Το καλό και το κακό σενάριο για τις τιμές σε αέριο και ρεύμα

Τα σημάδια από τις ενεργειακές αγορές ότι η κρίση όχι μόνο θα μας συνοδεύει για καιρό, αλλά μπορεί και να επιδεινωθεί στην καρδιά του χειμώνα, αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις πανευρωπαϊκά να ανοίξουν τον κουμπαρά των επιδοτήσεων, πληθαίνουν και έρχονται πλέον από παντού.

Τόσο από την αγορά του φυσικού αερίου που ξεπέρασε κάποια στιγμή χθες και τα 75 ευρώ/Μεγαβατώρα και κινείται σε υψηλά 3,5 ετών, με τα futures να δίνουν αποκλιμάκωση από τον Μάρτιο του 2027 και μετά, όσο και από το ρεύμα.

Ο αναβρασμός που επικρατεί στη Μ. Ανατολή και η νέα άνοδος του φυσικού αερίου εκτίναξαν χθες, μέσα σε μια μέρα, κατά 3%-4% τα προθεσμιακά συμβόλαια για το τέταρτο 3μηνο σε όλες τις μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές ρεύματος.

Στην παραδοσιακά φθηνή Ιβηρική, το προθεσμιακό συμβόλαιο της Ισπανίας για το τελευταίο τρίμηνο έκλεισε στα 132,52 ευρώ/MWh, καταγράφοντας αύξηση 4%. Τον Αύγουστο ήταν στα 100 ευρώ. Σε λιγότερο δηλαδή από ένα μήνα αυξήθηκε κατά 33%, γεγονός που δείχνει ότι οι φόβοι για τον χειμώνα έχουν πολλαπλασιαστεί.

Στη γειτονική μας Ιταλία, το συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης, πάντα για το τελευταίο τρίμηνο του έτους, έκλεισε χθες στα 195,56 ευρώ/MWh (+3%).

Στη Γερμανία, τη μακράν μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, με τον μεγαλύτερο όγκο συναλλαγών σε προθεσμιακά, το αντίστοιχο προϊόν κλείδωσε στα 159,39 ευρώ/MWh (+3%), αρκετά ψηλότερα από τη χονδρική τιμή της χώρας για σήμερα (133,62).

Και στην Ουγγαρία, που λόγω της κεντρικής της θέσης και των διασυνδέσεων με το Νότο αποτελεί για τους traders «benchmark» για την ΝΑ Ευρώπη, επηρεάζοντας και την Ελλάδα, τα futures για το δ’ 3μηνο έκλεισαν στα 189,39 ευρώ/MWh (επίσης +3%).

Η Ελλάδα, παρότι πολύ ρηχή αγορά, δεν γλίτωσε από το ευρύτερο ανατιμητικό κύμα, με το προθεσμιακό συμβόλαιο για το τελευταίο τρίμηνο να αυξάνεται επίσης κατά 3% και να κλείνει στα 170,31 ευρώ/MWh.

Το μήνυμα που έρχεται από παντού είναι το ίδιο. Η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, λόγω του φυσικού αερίου, «βλέπει» χειμώνα με υψηλές τιμές στο ρεύμα, στα ίδια ή και υψηλότερα επίπεδα από τα σημερινά, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.

Στον βαθμό που οι εκτιμήσεις επαληθευτούν, θα δούμε προφανώς και στην Ελλάδα ένα νέο γύρο επιδοτήσεων, που έχουν να εμφανιστούν από τον Μάρτιο του 2025.

Το καλό σενάριο

Στην πραγματικότητα, τα σενάρια που διακινούνται στην αγορά συμφωνούν ότι το αέριο θα παραμείνει σχετικά υψηλά μέχρι και τον Δεκέμβριο, δεδομένου ότι παραμένει η εκκρεμότητα με την πληρότητα των αποθηκών, που κινείται στο 65%. Είναι τα χαμηλότερα επίπεδα από τότε που τηρούνται στοιχεία (2011), σύμφωνα με την Gas Infrastructure Europe.

Αν και αρκετοί υποστηρίζουν ότι ο στόχος για 90% την 1η Νοεμβρίου είναι ξεπερασμένος, καθώς η ΕΕ δεν χρειάζεται τόσες πολλές ποσότητες και αυτός ο αγώνας δρόμου να γεμίσουν οι αποθήκες απλώς ανατροφοδοτεί την κερδοσκοπία, ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός δεν φαίνεται να αλλάζει.

