Ένα καθοριστικό βήμα στη διαστημική και τεχνολογική της πορεία πραγματοποίησε η Ελλάδα τις τελευταίες ημέρες, με την εκτόξευση τεσσάρων θερμικών δορυφόρων στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων.
Η αποστολή σηματοδοτεί τη μετάβαση της Ελλάδας από την εξάρτηση σε δορυφορικά δεδομένα τρίτων χωρών και οργανισμών σε μια νέα εποχή εθνικής επιχειρησιακής αυτονομίας, με δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε κρίσιμες πληροφορίες σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Για πρώτη φορά, η χώρα αποκτά δικά της θερμικά “μάτια” στο διάστημα, ικανά να παρακολουθούν ενεργές πυρκαγιές, να εντοπίζουν νέες εστίες φωτιάς και να παρέχουν συνεχή ροή δεδομένων προς τα κέντρα επιχειρήσεων της Πολιτικής Προστασίας και της Πυροσβεστικής.
Οι θερμικοί δορυφόροι αποτελούν μέρος του ευρύτερου Εθνικού Διαστημικού Προγράμματος ύψους 200 εκατ. ευρώ του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το οποίο υλοποιείται με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ). Βασικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη πλήρους εθνικής ικανότητας στις υπηρεσίες Παρατήρησης της Γης για την πολιτική προστασία και τη διαχείριση φυσικών καταστροφών.
Με την εκτόξευση των θερμικών δορυφόρων, η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο εθνικό σύστημα παρακολούθησης πυρκαγιών, το οποίο επιτρέπει την έγκαιρη ανίχνευση εστιών φωτιάς, τη συνεχή παρακολούθηση της εξέλιξής τους σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, καθώς και την ακριβή αποτύπωση των καμένων εκτάσεων και των επιπτώσεων. Παράλληλα, παρέχει κρίσιμη υποστήριξη στη λήψη αποφάσεων για την επιχειρησιακή απόκριση των αρμόδιων αρχών.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, τόνισε ότι “με την αξιοποίηση των θερμικών δορυφόρων, η Ελλάδα περνά σε μια νέα εποχή στην Πολιτική Προστασία, όπου η πληροφορία δεν έρχεται εκ των υστέρων, αλλά σε σχεδόν πραγματικό χρόνο”. Όπως υπογράμμισε, “για πρώτη φορά, αποκτούμε εθνική δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης πυρκαγιών, ενισχύοντας ουσιαστικά την πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση και την επιχειρησιακή απόκριση”.
Παράλληλα σημείωσε ότι “τα δεδομένα που παράγονται ενσωματώνονται απευθείας στα επιχειρησιακά συστήματα της χώρας, δίνοντας στους ανθρώπους της πρώτης γραμμής καλύτερη εικόνα, ταχύτερη λήψη αποφάσεων και πιο αποτελεσματικό συντονισμό”, προσθέτοντας πως “πρόκειται για μια ουσιαστική αναβάθμιση του τρόπου με τον οποίο διαχειριζόμαστε κρίσεις”. Επεσήμανε ακόμη ότι “το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων δεν αφορά μόνο στην τεχνολογία, αλλά αφορά στη δημιουργία πραγματικών δυνατοτήτων για τη χώρα, με άμεσο αντίκτυπο στην ασφάλεια των πολιτών, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην ανθεκτικότητα της οικονομίας”.
Με την εκτόξευση των πρώτων ελληνικών θερμικών δορυφόρων, η χώρα αποκτά για πρώτη φορά τη δυνατότητα συνεχούς επιχειρησιακής παρακολούθησης πυρκαγιών με εθνικά μέσα, ενισχύοντας ουσιαστικά τις δυνατότητες της Πυροσβεστικής και της Πολιτικής Προστασίας σε όλα τα στάδια διαχείρισης μιας κρίσης — από την πρόληψη και την έγκαιρη ανίχνευση έως την επιχειρησιακή απόκριση και την αποκατάσταση. Τα θερμικά δεδομένα επιτρέπουν τον εντοπισμό θερμικών ανωμαλιών και νέων εστιών σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, ακόμη και σε δύσβατες περιοχές ή κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ υποστηρίζουν την παρακολούθηση της εξάπλωσης των μετώπων και την αποτύπωση των καμένων εκτάσεων με μεγάλη ακρίβεια.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επιχειρησιακή διασύνδεση των δορυφορικών δεδομένων με τα υφιστάμενα συστήματα διαχείρισης κρίσεων της χώρας. Η OroraTech, σε συνεργασία με ελληνικούς φορείς και εταιρείες, έχει ήδη προχωρήσει στην ενσωμάτωση της πλατφόρμας wildfire solution και των δεδομένων ενεργών πυρκαγιών στα επιχειρησιακά συστήματα της Ελληνικής Πυροσβεστικής και ειδικότερα στο σύστημα διοίκησης ENGAGE, επιτρέποντας τη διαρκή ροή πληροφορίας προς τα Επιχειρησιακά Συντονιστικά Κέντρα Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ). Μέσω αυτής της διασύνδεσης, τα στελέχη επιχειρήσεων αποκτούν άμεση πρόσβαση σε χάρτες ενεργών εστιών, εκτιμήσεις κινδύνου, θερμικές ανωμαλίες, προβλέψεις εξάπλωσης και αναλυτικά γεωχωρικά δεδομένα που υποστηρίζουν τη λήψη αποφάσεων στο πεδίο.
