Στα μπαλκόνια πραγματοποιείται το πιο ενδιαφέρον πείραμα μικρής κλίμακας στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ενεργειακής μετάβασης μετά την επανάσταση των φωτοβολταϊκών πάρκων, ή των φωτοβολταϊκών στη στέγη. Στη Γερμανία το αποκαλούν Balkonkraftwerk, δηλαδή, «ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό μπαλκονιού». Είναι μια πολύ απλή ιδέα. Δύο πάνελ, ένας μικρομετατροπέας και σύνδεση στην ηλεκτρική εγκατάσταση του σπιτιού με μια απλή «σούκο». Ένας μικρός σταθμός παραγωγής, δηλαδή, για τον οποίο δεν χρειάζεται να διαθέτει κανείς μονοκατοικία, ιδιόκτητη στέγη ή μεγάλο κεφάλαιο.
Η επιτυχία του γερμανικού μοντέλου έχει μια πολύ απλή εξήγηση. Η ενεργειακή μετάβαση αφορά σε όλο το φάσμα της αγοράς, τον ενοικιαστή, τον κάτοικο της πολυκατοικίας, τον άνθρωπο που δεν μπορεί να εγκαταστήσει ένα συμβατικό φωτοβολταϊκό 5 ή 10 kW και θέλει απλώς να μειώσει ένα μέρος της καθημερινής του κατανάλωσης.
Η Ελλάδα καθυστέρησε, αλλά εισέρχεται σταδιακά σε αυτήν την αγορά. Για πρώτη φορά, το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ρητά τη δυνατότητα εγκατάστασης μικρών φωτοβολταϊκών συστημάτων ισχύος μέχρι 800 Watt, τα γνωστά πλέον ως «φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι».
Παράλληλα προβλέπονται και αυτόνομα συστήματα αποθήκευσης, με στόχο την κάλυψη ιδίων αναγκών.
Η ρύθμιση εντάσσεται στη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση του πλαισίου αυτοκατανάλωσης που προωθεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε συνέχεια του ν. 5299/2026. Το ΥΠΕΝ έθεσε το σχετικό σχέδιο υπουργικής απόφασης σε δημόσια διαβούλευση τον Ιούλιο, προβλέποντας για πρώτη φορά ειδικά το μοντέλο των μικρών φωτοβολταϊκών μπαλκονιού.
Σε αυτό το σημείο υπάρχει μία ουσιώδης διαφορά από το κλασικό net-billing. Το φωτοβολταϊκό μπαλκονιού σχεδιάζεται αποκλειστικά για ιδιοκατανάλωση και χωρίς έγχυση ενέργειας στο δίκτυο.
Αυτό είναι το βασικό φίλτρο ασφαλείας του ελληνικού μοντέλου. Το σύστημα παράγει ηλεκτρισμό που καταναλώνεται κατά προτεραιότητα από το ίδιο το νοικοκυριό, ενώ οι τεχνικές προδιαγραφές και οι δικλίδες ασφαλείας αποσκοπούν στην αποφυγή επιστροφής ενέργειας στο δίκτυο.
Τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού είναι καινούργια κατηγορία αυτοκατανάλωσης, όχι απλώς μια μικρότερη εκδοχή του «Φωτοβολταϊκά στη Στέγη».
Πυλώνας της νέας ρύθμισης είναι τα 800 Watt. Πρόκειται για μικρή ισχύ σε σχέση με τα συμβατικά οικιακά φωτοβολταϊκά, αλλά αυτό ακριβώς είναι το πλεονέκτημα, αφού δεν επιχειρεί να μετατρέψει το διαμέρισμα σε ενεργειακό πάρκο. Επιχειρεί να επιτρέψει στον καταναλωτή να παράγει ένα μικρό μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνει την ώρα που την καταναλώνει.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη αξία στην Ελλάδα, όπου η ηλιοφάνεια προσφέρει πολύ καλύτερες συνθήκες παραγωγής από εκείνες της βόρειας Ευρώπης.
Ένα σύστημα 800 W μπορεί, ανάλογα με τον προσανατολισμό, τις σκιάσεις, την κλίση και τις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας, να παράγει αρκετές εκατοντάδες kWh κατ’ έτος. Στην αγορά διατίθενται ήδη πλήρη πακέτα αξίας περίπου 500-700 ευρώ, ενώ υπάρχουν και ακριβότερες λύσεις με τεχνική εγκατάσταση και έξυπνη διαχείριση. Ενδεικτικά, ελληνικό σύστημα 800 W προσφέρεται σήμερα στα 695 ευρώ, ενώ άλλο πλήρες σύστημα διατίθεται στα 499 ευρώ.
Άρα, δεν μιλάμε για μια επένδυση δεκάδων χιλιάδων ευρώ, αλλά για μια συσκευή ενεργειακής αυτοκατανάλωσης με κόστος που αρχίζει να προσεγγίζει εκείνο ενός καλού οικιακού εξοπλισμού.
Το ΥΠΕΝ προβλέπει παράλληλα τη δυνατότητα εγκατάστασης μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης, ακριβώς ώστε η ηλιακή παραγωγή να μπορεί να αξιοποιείται όταν υπάρχει πραγματική κατανάλωση και όχι μόνο την ώρα που ο ήλιος λάμπει.
Χωρίς μπαταρία, το φωτοβολταϊκό μπαλκονιού αποκτά μεγαλύτερη οικονομική αξία όταν κάποιος βρίσκεται στο σπίτι και καταναλώνει ρεύμα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Με μπαταρία, όμως, το μεσημβρινό πλεόνασμα μπορεί να μεταφερθεί προς τις απογευματινές και βραδινές ώρες.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠΕΝ, από το 2020 έως σήμερα έχουν τεθεί σε λειτουργία 37.407 συστήματα αυτοκατανάλωσης, συνολικής ισχύος 1.070 MW. Την περίοδο 2015-2019 είχαν εγκατασταθεί μόλις 1.772 συστήματα συνολικής ισχύος 36 MW.
Άρα το ελληνικό πρόβλημα δεν είναι ότι οι καταναλωτές δεν ενδιαφέρονται για την αυτοπαραγωγή.
Το πρόβλημα ήταν μέχρι τώρα ότι το θεσμικό και τεχνικό πλαίσιο είχε σχεδιαστεί κυρίως για τον καταναλωτή που διαθέτει χώρο, κεφάλαιο και δυνατότητα να εγκαταστήσει ένα κανονικό φωτοβολταϊκό. Το μπαλκόνι αλλάζει αυτή την εξίσωση.
