Δύο από τα προνομιακά ακίνητα της Εθνικής Τράπεζας στον Πειραιά και τη Δραπετσώνα επανέρχονται στο προσκήνιο, καθώς βρίσκονται σε τροχιά επανασχεδιασμού και αξιοποίησης. Πρόκειται για την κλωστοϋφαντουργία των αδελφών Ρετσίνα στη Λεύκα -το παλαιότερο σωζόμενο βιομηχανικό συγκρότημα του Πειραιά- και την εκτεταμένη παραθαλάσσια έκταση των πρώην Λιπασμάτων στη Δραπετσώνα. Και τα δύο ακίνητα, αν και παραμένουν ανενεργά επί δεκαετίες, θεωρούνται κομβικά για την αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο ακίνητο των 27 στρεμμάτων στη Ρετσίνα, που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το υπό κατασκευή νέο Δικαστικό Μέγαρο του Πειραιά, αν και τα αρχικά σχέδια προέβλεπαν την ανάπτυξη ενός σύνθετου project με κατοικίες και γραφεία, η αξιοποίησή του παραμένει σε πρώιμο στάδιο. Ο Δήμος Πειραιά και η Εθνική Τράπεζα έχουν ήδη ωστόσο ξεκινήσει συνεργασία προκειμένου να επιταχυνθεί η εκπόνηση ενός Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου, ανοίγοντας τον δρόμο για την επόμενη φάση της αξιοποίησης του έργου.
Το πρώτο βήμα της διαδικασίας είναι η έγκριση από το Δημοτικό Συμβούλιο της πρόθεσης να ξεκινήσει η εκπόνηση του σχεδίου, κάτι που αναμένεται να συμβεί μέσα στον Μάιο. Στη συνέχεια η Εθνική Τράπεζα αναλαμβάνει πλήρως το κόστος της εκπόνησης, με το σχέδιο να ακολουθήσει την απαραίτητη θεσμική διαδικασία. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να ολοκληρωθεί σε τουλάχιστον ενάμιση χρόνο.
Στο νέο σχέδιο που θα εκπονηθεί, πέραν των βασικών πολεοδομικών ρυθμίσεων, θα προβλέπει και χρήσεις γης με κάποια ευρύτητα, ώστε να υπάρχει περιθώριο μελλοντικής ευελιξίας. Όπως διευκρινίζεται από τις ίδιες πηγές, η ανάγκη για το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο προκύπτει επειδή το συγκεκριμένο ακίνητο είχε παλαιότερα δεσμευθεί για χρήση από το Πανεπιστήμιο του Πειραιά. Παρ’ ότι η δέσμευση αυτή τυπικά ισχύει ακόμη, η εκπόνηση του σχεδίου είναι απαραίτητη για την όποια μελλοντική αξιοποίηση.
Το ακίνητο περιλαμβάνει και διατηρητέα κτίρια, τα οποία δεν είναι κατεδαφιστέα -κάτι που εντείνει τις απαιτήσεις μελέτης. Η αξιοποίηση θα πρέπει να περιλαμβάνει την ανάδειξή τους, ενώ ανοιχτό είναι το ενδεχόμενο δημιουργίας κατοικιών ή άλλων ήπιων χρήσεων.
Δραπετσώνα: Εν αναμονή της απόφασης του ΣτΕ – Στο τραπέζι και η κοινωνική κατοικία
Σε πλήρη αδράνεια παραμένει η υπόθεση του ακινήτου των 640 στρεμμάτων της Εθνικής Τράπεζας στη Δραπετσώνα, σε αντίθεση με το ακίνητο της Ρετσίνας, καθώς εκκρεμεί η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με την απαλλοτρίωσή του. Η Εθνική Τράπεζα έχει προσφύγει στη Δικαιοσύνη, αντιδρώντας σε ενδεχόμενη απαλλοτρίωση των εκτάσεων αυτών από τον Δήμο.
