Με πολλές περιοχές της χώρας μας να είναι ακόμα στις φλόγες και εκατοντάδες ανθρώπους να μετρούν την κατεστραμμένη περιουσία τους, δέκα περίπου ημέρες έπειτα από το ξέσπασμα των μετώπων της φωτιάς σε Εύβοια, Αττική, Αρκαδία, Ηλεία και Μεσσηνία, ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα που προέκυψαν ανάμεσα σε άλλα – και στο οποίο καταλήγουν όλοι οι φορείς από κοινού – είναι πως είναι αδύνατον να χαθεί άλλος χρόνος για το περιβάλλον.
Οι πυρκαγιές είναι ένα καταστροφικό φαινόμενο που ναι μεν δεν μπορεί να εκλείψει, μπορεί όμως να μετριαστεί, με τη βελτίωση της οργάνωσης, τη μόνιμη και ουσιαστική συνεργασία των κυβερνώντων με επιστημονικούς φορείς και τον καλύτερο συντονισμό των αρμόδιων. Δηλαδή με την πρόληψη. Κι αυτό είναι κάτι το οποίο υπογραμμίζουν με όλους τους τρόπους όλοι εκείνοι που γνωρίζουν το θέμα σε βάθος και δραστηριοποιούνται ενεργά για την προστασία του περιβάλλοντος. Σε αυτούς θέσαμε και μερικά βασικά ερωτήματα σχετικά με ό,τι συνέβη και ό,τι δεν πρέπει να επαναληφθεί στο μέλλον. Οι εκπρόσωποι της WWF Ελλάς, της Greenpeace και του Αρκτούρου μιλούν στο ethnos.gr για τα ζητήματα που θέτουν εδώ και καιρό στους κυβερνώντες, χωρίς δυστυχώς να εισακούονται, όπως καταγγέλλουν.
Η πρόληψη που ήταν πάντα ελλιπής
Ο κ. Ηλίας Τζηρίτης, συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές στη WWF Ελλάς, τονίζει πως είναι επιτακτική η ανάγκη να αλλάξει άμεσα και ριζικά το δόγμα για τις φωτιές, αν θέλουμε να έχουμε αποτέλεσμα στο μέλλον. «Εστιάζουμε μόνο στο κομμάτι της καταστολής, το οποίο είναι σημαντικό, ωστόσο μόνο με συγκεκριμένα μέτρα πρόληψης θα δοθεί λύση. Από τα στοιχεία μελέτης που εκπονούμε εδώ και έναν χρόνο στη WWF σχετικά με τα οικονομικά δεδομένα που αφορούν τις δασοπυρκαγιές, προκύπτει πως περίπου το 70 – 80% των πόρων που διατίθενται προορίζονται για την καταστολή και μόνο το 20 – 30% για την πρόληψη», επισημαίνει ο κ. Τζηρίτης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η δασική υπηρεσία, η οποία είναι υπεύθυνη για την πρόληψη των πυρκαγιών, λαμβάνει μόνο το 10 – 13% των κονδυλίων του κράτους και ως εκ τούτου είναι αδύνατο να εφαρμόσει όλα όσα χρειάζονται. Ο εκπρόσωπος της WWF μιλά για την υποστελέχωση των υπηρεσιών, ενώ παράλληλα θέτει το θέμα της διερεύνησης των αιτιών του κάθε μετώπου σε τοπικό επίπεδο, καθώς οι λόγοι της εκδήλωσης μιας φωτιάς διαφέρουν από τόπο σε τόπο.
«Η Ευρώπη πλήττεται από πυρκαγιές και ένα εντυπωσιακό στοιχείο που προκύπτει είναι πως θύματα της πύρινης λαίλαπας πέφτουν ακόμα και χώρες, οι οποίες δεν αντιμετώπιζαν αντίστοιχα προβλήματα στο παρελθόν. Για παράδειγμα, μέτωπα εκδηλώνονται στη Ρωσία και τη Σουηδία πλέον. Ταυτόχρονα, τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί η ένταση των πυρκαγιών, η οποία έχει να κάνει με την ταχύτητα που εξαπλώνονται. Στην Τουρκία από τις πρόσφατες πυρκαγιές, έχουν καταστραφεί περίπου 2.800.000 στρέμματα, ενώ οι απώλειες της Ιταλίας συγκρίνονται αριθμητικά με αυτές της Ελλάδας. Κι όλα αυτά ενώ έχουμε ακόμα δύο μήνες αντιπυρικής περιόδου. Σε όλες αυτές τις χώρες, παρατηρείται εγκατάλειψη υπαίθρου και αύξηση της καύσιμης ύλης, καταστάσεις για τις οποίες οι κυβερνήσεις αδιαφορούν. Αυτά σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα», αναφέρει ο εκπρόσωπος της WWF.
