Στο δεύτερο τρίμηνο του 2030 τοποθετείται πλέον η ολοκλήρωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των Δωδεκανήσων και των νησιών του Βορείου Αιγαίου, ενώ για το πρώτο εξάμηνο του 2026 προγραμματίζεται η ηλεκτροδότηση των υπόλοιπων Κυκλάδων.
Παράλληλα, μετατίθεται για το 2ο εξάμηνο του 2033 η αποπεράτωση της δεύτερης διασυνδετικής γραμμής Ελλάδας – Ιταλίας.
Τα παραπάνω αναθεωρημένα χρονοδιαγράμματα των μεγάλων έργων του ΑΔΜΗΕ (όπως και οι νέοι προϋπολογισμοί) επισημοποιήθηκαν πρόσφατα, παίρνοντας το «πράσινο φως» από τη Ρυθμιστική Αρχή (ΡΑΑΕΥ), η οποία ενέκρινε το 10ετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας για την περίοδο 2025–2034.
Αξίζει να επισημανθεί ότι χρονοδιαγράμματα και κόστη είναι τροποποιημένα σε σχέση με την αρχική εκδοχή του 10ετούς Προγράμματος 2025–2034, η οποία είχε τεθεί σε διαβούλευση από τον Διαχειριστή. Οι τροποποιήσεις έγιναν με μεταγενέστερη ενημέρωση του ΑΔΜΗΕ προς τη ΡΑΑΕΥ, με τον Διαχειριστή να επικαιροποιεί το προφίλ των πρότζεκτ, συνυπολογίζοντας καθυστερήσεις στην ωρίμανσή τους και αυξήσεις που μεσολάβησαν στο κόστος του εξοπλισμού.
Τέτοιες αυξήσεις εξηγούν γιατί το κόστος διασύνδεσης των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου αναθεωρήθηκε προς τα πάνω, στα 1,425 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, οι αιτές είναι μεταξύ άλλων η αναθεώρηση του κόστους των υποβρύχιων γραμμών μεταφοράς, αλλαγές στον σχεδιασμό που οδήγησαν κυρίως σε αύξηση του μήκους των υποβρύχιων και υπόγειων γραμμών κατά την εξέλιξη του έργου, καθώς και το υψηλότερο κόστος κατασκευής των υποσταθμών.
Ο ορίζοντας διασύνδεσης των νησιών Βόρειου Αιγαίου
Η ΡΑΑΕΥ έκρινε αποδεκτή την αύξηση στο κόστος, αποφασίζοντας ότι αιτιολογείται επαρκώς. Υπενθυμίζεται ότι με τη διασύνδεση των νησιών του Βορείου Αιγαίου, θα «μπουν στην πρίζα» η Λήμνος, η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος και η Σκύρος. Αναφορικά με το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του έργου, στις επικαιροποιημένες εκτιμήσεις του Διαχειριστή γίνεται μια χρονική ολίσθηση του χρονοδιαγράμματος κατά ένα έτος, δηλαδή εντός του 2ου εξαμήνου 2030.
Σύμφωνα με τα συμπληρωματικά στοιχεία του Διαχειριστή, η μετατόπιση του χρονοδιαγράμματος οφείλεται σε καθυστέρηση έκδοσης της ΑΕΠΟ από την αρμόδια Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης, στην αναθεώρηση του σχεδιασμού αναφορικά με τη θέση προσαιγιάλωσης στη νήσο, μετά την απόρριψη της αρχικής θέσης από το ΓΕΣ.
Επίσης, χρειάστηκε αναπροσαρμογή της όδευσης του έργου στην περιοχή της Θράκης για να αποφευχθούν επικαλύψεις με μελλοντικές ενεργειακές υποδομές. Η αναπροσαρμογή απαιτούσε νέα τεχνική μελέτη και επικαιροποίηση της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων καθώς και στην αλλαγή του σχεδιασμού και της διαστασιολόγησης των υποδομών του τοπικού υποσταθμού. Την επιχειρηματολογία αυτή έκανε δεκτή η ΡΑΑΕΥ, εγκρίνοντας τη χρονική μετατόπιση του έργου.
