Ένα «Σχέδιο έξι Σημείων» για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και των επιπτώσεων που θα έχει επιχειρήσεις και νοικοκυριά, προτείνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με επιστολή που απέστειλε στην πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
«Όλες αυτές οι επιλογές πολιτικής αντιπροσωπεύουν ξεκάθαρα σημαντικές παρεμβάσεις στην αγορά, οι οποίες, ωστόσο, έχουν χρησιμοποιηθεί σε έκτακτες περιπτώσεις στο παρελθόν σε άλλες αγορές για την εξισορρόπησή τους ή είναι ακόμη και τυπικά χαρακτηριστικά σε ορισμένες αγορές. Πιστεύω ακράδαντα ότι οι ασυνήθιστοι καιροί απαιτούν ασυνήθιστα μέτρα.
Αυτές οι ενέργειες αποσκοπούν μόνο στην προστασία της εύρυθμης λειτουργίας της χονδρικής αγοράς φυσικού αερίου, η οποία βρίσκεται υπό σημαντική πίεση μετά την ολοένα και βαθύτερη σύγκρουση στην Ουκρανία με σοβαρές παρενέργειες και στην ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από το φυσικό αέριο» αναφέρει χαρακτηριστικά στην επιστολή του, όπως από το πρωί είχε γράψει ο ΟΤ.
Επίσης, ο πρωθυπουργός με άρθρο του στο Politico, εξηγεί τους λόγους για τους οποίους απέστειλε την επιστολή αυτή:
«Η ανάλυση του Οργανισμού της ΕΕ για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) και της Ομάδας Συντονισμού της EC για το φυσικό αέριο δείχνει ότι οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αποσυνδεθεί από την οικονομία της αγοράς και αντ’ αυτού ακολουθούν τις παρορμήσεις του φόβου και της κερδοσκοπίας. Τα μηνύματα σχετικά με την προμήθεια φυσικού αερίου οδηγούν σε κατάφωρα ενισχυμένες αντιδράσεις της αγοράς που καταλήγουν σε εξωφρενικές τιμές, οι οποίες δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα των αποθεμάτων φυσικού αερίου — ή την προσφορά και τη ζήτηση εντός της Ένωσης» τονίζει χαρακτηριστικά και προσθέτει: «Αυτή η σπείρα κερδοσκοπίας και πολιτικοποιημένων αυξήσεων τιμών πρέπει να σταματήσει. Όταν οι αγορές παύουν να λειτουργούν κανονικά, είναι υποχρέωση των κυβερνήσεων και των ρυθμιστικών αρχών να παρέμβουν και να διασφαλίσουν ότι η αγορά μπορεί να επαναρυθμιστεί και να εξισορροπηθεί».
Ειδικότερα τα έξι σημεία που προτείνει η ελληνική κυβέρνηση είναι τα εξής:
- Ένα ανώτατο όριο τιμών: Ανώτατο όριο στις τιμές της διευκόλυνσης μεταβίβασης τίτλου (TTF), δηλαδή αναφορά στην υψηλότερη ιστορική τιμή φυσικού αερίου πριν από την κρίση
- Ημερήσια τιμή Guardrails: Μια ζώνη διακύμανσης των τιμών TTF που περιορίζει τη μεταβλητότητα, για παράδειγμα, στο +/- 10%
- Καθορισμός τιμής έκτακτης ανάγκης: Καθορισμός σταθερής τιμής TTF που σχετίζεται με το στρες, μόνο ως αντίδραση έκτακτης ανάγκης, σε δηλώσεις σχετικά με τις ροές φυσικού αερίου από τη Ρωσία
- Ανώτατο όριο κέρδους: Ανώτατα όρια μικτού περιθωρίου κέρδους στις αγορές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας, για παράδειγμα, 5% με βάση τις ρυθμιστικές αρχές της αγοράς που παρακολουθούν το κόστος παραγωγής και το LCOE στα περιουσιακά στοιχεία παραγωγής
- Διαπραγμάτευση φυσικής παράδοσης: Εξέταση μιας χρονικά περιορισμένης επιλογής για να επιτρέπεται η συναλλαγή μόνο με φυσική παράδοση
- Ενίσχυση Ρευστότητας: Αύξηση της ρευστότητας στην αγορά φυσικού αερίου με σύζευξη αγορών μεταξύ ΗΠΑ/ΕΕ/Ασίας. Για παράδειγμα, με την ενίσχυση της συνεργασίας με την Κίνα για φορτία LNG, ενδεχομένως με ανώτατα όρια στο κόστος μεταφοράς για την αποτροπή της κερδοσκοπίας
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ
Αγαπητή Πρόεδρε φον ντερ Λάιεν, αγαπητή Ούρσουλα,
Σας γράφω σχετικά με την ταχέως εξελισσόμενη οικονομική απειλή στη χονδρική αγορά φυσικού αερίου, η οποία πιστεύω ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί γρήγορα και αποφασιστικά για να αποτραπεί περαιτέρω ζημιά στη ζωή των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις οικονομίες των κρατών μελών και στην επιτυχία του Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.