Παράλληλα, τα δεδομένα των θερμικών, SAR και οπτικών δορυφόρων συγκεντρώνονται στον Κυβερνητικό Κόμβο Παρατήρησης της Γης (Governmental EO Hub), δημιουργώντας ένα ενιαίο εθνικό περιβάλλον διαχείρισης και διαμοιρασμού γεωχωρικών πληροφοριών. Ο κόμβος παρέχει σε σχεδόν πραγματικό χρόνο έτοιμα προς ανάλυση δεδομένα (Analysis-Ready Data), συνδυάζοντας πληροφορίες από όλους τους ελληνικούς δορυφόρους αλλά και από ευρωπαϊκές και διεθνείς αποστολές όπως Copernicus και Landsat. Μέσα από μια ενιαία και φιλική προς τον χρήστη πλατφόρμα, οι αρμόδιοι φορείς μπορούν να έχουν άμεση πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες, εργαλεία ανάλυσης και αυτοματοποιημένες ειδοποιήσεις, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο απόκτησης και αξιοποίησης της πληροφορίας σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Η προστιθέμενη αξία της παράλληλης ενσωμάτωσης της πλατφόρμας wildfire solution με τα δεδομένα του Governmental EO Hub δεν περιορίζεται μόνο στην παρακολούθηση πυρκαγιών. Το σύστημα επιτρέπει τη διασύνδεση θερμικών δεδομένων με χαρτογράφηση καύσιμης ύλης, δεδομένα δασικής βλάστησης, μετεωρολογικές πληροφορίες, δεδομένα SAR και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό περιβάλλον space-based intelligence για τη χώρα. Με αυτόν τον τρόπο, οι επιχειρησιακοί φορείς αποκτούν δυνατότητες έγκαιρης προειδοποίησης, καλύτερης κατανομής μέσων, ιεράρχησης κινδύνου και αποτελεσματικότερου συντονισμού σε εθνικό επίπεδο.
Οι δυνατότητες των θερμικών δορυφόρων εκτείνονται πέρα από τη διαχείριση πυρκαγιών, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών που συνδέονται άμεσα με το περιβάλλον, την οικονομία και την ποιότητα ζωής. Στον τομέα του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής, επιτρέπουν τη συστηματική παρακολούθηση της θερμοκρασίας σε έδαφος και θάλασσα, την έγκαιρη ανίχνευση θαλάσσιων καυσώνων, καθώς και την παρακολούθηση ευαίσθητων οικοσυστημάτων και προστατευόμενων περιοχών.
Παράλληλα, υποστηρίζουν τη γαλάζια οικονομία, παρέχοντας κρίσιμα δεδομένα για τη λειτουργία και τη βιωσιμότητα των υδατοκαλλιεργειών και τη συνεχή παρακολούθηση των θαλάσσιων συνθηκών. Στις αστικές περιοχές, συμβάλλουν στην ανάλυση φαινομένων όπως οι θερμικές νησίδες και ενισχύουν τον σχεδιασμό πολιτικών προσαρμογής στην κλιματική κρίση. Όλες αυτές οι εφαρμογές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα υπηρεσιών που καλύπτει κρίσιμους τομείς όπως η γεωργία, τα δάση, οι υδάτινοι πόροι, η διαχείριση γης και η ασφάλεια.
Η OroraTech, ως επικεφαλής της κοινοπραξίας για τους θερμικούς δορυφόρους, έχει ήδη αναπτύξει μια ουσιαστική και πολυεπίπεδη παρουσία στην Ελλάδα, συντονίζοντας το σύνολο των δραστηριοτήτων της ελληνικής κοινοπραξίας και συμβάλλοντας ενεργά τόσο στο διαστημικό όσο και στο επίγειο σκέλος του συστήματος. Συγκεκριμένα, έχει εγκαταστήσει επιχειρησιακό κέντρο λειτουργιών με πλήρη υποδομή και αυτοματοποίηση, έχει υλοποιήσει τα πρωτόκολλα διασύνδεσης και ολοκλήρωσης δεδομένων, ενώ έχει θέσει σε λειτουργία διαδικασίες χειρισμού δορυφόρων και επιχειρησιακών διαδικασιών.
Παράλληλα, αναπτύσσει καινοτόμους αισθητήρες και πρωτότυπα μοντέλα θερμοκρασίας και περιβαλλοντικής παρακολούθησης, αξιοποιώντας δεδομένα δορυφόρων και υποδομές βαθμονόμησης. Σε συνεργασία με ελληνικούς φορείς, έχει προχωρήσει στην ενσωμάτωση των δεδομένων ενεργών πυρκαγιών στο επιχειρησιακό σύστημα της Πυροσβεστικής, ενώ έχει ήδη υλοποιήσει εκπαιδεύσεις τελικών χρηστών και πιλοτικές λειτουργίες.
Επιπροσθέτως έχει συμβάλει στην ανάπτυξη επίγειων υποδομών, όπως ο πλήρως λειτουργικός επίγειος σταθμός λήψης δεδομένων στο Λαύριο, και στη διαμόρφωση ενός μακροπρόθεσμου επιχειρηματικού και επενδυτικού σχεδίου για την κλιμάκωση των υπηρεσιών στην Ελλάδα και διεθνώς.
Η εκτόξευση των πρώτων ελληνικών θερμικών δορυφόρων, όπως διαμηνύεται με έμφαση από την ηγεσία του υπουργείου, δεν αποτελεί μόνο μια σημαντική τεχνολογική επιτυχία. Συνιστά μια στρατηγική επένδυση με άμεσο αποτύπωμα στην πολιτική προστασία, στην περιβαλλοντική παρακολούθηση και στη συνολική επιχειρησιακή ετοιμότητα της χώρας, καθώς η άμεση πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα και η ταχεία επιχειρησιακή αξιοποίησή τους αποτελούν πλέον βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.