Η διασύνδεση των Δωδεκανήσων
Σε σημαντική αναθεώρηση προς τα πάνω οδηγήθηκε και το κόστος της διασύνδεσης των Δωδεκανήσων, το οποίο πλέον ανέρχεται σε 2,957 δισ. Σύμφωνα με τα διευκρινιστικά στοιχεία που υπέβαλε ο ΑΔΜΗΕ, η αυξητική αναθεώρηση του κόστους οφείλεται κυρίως στην αύξηση του κόστους για τις θαλάσσιες μελέτες, την πόντιση και την προστασία των υποβρύχιων καλωδίων σε διεθνές επίπεδο, λόγω της μεγάλης ζήτησης και της έλλειψης εξειδικευμένων πλοίων, τεχνολογικών μέσων και εξειδικευμένου προσωπικού.
Πρόσθετοι παράγοντες είναι η αύξηση του κόστους των χερσαίων εργασιών, η αύξηση του κόστους παραγωγής των καλωδίων λόγω της ανόδου των τιμών των μετάλλων, του πληθωρισμού, του εργατικού κόστους και του κόστους ενέργειας καθώς και επιπρόσθετα η αύξηση του κόστους των ασφαλίστρων για τα έργα υποβρύχιων καλωδίων. Τέλος, με βάση τις ειδικές μελέτες εφαρμογής, εμφανίζεται σημαντική αύξηση του κόστους των απαιτούμενων έργων σε υποσταθμούς και σταθμούς μετατροπής.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ρυθμιστική Αρχή έχει ήδη εγκρίνει την αναθεώρηση του κόστους του υποβρύχιας διασύνδεσης συνεχούς ρεύματος Κως – Κόρινθος, προκειμένου να διενεργηθεί ξανά ο διαγωνισμός δημοπράτησης του έργου, λαμβάνοντας υπόψη τον κίνδυνο για νέες καθυστερήσεις και πρόσθετες επιβαρύνσεις που ενδέχεται να προκύψουν σε περίπτωση ακύρωσης του διαγωνισμού για το υποβρύχιο κύκλωμα, το οποίο αποτελεί λόγω μεγέθους αλλά και σχεδιασμού τη βασικότερη συνιστώσα του έργου.
Χρόνος ολοκλήρωσης
Και σε αυτή την περίπτωση άναψε πράσινο φως στο νέο κόστος, κρίνοντας εύλογη την επιχειρηματολογία του Διαχειριστή, οι επικαιροποιημένες εκτιμήσεις του οποίου «δείχνουν» και μία ολίσθηση του χρονοδιαγράμματος κατά ένα έτος, δηλαδή την ολοκλήρωση στο 2ο εξάμηνο του 2030.
Εξαίρεση αποτελεί η πιο γρήγορη ολοκλήρωση της καλωδιακής γραμμής Κόρινθος – Κως, που έχει ως εκτιμώμενο εξάμηνο ολοκλήρωσης το 1ο εξάμηνο 2029. Αν και η γραμμή αυτή θα προηγηθεί, υπάρχει μικρή ολίσθηση και στο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, η οποία οφείλεται σε καθυστέρηση στις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις που αφορούν τις περιοχές της Κω και της Κορινθίας.
Επίσης, στην περιοχή της Κορινθίας απαιτήθηκε παραλλαγή της εναέριας γραμμής μεταφοράς λόγω χωροθέτησης -εντός της εκκρεμούσης πρότασης οριοθέτησης- αρχαιολογικού χώρου αλλά και σε κοντινή απόσταση από άλλες περιοχές ενδιαφέροντος. Η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε το νέο χρονοδιάγραμμα, εκτιμώντας ότι δικαιολογείται από τα συμπληρωματικά στοιχεία που υπέβαλε ο Διαχειριστής. Θα πρέπει να σημειωθεί, πάντως, ότι τόσο στην περίπτωση των Δωδεκανήσων όσο και των νησιών του Βόρειου Αιγαίου, δεν άναψε το «πράσινο φως» στο να χαρακτηριστούν Έργα Μείζονος Σημασίας.