Το πάγιο ερώτημα για τους δασικούς χάρτες
Σημειώνεται ότι το ελληνικό τμήμα της WWF πρόσφατα κοινοποίησε και σχετική επιστολή που απέστειλε στον πρωθυπουργό της χώρας, Κυριάκο Μητσοτάκη, συγκεντρώνοντας παράλληλα 63.000 υπογραφές πολιτών για αποτελεσματική και έγκαιρη προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Ανάμεσα στα αιτήματα της περιβαλλοντικής οργάνωσης, τα οποία μπορείτε να δείτε εδώ, είναι και η ολοκλήρωση των δασικών χαρτών, ανάγκη την οποία τονίζουν δεκάδες φορείς με κάθε ευκαιρία, χωρίς όμως να παίρνουν απάντηση. «Απαραίτητη είναι η ολοκλήρωση των δασικών χαρτών. Είναι τουλάχιστον 20 χρόνια που επισημαίνουμε την ανάγκη ικανοποίησης της συνταγματικής επιταγής για ολοκλήρωση των δασικών χαρτών, η οποία αποτελεί θεμέλιο θωράκισης της δασικής γης και εγγύησης της ασφάλειας δικαίου για κάθε σοβαρό αναπτυξιακό σχεδιασμό. Η συνεχής και αδικαιολόγητη καθυστέρηση των δασικών χαρτών από την κυβέρνησή σας, και η διάτρηση του θεσμικού πλαισίου με παραθυράκια για τακτοποιήσεις αυθαιρέτων “οικιστικών πυκνώσεων”, από την προηγούμενη κυβέρνηση, πρακτική που δυστυχώς το ΥΠΕΝ συνεχίζει μετ’ επιτάσεως, αποτελεί απαράδεκτη ενθάρρυνση προς καταπατήσεις που περιπλέκουν το τοπίο διαχείρισης καταστροφικών κρίσεων, όπως οι δασικές πυρκαγιές», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην επιστολή.
Το θέμα των δασικών χαρτών, των σωστών περιβαλλοντικών νόμων, του σχεδίου δράσης απεξάρτησης από τα ορυκτά ορυκτά (συμπεριλαμβανομένου του αερίου), της μέριμνας για την προστασία της θάλασσας, των ζώων και της χλωρίδας θέτει μέσω του ethnos.gr και η κυρία Σάντυ Φαμελιάρη, που είναι υπεύθυνη προγραμμάτων για την κλιματική αλλαγή στο ελληνικό τμήμα της Greenpeace. «Κύριε Μητσοτάκη, θα θυμάστε και αύριο ότι έχουμε κλιματική κρίση ή θα παραμείνετε αδρανής και θα την επικαλείστε μόνο όταν αδυνατείτε να αντιμετωπίσετε τα αποτελέσματά της;», επισημαίνει απευθυνόμενη στον πρωθυπουργό.
Ανάγκη για οικονομίες μηδενικών εκπομπών ρύπων μέχρι το 2040
«Η αμέλεια στην ενίσχυση του πυροσβεστικού σώματος είναι φανερή. Έχουμε υποτιμήσει την κλιματική αλλαγή ως αντίπαλο και δεν έχουμε λάβει τα κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισής της γενικότερα. Οι εκτεταμένοι καύσωνες που βιώνουμε σε συνδυασμό με την έλλειψη βροχών δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες για να αναπτυχθεί και να οργιάσει μια πυρκαγιά. Αυτό που ζούμε βέβαια φέτος είναι μόλις μία γεύση αυτών που έπονται. Για κάθε 0,1°C αύξηση της μέσης παγκόσμιας πλανητικής θερμοκρασίας, το κλίμα θα αποσταθεροποιείται δυσανάλογα με την αύξηση. Μάλιστα, αυτή είναι περίπου η διαφορά από το καλοκαίρι του 2019 με τα αποτελέσματα να είναι εμφανή ακόμη και εμπειρικά. Θα πρέπει να αναλάβουμε δράση και να πάμε σε οικονομίες μηδενικών εκπομπών ρύπων μέχρι το 2040, ταυτόχρονα με τη θέσπιση νόμων που θα προστατεύουν ουσιαστικά τα δάση και τη βιοποικιλότητα», δηλώνει η κυρία Φαμελιάρη.
