Του Λέανδρου Ρακιντζή
Τα φετινά “Ποσειδώνια” με τις εκδηλώσεις τους και τη δημοσιότητα, που δόθηκε, έδωσαν πάλι την ευκαιρία να αναδειχθεί η χώρα μας ως η μεγαλύτερη παγκόσμια δύναμη στην εμπορική ναυτιλία. Το επίτευγμα αυτό οφείλεται στη ναυτοσύνη και τη ναυτική παράδοση των Ελλήνων αλλά κυρίως στους Έλληνες εφοπλιστές με την ανά την υφήλιο στα διεθνή ναυτιλιακά κέντρα επιχειρηματική δραστηριότητά τους.
Τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες να αναπτυχθεί ο Πειραιάς ως διεθνές ναυτιλιακό κέντρο. Η αναφορά στον Πειραιά γίνεται ονομαστικά, γιατί κάποτε υπήρξε το κυριότερο ναυτιλιακό κέντρο της χώρας, ενώ τώρα πολλές ναυτιλιακές επιχειρήσεις έχουν εγκατασταθεί κυρίως στα νότια και βόρεια προάστια της Αττικής, αλλά εξακολουθεί να συγκεντρώνει πολλές δραστηριότητες, όπως τα ναυτιλιακά τμήματα Τραπεζών και Δικαστηρίων.
Για να αναπτυχθεί ο Πειραιάς με την ευρύτερη έννοια και περιοχή ως διεθνές ναυτιλιακό κέντρο δεν αρκεί μόνον η εγκατάσταση σε αυτόν των κεντρικών γραφείων ναυτιλιακών επιχειρήσεων, αλλά απαιτείται η δημιουργία ενός πλέγματος (cluster) παροχής υψηλού επιπέδου υπηρεσιών στη ναυτιλία, όπως ναυτοασφαλιστικές, χρηματοδοτικές, ναυπηγοεπισκευαστικές, εφοδιασμού πλοίων, εκπαιδεύσεως πληρωμάτων, νομικών παροχών και άλλων βοηθητικών για την ναυτιλία υπηρεσιών. Λίγο πολύ οι υπηρεσίες αυτές υπάρχουν στον Πειραιά στελεχωμένες κυρίως από ημεδαπούς και λειτουργούν ικανοποιητικά παρέχουσες σημαντικό έργο.
Οι ασχολούμενοι με τη ναυτιλία έλυναν σχεδόν πάντοτε τις ναυτιλιακές διαφορές τους με προσφυγή στη διαδικασία της διεθνούς διαιτησίας κυρίως, γιατί η ναυτιλία έχει διεθνή χαρακτήρα και οι διαιτητικές αποφάσεις διεθνή ισχύ και η επίλυση των διαφορών δεν εξαρτάται από τα εθνικά δίκαια και τα αντίστοιχα κρατικά δικαστήρια που έχουν ως κυριότερο μειονέκτημα τη βραδεία απονομή δικαιοσύνης και το υπερβολικό κόστος. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι ναυτικές διαιτησίες διεξάγονται στο Λονδίνο με ανερχόμενη τη διαιτησία Σιγκαπούρης, αλλά εκείνες που αφορούν ελληνικά εφοπλιστικά συμφέροντα διεξάγονται αποκλειστικά στο Λονδίνο για παραδοσιακούς λόγους, αλλά και κυρίως γιατί τα αντισυμβαλλόμενα μέρη επιβάλλουν διαιτησία Λονδίνου που την αποδέχονται οι Έλληνες εφοπλιστές, που έχουν παραδοσιακή επιφυλακτικότητα στους ελληνικούς σχετικούς θεσμούς.
Με την ίδρυση το 2005 του σωματείου “Ένωση για τη Ναυτική Διαιτησία” έχει αναληφθεί μια σοβαρή προσπάθεια στο να γίνει ο Πειραιάς ένα εναλλακτικό κέντρο διεξαγωγής ναυτικών διαιτησιών και διαμεσολαβήσεων, που εκτός από τα οφέλη για την εθνική οικονομία, θα υπάρξει οικονομία χρόνου και χρήματος για αυτούς που προσφεύγουν στη διαιτησία Πειραιά. Εξάλλου θα προκύψει γενικότερο όφελος για τη χώρα με την αναβάθμιση του διεθνούς της κύρους και θα βοηθήσει να καταστεί ο Πειραιάς διεθνές ναυτιλιακό κέντρο, που δεν νοείται χωρίς τη διεθνή αποδοχή για τη διεξαγωγή διαιτησιών. Οι υπάρχουσες θεσμικές δομές δεν επιλέγονται για τη διεξαγωγή ναυτικών διαιτησιών, γιατί σε αυτές εφαρμόζονται οι διατάξεις της Πολιτικής Δικονομίας και τα σχετικά διατάγματα που διέπουν τη λειτουργία τους και διεξάγονται υποχρεωτικά στην ελληνική γλώσσα, πράγματα που αποτελούν φραγμό για την διεθνή αποδοχή τους.
Με τη διεθνή σύμβαση UNCITRAL για τη διεθνή εμπορική διαιτησία, που κυρώθηκε με τον ν.2735/1999 και αποτελεί εσωτερικό δίκαιο, τους κανόνες ναυτικής διαιτησίας, που θέσπισε και εφαρμόζει η ένωση για τη ναυτική διαιτησία για τις διαιτησίες, που διεξάγονται υπό την αιγίδα της, οι οποίες δεν υπάγονται στον Κ.Π.Δ., το ότι οι διάδικοι μπορούν ελεύθερα να ορίζουν τον διαιτητή, να επιλέγουν δικηγόρους, τη γλώσσα και τον τόπο διεξαγωγής της διαιτησίας και το εφαρμοστέο ουσιαστικό δίκαιο, εισάγεται ένα πολύ λειτουργικό σύστημα ναυτικής διαιτησίας. Αν οι διάδικοι επιθυμούν ή διαφωνούν μεταξύ τους για την επιλογή του μοναδικού ή τρίτου διαιτητή, τότε ο πρόεδρος της ένωσης τον επιλέγει από τον κατάλογο των μελών της. Εκείνο όμως, που καθιστά τη διαιτησία υπό την αιγίδα της ένωσης ιδιαίτερα ελκυστική είναι η ταχύτητα διεξαγωγής της διαδικασίας και το ανταγωνιστικό κόστος της, που είναι σημαντικά κατώτερο από τα άλλα γνωστά διεθνή κέντρα διαιτησίας. Εφόσον αναπτυχθεί η ναυτική διαιτησία και διαμεσολάβηση στον Πειραιά, προσεχθεί ιδιαίτερα η δημόσια και ιδιωτική εκπαίδευση, λειτουργήσουν ικανοποιητικά τα ναυπηγεία και οι ναυπηγοεπισκευαστικές επιχειρήσεις τότε θα εξελιχθεί ο Πειραιάς σε ένα πολύ αξιόλογο και πλήρες ναυτιλιακό κέντρο.
* Ο κ. Λέανδρος Τ. Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.
