Επιστολή στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών απέστειλε ο ΣΑΤΕ με την οποία υποστηρίζει ότι έχει υπάρξει απαξίωση της ελληνικής Εργοληπτικής Επιχειρηματικότητας και κυρίως για το θέμα της μεταβολής των τιμών στα υπό εκτέλεση έργα της χώρας.
Πιο αναλυτικά η επιστολή αναφέρει:
Με ιδιαίτερη απογοήτευση διαπιστώνουµε ότι η ελληνική εργοληπτική επιχειρηµατικότητα εξακολουθεί να βιώνει µια συστηµατική απαξίωση από την Πολιτεία ιδιαίτερα κατά τα πιο πρόσφατα έτη και αυτό παρά την πανθοµολογούµενη σηµαντικότητά της στην επίτευξη των κυβερνητικών οικονοµικών στόχων της διατηρήσιµης και βιώσιµης ανάπτυξης της οικονοµίας.
Ειδικά δε σε σειρά ζητηµάτων που ο Σύνδεσµός µας έχει αναδείξει ως ζωτικής σηµασίας για τη βιωσιµότητα του κλάδου, και τα οποία σας αναπτύξαµε στην πρώτη ενηµερωτική µεταξύ µας συνάντηση στις 7.8.2023, διαπιστώνουµε ότι υπάρχει µία στασιµότητα στην λήψη αποφάσεων και ενεργειών, συνθήκη που δεν συνάδει µε τον επείγοντα και σηµαντικό χαρακτήρα των προβληµάτων.
Ειδικότερα:
Ι) Μεταβολές τιµών κατά την εκτέλεση των δηµοσίων συµβάσεων έργων
Ο Σύνδεσµός µας ήδη από το 2006 επισηµαίνει τον κίνδυνο του αδιεξόδου στον κλάδο µελέτης και κατασκευής δηµοσίων έργων στην Χώρα από την έλλειψη ενός συστηµατικού και αξιόπιστου µηχανισµού σύνταξης προϋπολογισµών και αναθεώρησης των συµβάσεων δηµοσίων έργων.
Α) Κατά τα πιο πρόσφατα έτη και συγκεκριµένα από το 2020 και µετά τονίζουµε σε κάθε ευκαιρία την αναγκαιότητα παραγωγικής λειτουργίας του Ενιαίου Συστήµατος Τιµολόγησης και Τεχνικών Προδιαγραφών Έργων και Μελετών, το οποίο, παρότι θεσπίστηκε (µετά από αιτήµατα του εργοληπτικού κλάδου από το 2010) τον Μάρτιο του 2021, µε τον Ν.4782/2021, δεν έχει ακόµη λειτουργήσει αφού χρειάστηκαν αφενός να περάσουν 13 µήνες για να εκδοθεί η προβλεπόµενη από το νόµο ΚΥΑ τον Απρίλιο του 2022, και µέχρι και σήµερα, δηλαδή δεκαοκτώ µήνες µετά, δεν έχει συγκροτηθεί το ∆Σ της Εταιρείας!
Όπως σας έχουµε γνωστοποιήσει εκκρεµεί ο ορισµός µε Υπουργική απόφαση των τριών εναποµενόντων µελών που συγκροτούν το ∆Σ, δηλαδή του Προέδρου και ∆/ντος Συµβούλου και του εκπροσώπου του Υπουργείου Υποδοµών και Μεταφορών, αφού όλοι οι υπόλοιποι φορείς που προβλέπεται να στελεχώνουν το ∆Σ της εταιρείας (ΤΕΕ, µελετητικές οργανώσεις, εργοληπτικές οργανώσεις, πανεπιστήµια, ΣΕΒ) έχουν στείλει, όπως προβλέπεται στην ΚΥΑ, εδώ και αρκετό καιρό, τα ονόµατα των εκπροσώπων τους.
Είναι σηµαντικό να τονίσουµε ότι εάν δεν είχε παρατηρηθεί η τεράστια αυτή καθυστέρηση, θα είχε ήδη αντιµετωπιστεί, αντικειµενικά και τεκµηριωµένα, το ζήτηµα της πανθοµολογούµενης ανόδου των τιµών και ανάλογης διαµόρφωσης των συντελεστών αναθεώρησης των συµβάσεων δηµοσίων έργων – µε τρόπο αδιαµφισβήτητο – και δεν θα χρειαζόταν η προβλεπόµενη κατ’ εξαίρεση διαδικασία έκδοσης Υπουργικών Αποφάσεων.
