Τα μυστικά για να είναι έγκυρη η ιδιόγραφη διαθήκη και να μην κινδυνέψει η κληρονομιά να… τιναχτεί στον αέρα αποκαλύπτουν ειδικοί – συμβολαιογράφοι και νομικοί – που συνομίλησαν με «ΤΑ ΝΕΑ» δίνοντας έναν σύντομο και σαφή οδηγό, χρήσιμο στη νέα εποχή του κληρονομικού δικαίου.
Το νομοσχέδιο αυτό, που πριν ακόμα γίνει νόμος του κράτους έχει προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον στους πολίτες, παίρνει ήδη τον δρόμο για τη Βουλή προκειμένου να ψηφιστεί και να γίνει νόμος του κράτους, αλλάζοντας όλα τα δεδομένα στο συγκεκριμένο πεδίο του δικαίου ύστερα από σχεδόν 80 χρόνια.
Ας δούμε λοιπόν τι πρέπει να προσέχει ένας διαθέτης που αποφασίζει να μοιράσει την περιουσία του με μία ιδιόγραφη διαθήκη, που έχει μηδενικό κόστος, αλλά και ποιες είναι οι πρώτες κινήσεις και τα αναγκαία δικαιολογητικά που πρέπει να έχουν στα χέρια τους οι κληρονόμοι για να ξεκινήσουν τη διαδικασία σε εκτέλεση της τελευταίας βούλησης του κληρονομουμένου, όπως επίσης και πότε είναι υποχρεωτική η γραφολογική εξέταση.
Τι πρέπει να προσέχουν όσοι έχουν στα χέρια τους ιδιόγραφη διαθήκη και πότε είναι υποχρεωτική η γραφολογική πραγματογνωμοσύνη; Πότε είναι υποχρεωτική η κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας;
Η κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας είναι υποχρεωτική: 1) όταν τιμάται πρόσωπο, πλην των συγγενών της πρώτης τάξεως της εξ αδιαθέτου διαδοχής και του συζύγου, το οποίο περιλαμβάνεται στις λοιπές τάξεις της εξ αδιαθέτου διαδοχής, δηλαδή εξωτικός (πρόσωπο που δεν ανήκει στον πυρήνα στου στενού συγγενικού περιβάλλοντος), 2) όταν αυτή προσκομίστηκε προς δημοσίευση μετά την πάροδο διετίας από τον θάνατο του κληρονομουμένου, ανεξαρτήτως ιδιότητας του τιμωμένου. Στις προαναφερόμενες περιπτώσεις, προκειμένου να αποδειχθεί η γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη και να κηρυχθεί κύρια η ιδιόγραφη διαθήκη, διατάσσεται γραφολογική πραγματογνωμοσύνη, καλείται σε υποχρεωτικά τουλάχιστον 60 ημέρες πριν από τη συνεδρίαση του δικαστηρίου το Ελληνικό Δημόσιο.
Μπορεί ένα έλλειμμα ως προς την ημεροχρονολογία να ακυρώσει την ιδιόγραφη διαθήκη; Τι γίνεται όταν η ιδιόγραφη διαθήκη δεν φέρει χρόνο σύνταξης;
Ο συντάκτης της ιδιόγραφης διαθήκης θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός κατά τη σύνταξή της ως προς τη χρονολογία και την υπογραφή της. Σε περίπτωση πάλι που δεν έχει αναγραμμένο τον χρόνο σύνταξης οι συμβολαιογράφοι μπορούν να ακολουθήσουν το νομολογιακό ίχνος των δικαστηρίων. Για παράδειγμα, μπορεί να μην αναφέρεται ότι η διαθήκη συντάσσεται την 1η/5/2026, αλλά από το κείμενο να προκύπτει ότι γράφτηκε την Πρωτομαγιά του 2026, οπότε σε αυτή την περίπτωση… θεραπεύεται το ελάττωμα. Σύμφωνα με τη νομολογία των δικαστηρίων, ψευδής, εσφαλμένη ή ελλιπής χρονολογία δεν επάγεται μόνη της ακυρότητα της ιδιόγραφης διαθήκης.
Τι γίνεται όταν έχει χαθεί το πρωτότυπο της ιδιόγραφης διαθήκης, αλλά ο κληρονόμος έχει στα χέρια του φωτοτυπία ή έχει στο κινητό του τηλέφωνο φωτογραφία από το πρωτότυπο κείμενο;
Οι πολίτες οφείλουν να γνωρίζουν πως, κατά πάγια νομολογία των δικαστηρίων, δημοσιεύονται μόνο τα πρωτότυπα και όχι οι φωτοτυπίες των διαθηκών, ακόμα και αν αυτές είναι επικυρωμένες από κάποιο ΚΕΠ. Ο συμβολαιογράφος που θα παραλάβει μια τέτοια διαθήκη σε φωτοτυπία αιτιολογημένα θα αναφέρει γιατί δεν προβαίνει στη δημοσίευσή της.
