Στη μέγγενη των μηδενικών και αρνητικών τιμών βρίσκονται εγκλωβισμένοι χιλιάδες μικροί φωτοβολταϊκοί παραγωγοί, που χωρίς εργαλεία αντιστάθμισης κινδύνου δυσκολεύονται να εξυπηρετήσουν τις χρηματοδοτικές τους υποχρεώσεις και αντιμετωπίζουν τον ορατό κίνδυνο μιας νέας γενιάς κόκκινων δανείων, αυτή τη φορά στον ενεργειακό τομέα.
Στην πράξη, το εντεινόμενο μπαράζ μηδενικών τιμών και περικοπών ηλιακής ενέργειας λόγω της υπερπαραγωγής έχει ανατρέψει για χιλιάδες μικρούς τα δεδομένα πάνω στα οποία σχεδιάστηκαν οι επενδύσεις τους τα προηγούμενα χρόνια, με τις απώλειες εσόδων να φτάνουν σύμφωνα με τους ίδιους και το 60%.
Σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, πλειάδα ιδιοκτητών φωτοβολταϊκών που εντάσσονται στο καθεστώς των εγγυημένων τιμών έχουν ξεκινήσει συζητήσεις για επαναδιαπραγμάτευση των όρων χρηματοδότησης και επιμήκυνση της διάρκειας αποπληρωμής, προκειμένου να μειωθεί η πίεση στις ταμειακές ροές.
Το πρόβλημα που αποκτά πλέον και πολιτικές διαστάσεις τέθηκε σε σύσκεψη που έγινε τη Παρασκευή, υπό τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου με τη Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Παραγωγών Ηλεκτρικής Ενέργειας από Φωτοβολταϊκά (ΠΟΣΠΗΕΦ), και με το υπουργείο να δεσμεύεται σε τρία μέτρα στήριξης για τον κλάδο, τα οποία ωστόσο πρώτα θα πρέπει να πάρουν το πράσινο φως από τη Κομισιόν. Συνοπτικά πρόκειται για:
- Αποζημίωση των παραγωγών όταν οι τιμές χονδρικής είναι μηδενικές. Το πλαίσιο είναι τέτοιο ώστε όταν η τιμή χονδρικής μηδενίζεται για πάνω από δύο συνεχόμενες ώρες, οι παραγωγοί δεν αποζημιώνονται. Συστηματικά πλέον καταγράφονται στην αγορά μηδενικές τιμές χονδρικής για 4, 5,6 ώρες ή και περισσότερο.
- Παράταση των συμβάσεων για έργα με ΣΕΔΠ (Συμβάσεις Λειτουργικής Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης) κατά μια 5ετία. Η χρονική επέκταση των συμβάσεων θα σήμαινε ότι οι παραγωγοί έχουν τη δυνατότητα να επαναδιαπραγματευτούν τις συμβάσεις τους με τις τράπεζες και να επεκτείνουν τη διάρκεια των δανείων με τα οποία υλοποίησαν τις επενδύσεις τους, μειώνοντας τη μηνιαία τους δόση. Σε μια τέτοια περίπτωση θα απομακρυνθεί ο υφιστάμενος σήμερα κίνδυνος τα έσοδα των πάρκων, τα οποία μειώνονται συνεχώς να μην είναι αρκετά για την αποπληρωμή των δανείων. Δεδομένου ότι ανάλογα με το κόστος κατασκευής του κάθε έργου ποικίλει και ο κίνδυνος οικονομικής βιωσιμότητας, εκτιμάται ότι τα πάρκα με το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι εκείνα που αναπτύχθηκαν την περίοδο 2022-2023, καθώς τότε ο εξοπλισμός είχε υψηλότερο κόστος. Το συγκεκριμένο πάντως μέτρο εκτιμάται, όπως έχει μεταφερθεί στους παραγωγούς, ότι είναι αρκετά δύσκολο να περάσει από την Κομισιόν
- Προσαύξηση στη ταρίφα για ένα μεταβατικό διάστημα, π.χ. κατά ένα 10%-20%, προκειμένου να μειωθούν οι απώλειες στα έσοδα. Στην ουσία, με αυτό το τρόπο θα αυξηθεί η τιμή πώλησης κάθε κιλοβατώρας που εγχέεται στο σύστημα, γεγονός που θα εξισορροπήσει κάπως τις απώλειες. Αν και η «πράσινη» παραγωγή που αμείβεται μειώνεται συνεχώς ως όγκος, στο σενάριο που αυξηθεί η τιμή πώλησης θα περιοριστεί και η συνολική απώλεια εσόδων.