Παρόλα αυτά, σύμφωνα με πληροφορίες, η τράπεζα έχει ξεκινήσει άτυπες επαφές με τον Δήμο Κερατσινίου – Δραπετσώνας. Οι δύο πλευρές φαίνεται να συγκλίνουν ως προς τις βασικές κατευθύνσεις, με έμφαση σε ήπιες χρήσεις γης και στην ανάδειξη των διατηρητέων στοιχείων του χώρου.
Στο σχέδια της Τράπεζας ωστόσο βρίσκεται και το ενδεχόμενο μιας πράσινης οικιστικής ανάπτυξης, που περιλαμβάνει τη δημιουργία κοινωνικής κατοικίας, συνοδευόμενης από χρήσεις όπως μικρά καταστήματα και χώρους εστίασης, ένα σύνολο δηλαδή που να συνθέτει έναν ολοκληρωμένο οικιστικό πυρήνα. Με πηγές της τράπεζας ωστόσο να υποστηρίζoυν ότι σε κάθε περίπτωση θα συνεργαστεί με τον Δήμο, ώστε να βρεθεί ο κατάλληλος τρόπος αξιοποίησης του ακινήτου.
Ωστόσο, ο Δήμος εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις ως προς την προοπτική δημιουργίας οικιστικών συγκροτημάτων από την Εθνική Τράπεζα.
Από την πλευρά του έχει παρουσιάσει ένα διαφορετικό όραμα για την αξιοποίηση της περιοχής των πρώην Λιπασμάτων, επιδιώκοντας τη συνολική ανάπλαση και των 640 στρεμμάτων. Σήμερα ο Δήμος έχει στην κατοχή του περίπου 180 στρέμματα της βιομηχανικής αυτής ζώνης, με τα πρώτα 86 να του παραχωρούνται το 2016. Ήταν τότε που, έπειτα από σχεδόν τρεις δεκαετίες αδράνειας, πραγματοποιήθηκε η πρώτη ουσιαστική παρέμβαση, δηλαδή η δημιουργία διαδρομών περιπάτου, συναυλιακών χώρων και αναψυκτηρίων, που αποκατέστησαν την πρόσβαση των πολιτών στη θάλασσα.
Όραμα του Δήμου, όπως διατυπώνεται, είναι η μετατροπή των Λιπασμάτων σε έναν χώρο αφιερωμένο στην υγεία, τον αθλητισμό, την παιδεία και την αναψυχή, με απώτερο στόχο τη δημιουργία μιας Πανεπιστημιούπολης που θα περιλαμβάνει στέγαση, σίτιση και άλλες υποστηρικτικές υποδομές.
Η απόφαση του ΣτΕ αναμένεται κάποια στιγμή μέσα στο 2025, αν και δεν υπάρχει επίσημο χρονοδιάγραμμα. Η συνεδρίαση έχει πραγματοποιηθεί από τις αρχές του 2024, και μέχρι σήμερα έχει περάσει ήδη ενάμισης χρόνος χωρίς απόφαση.
Υπενθυμίζεται ότι η Εθνική Τράπεζα απέκτησε τα 240 στρέμματα από το Ίδρυμα Μποδοσάκη, μετά την εκκαθάριση της βιομηχανίας λιπασμάτων που στεγαζόταν κάποτε στο προνομιακό οικόπεδο της Δραπετσώνας. Η βιομηχανία τέθηκε σε εκκαθάριση λόγω πτώχευσης το 1993 και το εργοστάσιο περιήλθε στην ιδιοκτησία της τράπεζας, ενώ το 1999 σταμάτησε οριστικά να λειτουργεί. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, τα κτίρια που βρίσκονται στο εν λόγω παραθαλάσσιο οικόπεδο παραμένουν αναξιοποίητα.
Πέραν των δύο μεγάλων αστικών εκτάσεων, η τράπεζα διαθέτει και σημαντικό ακίνητο στην Κέρκυρα, στην περιοχή της Τάφρου, το οποίο είναι επίσης δεσμευμένο για χρήση από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Προς το παρόν, ωστόσο, δεν έχει υπάρξει καμία κίνηση αξιοποίησης.