Ετσι, όσο συντηρείται η ανησυχία ότι η Ευρώπη θα ξεμείνει από αέριο τόσο διατηρείται και το risk premium στην τιμή του.

Στο καλό πάντως σενάριο, όπου ο πόλεμος στον Περσικό συνεχίζεται, αλλά με ενδείξεις αποκλιμάκωσης, και ταυτόχρονα αυξάνονται τα ευρωπαϊκά αποθέματα, τότε το φυσικό αέριο από τον Δεκέμβριο και μετά, πέφτει και σταθεροποιείται γύρω στα 35-40 €/MWh.

Κρίσιμο φυσικά ρόλο θα παίξουν οι καιρικές συνθήκες και το φαινόμενο Ελ Νίνιο, που σύμφωνα με τους μετεωρολόγους θα στείλει θερμές αέριες μάζες στη ΝΔ Ευρώπη (Οκτώβριο) και στην Κεντρική και Δυτική Ευρώπη (Νοέμβριο), μειώνοντας τις ανάγκες για θέρμανση.

Το κακό σενάριο

Στο κακό σενάριο, το αέριο σταθεροποιείται αρκετά πάνω από τα 70 ευρώ μέσα στον χειμώνα και αυτό με τη σειρά του παγιώνει πανευρωπαϊκά τιμές χονδρικής στο ρεύμα, μεταξύ 140-150 €/MWh. Συμπαρασύρει το ανατιμητικό αυτό κύμα τόσο την Κεντρική και τη Δυτική Ευρώπη, όσο και τη Σκανδιναβια, αλλά και τη φθηνή Ιβηρική.

Και έτσι, ακόμη και σε μήνες με παραδοσιακά χαμηλή κατανάλωση όπως οι φθινοπωρινοί, θα διαμορφωθούν υψηλές τιμές. Και αυτό με τη σειρά του ενέχει τον κίνδυνο κάθε φορά που θα εμφανίζεται ένα συγκυριακό γεγονός (απότομη κακοκαιρία, βλάβη σε ενεργειακή υποδομή, κ.ό.κ), η νευρικότητα θα εκτινάσσει περαιτέρω τις τιμές στην ηλεκτρική ενέργεια.

Η πιο ευεπίφορη γεωγραφικά ζώνη να ζήσει ακραίες τιμές και ενδοημερήσια spikes είναι η ΝΑ Ευρώπη. «Σούπερ ευαίσθητες» θεωρούνται η Ουγγαρία και η Ρουμανία γιατί δεν έχουν μεγάλη ευελιξία σε μονάδες φυσικού αερίου και εξαρτώνται από τις διασυνδέσεις. Οταν αυτές γεμίζουν, οι τιμές χονδρικής απογειώνονται.

Το ίδιο ισχύει και με την Ισπανία, λόγω των περιορισμένων διασυνδέσεων με τη Γαλλία και τη μεγάλη εξάρτηση από την παραγωγή των ΑΠΕ, η οποία τους χειμερινούς μήνες αναπόφευκτα μειώνεται.

Στην ίδια κατηγορία ανήκουν η Φινλανδία και οι Βαλτικές χώρες, καθώς εξαρτώνται πολύ από τις διασυνδέσεις, οπότε σε περιπτώσεις που σημειώνονται απρόοπτα, επίσης οι τιμές ξεφεύγουν.

Εχει τη σημασία του ότι αρκετοί εκτιμούν πως οι τιμές του φυσικού αερίου πιθανώς να αυξηθούν ακόμη και με έναν «ζεστό» χειμώνα.

Ακόμη δηλαδή και αν το Ελ Νίνιο κρατήσει τις θερμοκρασίες ψηλά, αναλυτές που μίλησαν στο Montel δεν αποκλείουν μια άνοδο στο αέριο κατά 19%, που θα οδηγήσει την τρέχουσα τιμή κοντά στα 90 ευρώ/MWh -η Goldman Sachs έχει κάνει πρόβλεψη και για 100 ευρώ-, λόγω των ανησυχιών για αδυναμία πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών, και φυσικά της πανταχού παρούσας κερδοσκοπίας.

 

---