Οι τράπεζες και ο νέος γύρος συγκέντρωσης
Συνοψίζοντας αν δεν βρεθεί κάποια γενναία λύση, μερίδα έργων θα περάσει στις τράπεζες- το οποίο ούτε οι ίδιες προφανώς θέλουν- και η αγορά θα οδηγηθεί πιθανότατα σε ένα νέο κύμα συγκέντρωσης. Χιλιάδες μικροί παίκτες που επένδυσαν σε φωτοβολταϊκά με υψηλό δανεισμό και υπερβολικά αισιόδοξες προβλέψεις για την απόδοση των έργων τους, θα πιεστούν να τα πουλήσουν σε χαμηλότερες αποτιμήσεις.
Σύμφωνα με μελέτη που έχει κάνει για λογαριασμό του κλάδου, ο καθηγητής του ΑΠΘ, Παντελής Μπίσκας, το ποσοστό απώλειας εσόδων για τα φωτοβολταϊκά με ΣΔΕΠ λόγω μηδενικών τιμών θα ανέλθει για το 2026 σε 42%- 43% με τάσεις ανοδικές. Για το 2027 υπολογίζεται να φτάσει σε 49%-50%, για το 2028 σε περίπου 44% και για το 2029 κοντά στο 48%.
Κατά την έρευνα, ο μέσος όρος απώλειας εσόδων για την περίοδο 2026-2031 κυμαίνεται στο 41-42%. Σύμφωνα πάντως με ανακοίνωση της ΠΟΣΠΗΕΦ, κατά το πρώτο 20ήμερο του Απριλίου η μείωση των εσόδων έφτασε και το 62%.
Στην πράξη, ο κλάδος ζητά η προσαύξηση στην ταρίφα να συμψηφίζεται με την εμπροσθοβαρή στήριξη που θα πάρουν οι παραγωγοί, παρότι όλα αυτά θα περάσουν φυσικά από την «κρησάρα» της Κομισιόν.
Η ρίζα του προβλήματος αφορά την υπερπαραγωγή και τις μαζικές περικοπές που αυξάνονται εκθετικά μειώνοντας τα έσοδα των παραγωγών, με τα επίσημα στοιχεία να δείχνουν ότι το πρώτο τετράμηνο η ενέργεια που παρήχθη αλλά «πετάχτηκε στα σκουπίδια» ήταν σχεδόν κατά 50% μεγαλύτερη από πέρυσι.
Οι όγκοι που παρήχθησαν αλλά δεν απορροφήθηκαν από το το δίκτυο έφτασαν περίπου τις 876,5 Γιγαβατώρες έναντι περίπου 588,5 Γιγαβατώρες πέρυσι (στοιχεία ΡΑΑΕΥ)
Τα νούμερα μεγαλώνουν περαιτέρω, αν λάβει κανείς υπόψη την εικόνα των απορρίψεων με όρους αγοράς, καθώς με την πάροδο του χρόνου διευρύνεται η δυνατότητα των ΦοΣΕ να τηλεχειρίζονται τις μονάδες ΑΠΕ που εκπροσωπούν. Ενδεικτικό είναι ότι το πρώτο τρίμηνο οι ώρες με μηδενικές ή αρνητικές τιμές έφτασαν τις 239,5, όταν την ίδια περίοδο του 2025 αυτό συνέβη μόλις για 13 ώρες, σύμφωνα με το Green Tank.
Σε κάθε περίπτωση και ανεξάρτητα από τις κακές επιλογές που έκαναν πολλοί μικροί παραγωγοί φωτοβολταϊκών τα προηγούμενα χρόνια, το θέμα είναι ότι η οικονομική τους αιμορραγία θα διευρύνεται ολοένα περισσότερο, τα πάρκα τους θα κινούνται σε αχαρτογράφητα ύδατα και ο κίνδυνος για μια νέα γενιά κόκκινων δανείων πλησιάζει όλο και περισσότερο, όπως είπε προ ημερών ο Εκτελεστικός Πρόεδρος της Μetlen Ευάγγελος Μυτιληναίος.