Β) Ακόµη και η σχετικά πρόσφατα νοµοθετηµένη επαναλειτουργία της Επιτροπής
∆ιαπίστωσης Τιµών ∆ηµοσίων Έργων (Ε∆Τ∆Ε), βάσει του άρθρου 153, παρ. 2 του Ν. 4938/6-6-2022, έχει παραµείνει ανενεργή, παρά την ιλιγγιώδη αύξηση όλων των συντελεστών που διαµορφώνουν το κόστος κατασκευής και ιδιαίτερα το κόστος των καυσίµων, του εργατικού κόστους καθώς και της συντριπτικής πλειοψηφίας των υλικών που ενσωµατώνονται στα τεχνικά έργα.
Συγκεκριµένα, η Ε∆Τ∆Ε δεν έχει προχωρήσει ακόµη σε έκδοση / πρόταση για προσωρινούς συντελεστές αναθεώρησης από το 1ο τρίµηνο του 2022, παρά τα επαναλαµβανόµενα αιτήµατα και προτάσεις των εκπροσώπων των Ε.Ο. που συµµετέχουν σε αυτήν, καθώς και τις αντικειµενικές συνθήκες της αγοράς που όλοι οι εµπλεκόµενοι στον κλάδο αναγνωρίζουν.
Ταυτόχρονα, και µε βάση το συγκεκριµένο νοµοθετικό πλαίσιο µε το οποίο επαναλειτούργησε η Ε∆Τ∆Ε, έως την πλήρη λειτουργία της εταιρείας Προδιαγραφών και Τιµολόγησης έργων, απαγορεύεται να εξετάσει τις µεταβολές του εργατικού κόστους και του κόστους µηχανηµάτων έργων, καθιστώντας την όλη λειτουργία της ιδιόµορφη και ελλιπή.
Τονίζουµε, ότι οι τιµές που έχουν διαµορφωθεί σε αυτές τις κατηγορίες κόστους βαίνουν αυξανόµενες σχεδόν συστηµατικά τα τελευταία δυόµιση έτη, µε αποτέλεσµα η µη συµπερίληψή τους σε ενδεχόµενη απόφαση έκδοσης συντελεστών αναθεώρησης να οδηγεί σε συστηµατική υποεκτίµηση των τιµών τους και µάλιστα σηµαντικού ύψους. Η ίδια συστηµατική υποεκτίµηση θα εµφανιστεί και κατά το ενδεχόµενο έκδοσης συντελεστών αναθεώρησης χωρίς να έχουν περιληφθεί οι τιµές των καυσίµων στη διαµόρφωσή τους, προοπτική που πληροφορούµαστε ότι έχει ήδη αποφασισθεί στο πλαίσιο λειτουργίας της Ε∆Τ∆Ε.
Γ) Αναφορικά µε τους προσωρινούς συντελεστές αναθεώρησης που εκδίδονται κατόπιν υπουργικών αποφάσεων σηµειώνουµε ότι:
• σε πολλά άρθρα που περιλαµβάνουν υλικά µε µεγάλη αύξηση τιµών δεν έχουν υπολογιστεί καθόλου συντελεστές αναθεώρησης (ενδεικτικές αναφορές στο παράρτηµα)
• ενώ έχουν εκδοθεί προσωρινοί συντελεστές αναθεώρησης για έργα οδοποιίας, διαπιστώνεται σηµαντική στρέβλωση εις βάρος των οικοδοµικών έργων, αφού σε παρεµφερή άρθρα οικοδοµικών εργασιών διαπιστώνεται µεγάλη αρνητική απόκλιση. Προφανώς στα άρθρα των οικοδοµικών εργασιών ο συντελεστής συµµετοχής του εργατικού κόστους είναι πολύ πιο σηµαντικός από τα αντίστοιχα άρθρα των έργων οδοποιίας. Επειδή όµως, δεν διαπιστώνεται η διαχρονική εξέλιξη αυτού του κόστους, οι τιµές των συντελεστών αναθεώρησης στα άρθρα αυτής της κατηγορίας εργασιών εµφανίζονται να είναι σηµαντικότατα υποεκτιµηµένοι (ενδεικτικές αναφορές στο παράρτηµα)
• παραµένουν – χωρίς καν την έκδοση έστω προσωρινών συντελεστών – πολλές εργασίες για τις οποίες δεν υπάρχουν οµοειδείς εργασίες, και κατά συνέπεια δεν µπορεί να γίνει χρήση της σχετικής πρόβλεψης – αφού δεν υπάρχουν τέτοιες – µε αποτέλεσµα να µην έχουν τύχει καθόλου αναθεώρησης όλη αυτή την περίοδο των εκρηκτικών αυξήσεων των τιµών (ενδεικτικές αναφορές στο παράρτηµα).
ΙΙ) Έλλειψη εργατοτεχνικού προσωπικού
Κατ’ επανάληψη και έγκαιρα έχουµε επισηµάνει ότι δεν θα καταστεί δυνατό να υλοποιηθούν όλα τα έργα υποδοµών, ιδιωτικά και δηµόσια, εξαιτίας της έλλειψης εξειδικευµένου προσωπικού, κυρίως εργατοτεχνιτών.