4η Φάση Κυκλάδων
Στην περίπτωση της διασύνδεσης των Δυτικών Κυκλάδων, καθυστερήσεις σημειώνονται στην κατασκευή του υποσταθμού Θήρας, οι οποίες οφείλονται σε προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα ως απόρροια των έκτακτων συνθηκών των τελευταίων ετών. Μία ακόμη αιτία είναι τροποποιήσεις του σχεδιασμού οδεύσεων γραμμών και αναγκαίες υπογειοποιήσεις.
Όσον αφορά τα υπόλοιπα έργα της 4ης Φάσης, για τις καλωδιακές γραμμές Μήλου-Φολεγάνδρου και Φολεγάνδρου-Θήρας έχει ξεκινήσει η παραγωγή του καλωδίου και αναμένεται η εκκίνηση των εργασιών στα υπόγεια τμήματα. Η ολοκλήρωσή τους αναμένεται για το πρώτο εξάμηνο του 2026, όπως και για τις καλωδιακές γραμμές Λαυρίου-Σερίφου και Σερίφου-Μήλου οι οποίες βρίσκονται σε στάδιο πόντισης των καλωδίων.
Τέλος η ολοκλήρωση της κατασκευής των νέων υποσταθμών Σερίφου, Μήλου και Φολεγάνδρου αναμένεται, επίσης, το πρώτο εξάμηνο του 2026. Όσον αφορά το κόστος του πρότζεκτ, ο ΑΔΜΗΕ αναθεώρησε την τρέχουσα εκτίμηση στα 523,8 εκατ. ευρώ. Υποστηρίζει ότι η αύξηση του κόστους συγκριτικά με το προηγούμενο 10ετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης, της περιόδου 2024-2033, οφείλεται στις διαφοροποιήσεις στο κόστος υποβρυχίων και υπόγειων καλωδίων.
Η δεύτερη διασύνδεση με Ιταλία
Παράλληλα, η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε την αύξηση του προϋπολογιστικού κόστους που αναλογεί στην Ελλάδα από τη δεύτερη διασύνδεση της χώρας μας με την Ιταλία, το οποίο πλέον εκτιμάται στα 950,1 εκατ. ευρώ. Επίσης, συναίνεσε στο νέο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης, που μετατίθεται στο 2ο εξάμηνο του 2033.
Όσον αφορά την αύξηση του προϋπολογιστικού κόστους του έργου, σύμφωνα με τα στοιχεία που υπέβαλε ο Διαχειριστής αυτή οφείλεται μεταξύ άλλων σε επικαιροποίηση του κόστους εκπόνησης των μελετών του έργου, σε επικαιροποίηση του κόστους της κατασκευής των σταθμών μετατροπής στην Ιταλία και την Ελλάδα, καθώς και σε επικαιροποίηση του κόστους της κατασκευής των καλωδίων από τον Υποσταθμό στην Galatina (Ιταλία) έως τον νέο υποσταθμό μετατροπής στη Θεσπρωτία.
Όσον αφορά τη μετάθεση της ολοκλήρωσης του έργου, με βάση τα συμπληρωματικά στοιχεία που υπέβαλε ο Διαχειριστής, αυτή βασίζεται στη συμφωνία του με τον Διαχειριστή της Ιταλίας και οφείλεται κυρίως στη χρονική μετάθεση της έναρξης της διαγωνιστικής διαδικασίας του βασικού εξοπλισμού, έτσι ώστε τα αποτελέσματα των προκαταρκτικών μελετών βυθού και γεωτεχνικών αναλύσεων να εμπεριέχονται στα τεύχη της εν λόγω διαγωνιστικής διαδικασίας, ενώ χρειάζεται να ληφθεί υπόψη και η χρονοβόρα διαδικασία για τη διενέργεια και την περάτωση διεθνών διαγωνισμών.