Η εξέλιξη των τιμών αναφοράς χονδρικής του φυσικού αερίου τους τελευταίους μήνες, και ειδικά από τον Δεκέμβριο του 2021, δεν καθοδηγείται πλέον από τις συνήθεις δυνάμεις της αγοράς στον εφοδιασμό, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα τόσο του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) όσο και της Ομάδας Συντονισμού της EC για το φυσικό αέριο. Στην πραγματικότητα, οι τιμές επηρεάζονται πλέον σε μεγάλο βαθμό από πολιτικές δηλώσεις και φόβους που προέρχονται από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία που οδηγούν σε αβεβαιότητα, τεράστιες διακυμάνσεις τιμών και κερδοσκοπία.
Η συνεχιζόμενη κρίση στην Ουκρανία έχει ουσιαστικά παρακάμψει τους φυσικούς μηχανισμούς διαμόρφωσης των τιμών και, δυστυχώς, κάθε προσπάθεια αντιμετώπισης αυτού του ζητήματος μέχρι τώρα από την Ένωσή μας απέτυχε να αντισταθμίσει το τεράστιο βάρος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Το παράδοξο είναι ότι ούτε η παραγωγική ικανότητα ούτε οι αλυσίδες εφοδιασμού φυσικού αερίου έχουν επηρεαστεί από την τρέχουσα κρίση. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουμε πρόβλημα ποσότητας, αλλά έχουμε πρόβλημα τιμής.
Μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα, αυτό μπορεί να μετριαστεί με τη μείωση της εξάρτησης της Ένωσης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα πιστεύω ότι είναι απαραίτητη μια στοχευμένη και προσωρινή παρέμβαση στην αγορά για την ομαλοποίηση της κατάστασης. Όλα αυτά τα μέτρα θα πρέπει να επικεντρώνονται στις τιμές του φυσικού αερίου και όχι στις ποσότητες, να είναι χρονικά περιορισμένα και με σαφώς καθορισμένους παράγοντες ενεργοποίησης και ρήτρες εξόδου. Επεμβαίνοντας στην αγορά από αυτή την άποψη, η Ένωσή μας μπορεί να προστατεύσει τα μέλη της σταματώντας την «όπλιση» του φυσικού αερίου κατά των οικονομιών μας και αποσυνδέοντας τη γεωπολιτική κρίση από την ενεργειακή κρίση, χωρίς να επηρεαστεί η παραγωγή και η προσφορά φυσικού αερίου βραχυπρόθεσμα.