Προ ενός έτους ενηµερώσαµε µε αντικειµενικά στοιχεία τις υπηρεσίες του Υπουργείου Εργασίας για τις πανελλαδικές ελλείψεις σε αναβαθµισµένο προσωπικό ενώ πολλαπλάσιες είναι οι ανάγκες σε απλό ανειδίκευτο προσωπικό.
Έχουµε τονίσει ότι:
• Για την επιτυχή υλοποίηση των κατασκευαστικών έργων στην Ελλάδα ο ορθός προγραµµατισµός µετάκλησης πολιτών τρίτων χωρών, η διαδικασία αναγνώρισης των σχετικών διπλωµάτων εξειδίκευσής τους (π.χ. χειριστές κλπ), για εργασία σε τεχνικά έργα σε όλη την επικράτεια της χώρας, αποκτά βαρύνουσα σηµαντικότητα εάν λάβουµε υπόψη τις σηµαντικές ελλείψεις που ήδη παρατηρούνται σε ηµεδαπό προσωπικό και τον µεγάλο όγκο των κατασκευαστικών έργων που έχει σχεδιαστεί να υλοποιηθεί τα αµέσως επόµενα έτη, κυρίως, µε χρηµατοδότηση του Ταµείου Ανάκαµψης.
• Συνέπεια της έλλειψης εργατοτεχνιτών είναι και η αλµατώδης αύξηση του κόστους της µισθοδοσίας τους, κάτι που επηρεάζει πολύ περισσότερο τις µικρότερες εταιρείες του κλάδου, αφού οι µεγαλύτερες συνήθως µπορούν να πληρώσουν καλύτερα και να εξασφαλίσουν ευκολότερα το διαθέσιµο εργατικό προσωπικό.
Το αποτέλεσµα της µη επίλυσης του ανωτέρω προβλήµατος θα είναι ότι οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση των έργων είναι δεδοµένες αν δεν λυθεί άµεσα το σοβαρό αυτό θέµα.
ΙΙΙ) Παύση πληρωµών εγκεκριµένων λογαριασµών
Κατ’ επανάληψη τους πρόσφατους µήνες έχουµε διαπιστώσει και διαµαρτυρηθεί για τη στάση πληρωµών εγκεκριµένων λογαριασµών από εκτέλεση δηµοσίων έργων, χρηµατοδοτούµενων τόσο από το Π∆Ε όσο και από ευρωπαϊκά κοινοτικά ταµεία. Ειδικά δε, στην περίπτωση των έργων των χρηματοδοτούμενων από το Π∆Ε η πληρωµή καθυστερεί ακόµη και οκτώ μήνες!
Συµπέρασµα
Με τα παραπάνω Ι – ΙΙΙ δεδοµένα οι περισσότερες Τεχνικές Εταιρείες βρίσκονται (χωρίς δική τους ευθύνη) µπροστά στο ενδεχόµενο να µην µπορούν να εκπληρώσουν τις οικονοµικές υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει και να εκτελέσουν οµαλά τις συµβάσεις τους. Λαµβανοµένης δε και της λειψής τραπεζικής χρηµατοδότησης των εταιρειών υπάρχει µεγάλος κίνδυνος τα έργα να διακοπούν προσωρινά ή οριστικά.
Η πιο πάνω εξέλιξη µοιάζει παράδοξη, εάν αναλογιστεί κάποιος το σύνολο των κεφαλαίων που αναµένεται να επενδυθούν / αξιοποιηθούν σε κατασκευαστικά έργα την επόµενη 5ετία. Ωστόσο, δεν είναι καθόλου απίθανη, αφού καµία εταιρεία δεν έχει προϋπολογίσει στον επιχειρηµατικό σχεδιασµό της ότι δεν θα πληρωθεί σύµφωνα µε τα εγκεκριµένα χρονοδιαγράµµατα των έργων, δεν θα λάβει αναθεωρήσεις επί των συµβατικών τιµών, όταν διαπιστώνονται υπέρογκες αυξήσεις σε υλικά, εργατικά και καύσιµα και, τέλος, θα πρέπει να πληρώσει υπέρογκες αµοιβές σε ορισµένες ειδικότητες που απασχολούνται στον κλάδο λόγω σηµαντικών ελλείψεων σε εργατοτεχνικό προσωπικό.
Παρακαλούµε για την άµεση αντιµετώπιση µε µορφή κατεπείγοντος των ανωτέρω θεµάτων και ειδικά δε το ζήτηµα των συντελεστών αναθεώρησης, σε πρώτο χρόνο, ώστε τάχιστα να εκδοθεί νέα Υπουργική Απόφαση, βάσει των προβλέψεων της παρ. 23 του άρθρου 153 του Ν.4412/2016, µε προσωρινούς συντελεστές για όλα τα τρίµηνα που έπονται του Α΄ τριµήνου του 2022.