«Οι απώλειες που προκύπτουν είναι τεράστιες – πέρα από κάθε φαντασία. Πολλά ενδημικά ή προστατευόμενα είδη έχουν πληγεί ανεπανόρθωτα, ενώ χάνουμε ολοένα και περισσότερους φυσικούς πνεύμονες της χώρας. Τα δάση λειτουργούν ως “καθαριστές” του αέρα που αναπνέουμε, καθώς δεσμεύουν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα και την εμπλουτίζουν με οξυγόνο, άρα μακροπρόθεσμα αυτή θα γίνεται τοξική με την απουσία τους. Ακόμα και η πρόσβαση στην τροφή και το πόσιμο νερό απειλείται με την απώλεια της βιοποικιλότητας. Ένα υγιές περιβάλλον, σημαίνει και υγιή ανθρωπότητα! Δεν μπορούμε να προχωρήσουμε μόνοι μας όσο κι αν εξελίσσεται η τεχνολογία», συμπληρώνει.
«Ένας νόμος εχθρικός για το περιβάλλον»
Υπενθυμίζεται ότι η Greenpeace με κείμενο – παρέμβαση που δημοσίευσε μετά τις πυρκαγιές κατήγγειλε τον νόμο Χατζηδάκη για το περιβάλλον και την στάση της κυβέρνησης παρά τις συνεχείς προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας από την πλευρά των οργανώσεων. «Αν θέλετε να ξαναμιλήσετε για κλιματική κρίση, κάντε το μόνο αν έχετε να πείτε κάτι χρήσιμο. Να, για παράδειγμα, παύση όλων των αδειών εξορύξεων ορυκτών καυσίμων στη χώρα. Σοβαρή ενίσχυση της εξοικονόμησης ενέργειας στον κτηριακό τομέα και απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, συμπεριλαμβανομένου του αερίου. Συστηματική και επείγουσα επένδυση σε πυροπροστασία και ενίσχυση της πρόληψης», σημειώνεται στην επιστολή.
Επιπτώσεις και στην ψυχική υγεία
Στηρίζοντας τις ίδιες θέσεις και πηγαίνοντας την σκέψη του ένα βήμα παρακάτω, ο κ. Πάνος Στεφάνου, υπεύθυνος επικοινωνίας της οργάνωσης «Αρκτούρος» επισημαίνει στο ethnos.gr ότι «οι συνέπειες της τεράστιας περιβαλλοντικής καταστροφής είναι πολύπλευρες και εκτείνονται πολύ πιο πέρα από τις απώλειες στη βιοποικιλότητα και φυσικά την καταστροφή κατοικιών, μέσων διαβίωσης και βιοπορισμού, την αυξημένη πιθανότητα πλημμυρών τους επόμενους μήνες. Ο εγκλεισμός και ο περιορισμός την εποχή της πανδημίας, δημιούργησε αντανακλαστικά την ανάγκη στροφής στη φύση που μπορεί να προσφέρει ένα ασφαλές καταφύγιο για όλους. Η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος στερεί από ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού ένα βάλσαμο για την ψυχική και σωματική υγεία του. Τα μηνύματα δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά για το μέλλον, παρά τις όποιες ελπίδες προσπαθούμε να τρέφουμε γι’ αυτό», λέει.
«Ο κ. Μητσοτάκης πρέπει να μας απαριθμήσει τις αιτίες της τεράστιας καταστροφής. Ζητάμε συγκεκριμένα μέτρα για να μην επαναληφθεί πάλι τίποτα τέτοιο. Έχουν γίνει διαχρονικά λάθη και παραλείψεις. Μόλις πριν από έναν χρόνο, μαζί με άλλες οργανώσεις, είχαμε επισημάνει την απαράδεκτη οπισθοδρόμηση για την προστασία της δασικής γης. Ζητάμε αλλαγή τώρα», καταλήγει ο κ. Στεφάνου.