Πρέπει να σημειωθεί ότι είναι απίθανο αυτό το πρόβλημα να εξαφανιστεί μόλις υποχωρήσει η ζήτηση για αέριο θέρμανσης. Αν δεν ενεργήσουμε τώρα, θα επιμείνει στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος -που συνδέονται με τις τιμές του φυσικού αερίου στις αγορές χονδρικής- τους επόμενους μήνες της άνοιξης και του καλοκαιριού, επιβαρύνοντας τεράστια τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Μετά από προσεκτική αξιολόγηση των διαθέσιμων επιλογών, θα ήθελα να προτείνω ένα «Σχέδιο Έξι Σημείων» προς εξέταση. Κάθε στοιχείο του Σχεδίου στοχεύει στην εξουδετέρωση της τρέχουσας κλιμάκωσης στη χονδρική αγορά φυσικού αερίου:
- Ένα ανώτατο όριο τιμών: Ανώτατο όριο στις τιμές της διευκόλυνσης μεταβίβασης τίτλου (TTF), δηλαδή αναφορά στην υψηλότερη ιστορική τιμή φυσικού αερίου πριν από την κρίση
- Ημερήσια τιμή Guardrails: Μια ζώνη διακύμανσης των τιμών TTF που περιορίζει τη μεταβλητότητα, για παράδειγμα, στο +/- 10%
- Καθορισμός τιμής έκτακτης ανάγκης: Καθορισμός σταθερής τιμής TTF που σχετίζεται με το στρες, μόνο ως αντίδραση έκτακτης ανάγκης, σε δηλώσεις σχετικά με τις ροές φυσικού αερίου από τη Ρωσία
- Ανώτατο όριο κέρδους: Ανώτατα όρια μικτού περιθωρίου κέρδους στις αγορές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας, για παράδειγμα, 5% με βάση τις ρυθμιστικές αρχές της αγοράς που παρακολουθούν το κόστος παραγωγής και το LCOE στα περιουσιακά στοιχεία παραγωγής
- Διαπραγμάτευση φυσικής παράδοσης: Εξέταση μιας χρονικά περιορισμένης επιλογής για να επιτρέπεται η συναλλαγή μόνο με φυσική παράδοση
- Ενίσχυση Ρευστότητας: Αύξηση της ρευστότητας στην αγορά φυσικού αερίου με σύζευξη αγορών μεταξύ ΗΠΑ/ΕΕ/Ασίας. Για παράδειγμα, με την ενίσχυση της συνεργασίας με την Κίνα για φορτία LNG, ενδεχομένως με ανώτατα όρια στο κόστος μεταφοράς για την αποτροπή της κερδοσκοπίας
Όλες αυτές οι επιλογές πολιτικής αντιπροσωπεύουν ξεκάθαρα σημαντικές παρεμβάσεις στην αγορά, οι οποίες, ωστόσο, έχουν χρησιμοποιηθεί σε έκτακτες περιπτώσεις στο παρελθόν σε άλλες αγορές για την εξισορρόπησή τους ή είναι ακόμη και τυπικά χαρακτηριστικά σε ορισμένες αγορές. Πιστεύω ακράδαντα ότι οι ασυνήθιστοι καιροί απαιτούν ασυνήθιστα μέτρα. Αυτές οι ενέργειες αποσκοπούν μόνο στην προστασία της εύρυθμης λειτουργίας της χονδρικής αγοράς φυσικού αερίου, η οποία βρίσκεται υπό σημαντική πίεση μετά την ολοένα και βαθύτερη σύγκρουση στην Ουκρανία με σοβαρές παρενέργειες και στην ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από το φυσικό αέριο.
Ενώ ο μεσοπρόθεσμος έως μακροπρόθεσμος στόχος πρέπει να είναι η επιστροφή σε μια κανονικά λειτουργούσα αγορά, είναι υποχρέωση των κυβερνήσεων και των ρυθμιστικών αρχών να παρεμβαίνουν όταν έκτακτες περιστάσεις ανατρέπουν τους κατά τα άλλα υγιείς μηχανισμούς της αγοράς.
Το Σχέδιο Έξι Σημείων έχει σχεδιαστεί για να προστατεύσει και να επαναρυθμίσει τις αγορές χονδρικής φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας και να διασφαλίσει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι πολίτες και οι οικονομίες των κρατών μελών της, αλλά και η παγκόσμια οικονομία, δεν θα υποφέρουν αδικαιολόγητα σε μια ήδη δύσκολη περίοδο.
Ελπίζω να βρείτε το σκεπτικό και την πρότασή μου έγκαιρα και παραμένω στη διάθεσή σας για μια πιο λεπτομερή ανταλλαγή επί του θέματος.