Ποιο είναι το αναγκαίο έγγραφο που πρέπει να έχει στα χέρια του ένας κληρονόμος για να ξεκινήσει η διαδικασία δημοσίευσης στην ψηφιακή πλατφόρμα όχι μόνο της ιδιόγραφης, αλλά κάθε τύπου διαθήκης;
Για να εκκινήσει η διαδικασία δημοσίευσης διαθήκης στην ψηφιακή πλατφόρμα, το πρώτο πράγμα που απαιτείται να γίνει είναι να προσκομιστεί στον συμβολαιογράφο ληξιαρχική πράξη θανάτου. Αμέσως μετά ο συμβολαιογράφος δημοσιεύει τη διαθήκη στην πλατφόρμα, χωρίς υπαίτια καθυστέρηση.
Για τη δημοσίευση της διαθήκης είναι αναγκαία η φυσική παρουσία του αιτούντος στον συμβολαιογράφο;
Για τη δημοσίευση της διαθήκης δεν είναι αναγκαία η παρουσία του αιτούντος στον συμβολαιογράφο, ο οποίος εκδίδει αντίγραφο της διαθήκης και ενσωματώνεται στο πρακτικό της δημοσίευσης της διαθήκης, και αυτό με τη σειρά του ψηφιακά υπογεγραμμένο αναρτάται στο Μητρώο των Διαθηκών.
Ποια είναι τα πιο συνηθισμένα λάθη και πώς μπορεί να επηρεάσουν ή ακόμα και να μπλοκάρουν την έκδοση του πιστοποιητικού δημοσίευσης;
Μπορεί να ακούγεται παράδοξο, αλλά η πρακτική έχει δείξει πως τα πιο συνηθισμένα λάθη στις αιτήσεις αφορούν το μικρό όνομα του θανόντος και την ημερομηνία θανάτου, με αποτέλεσμα μέχρι να γίνουν η αναγκαία διασταύρωση και διόρθωση να περνά ένα χρονικό διάστημα, ώστε ο συμβολαιογράφος να εκδώσει σωστά το πιστοποιητικό. Και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο συνιστούν στους ενδιαφερομένους να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί κατά τη σύνταξη των αιτήσεων.
Πότε χτυπά… κόκκινο η πλατφόρμα και δεν επιτρέπεται η δημοσίευση της διαθήκης;
Σε περίπτωση ανάκλησης διαθήκης η πλατφόρμα δεν… επιτρέπει την ολοκλήρωση της δημοσίευσης, καθώς χτυπά… καμπανάκι και έτσι ενημερώνεται ο συμβολαιογράφος ότι δεν μπορεί να συνεχίσει τη δημοσίευση της διαθήκης γιατί έχει ανακληθεί και δεν ισχύει.
Οι Ελληνες του εξωτερικού μπορούν να έχουν πρόσβαση στην ψηφιακή πλατφόρμα;
Πραγματοποιείται πλήρης διασύνδεση του Μητρώου Διαθηκών με τα προξενεία, ώστε να διευκολύνονται οι Ελληνες του εξωτερικού και να μπορούν να διενεργούν με ασφάλεια από τον τόπο της κατοικίας τους όλες τις αναγκαίες ενέργειες για την τακτοποίηση των κληρονομικών τους θεμάτων.
Ποια διαδικασία ακολουθείται για τις διαθήκες που είναι γραμμένες σε άλλη γλώσσα εκτός από τα ελληνικά; Ποιος μπορεί να αναλάβει τη μετάφραση;
Το ζήτημα των διαθηκών που δεν είναι γραμμένες στην ελληνική γλώσσα αντιμετωπίζεται όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια. Για να έχει ισχύ μια τέτοια διαθήκη θα πρέπει να είναι επίσημα μεταφρασμένη. Το έργο αυτό δεν μπορεί να το αναλάβει ο ίδιος ο συμβολαιογράφος, ακόμα και αν γνωρίζει άριστα τη γλώσσα στην οποία είναι γραμμένη. Η διαδικασία αυτή θα πρέπει να γίνεται με επίσημο τρόπο, δηλαδή από πιστοποιημένο δικηγόρο ή από τη μεταφραστική υπηρεσία του υπουργείου Εξωτερικών, και το περιεχόμενό της στην ελληνική γλώσσα να είναι επικυρωμένο.
