Η Ευρώπη εισέρχεται στον χειμώνα με ένα δυνητικό έλλειμμα φυσικού αερίου που μπορεί να φτάσει τα 14 δισ. κυβικά μέτρα, ποσότητα αντίστοιχη με τις ενεργειακές ανάγκες 10 έως 12 εκατομμυρίων νοικοκυριών. Με τα αποθέματα στα χαμηλότερα επίπεδα για την εποχή από το 2011 και τον πόλεμο στο Ιράν να εξακολουθεί να διαταράσσει τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό, η Ε.Ε. βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο νέων ανατιμήσεων, ενώ δεν αποκλείονται μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης εάν δεν εξασφαλιστούν πρόσθετες ποσότητες.
Σύμφωνα με έκθεση του αμερικανικού Ιστιτούτου Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA), την οποία επικαλείται το POLITICO, το δυνητικό έλλειμμα αντιστοιχεί περίπου στο 7% της ζήτησης φυσικού αερίου της Ε.Ε. κατά τη χειμερινή περίοδο 2026-2027.
Οι ανησυχίες ενισχύονται από τη χειμερινή έκθεση του ENTSOG, του ευρωπαϊκού δικτύου διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου, που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου. Σε δυσμενή σενάρια χαμηλής διαθεσιμότητας LNG και αυξημένης ζήτησης λόγω ψύχους, τα ευρωπαϊκά αποθέματα θα μπορούσαν να υποχωρήσουν σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα μέχρι το τέλος του χειμώνα.
Οι αποθήκες στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2011
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου ήταν γεμάτες σε ποσοστό περίπου 72% στις αρχές Οκτωβρίου, όταν σε προηγούμενα χρόνια τα επίπεδα ήταν αισθητά υψηλότερα. Η υποχώρηση των αποθεμάτων συνδέεται και με τη συμπεριφορά της αγοράς τους προηγούμενους μήνες. Οι υψηλές τιμές κατέστησαν πιο συμφέρουσα για τους εμπόρους την πώληση φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, αντί της αποθήκευσής του για τον χειμώνα.
Το αποτέλεσμα είναι η Ευρώπη να διαθέτει μικρότερα περιθώρια ασφαλείας ακριβώς τη στιγμή που η προσφορά στις διεθνείς αγορές παραμένει περιορισμένη.
Η Ana Maria Jaller-Makarewicz, επικεφαλής αναλύτρια ενέργειας του IEEFA για την Ευρώπη, προειδοποιεί ότι τα χαμηλά αποθέματα αφήνουν την Ε.Ε. περισσότερο εκτεθειμένη στις διεθνείς διαταραχές της προσφοράς και στις απότομες αυξήσεις των τιμών.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στον φετινό χειμώνα. Εάν οι ευρωπαϊκές χώρες αναγκαστούν να εξαντλήσουν μεγάλο μέρος των αποθεμάτων τους, θα χρειαστεί να αγοράσουν ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες για την αναπλήρωσή τους το καλοκαίρι του 2027, συντηρώντας την πίεση στις τιμές.
Το δυσμενές σενάριο για την κατανάλωση
Η έκθεση του ENTSOG εξετάζει διαφορετικά σενάρια για τη διαθεσιμότητα LNG και τις καιρικές συνθήκες. Στο δυσμενέστερο ενδεχόμενο, τα αποθέματα θα μπορούσαν να υποχωρήσουν έως το 11%, επίπεδο που αντιστοιχεί ουσιαστικά σε στρατηγικά αποθέματα τα οποία δεν είναι εύκολο να αξιοποιηθούν.
Εάν οι χώρες επιδιώξουν να διατηρήσουν τις αποθήκες τους τουλάχιστον στο 30% στο τέλος του χειμώνα, ενδέχεται να χρειαστεί περιορισμός της διαθέσιμης κατανάλωσης κατά ποσότητα αντίστοιχη του 7% της ζήτησης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη θα ξεμείνει από φυσικό αέριο. Σημαίνει, όμως, ότι για να αποφύγει την εξάντληση των αποθεμάτων της θα χρειαστεί είτε να εξασφαλίσει πρόσθετες εισαγωγές είτε να περιορίσει τη ζήτηση.
Η δεύτερη επιλογή θα μπορούσε να επηρεάσει τη βιομηχανία, την ηλεκτροπαραγωγή και, εφόσον οι συνθήκες επιδεινωθούν, την κατανάλωση των νοικοκυριών.
Το ρωσικό LNG και ο λογαριασμός των 3 δισ. ευρώ
Πρόσθετη πίεση αναμένεται από την απαγόρευση των μακροχρόνιων συμβάσεων εισαγωγής ρωσικού LNG, που τίθεται σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2027.
Σύμφωνα με το IEEFA, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αφαιρέσει επιπλέον 7 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου από την ευρωπαϊκή αγορά, σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση αυξάνεται. Η εξάρτηση από τις αποθήκες έχει ήδη ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια. Τον Ιανουάριο του 2026, οι καθαρές απολήψεις φυσικού αερίου έφτασαν τα 22,6 δισ. κυβικά μέτρα, έναντι 18,8 δισ. τον Ιανουάριο του 2025 και 17,8 δισ. τον αντίστοιχο μήνα του 2024.
Η εναλλακτική λύση είναι η αύξηση των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, με τις σημερινές τιμές, η κάλυψη των πρόσθετων αναγκών θα κόστιζε περίπου 3 δισ. ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 12% σε σχέση με το κόστος εισαγωγής της ίδιας ποσότητας το 2025.
Η δυνατότητα αύξησης των προμηθειών δεν είναι απεριόριστη. Η αμερικανική παραγωγή LNG λειτουργεί ήδη κοντά στα όρια της δυναμικότητάς της, ενώ η Ευρώπη ανταγωνίζεται τις ασιατικές οικονομίες για τα διαθέσιμα φορτία.
Πιο πιθανή η νέα άνοδος των τιμών
Παρά τις προειδοποιήσεις για πιθανές ελλείψεις, αναλυτές της αγοράς εκτιμούν ότι μια νέα σημαντική αύξηση των τιμών είναι πιθανότερη από τη φυσική εξάντληση των διαθέσιμων ποσοτήτων.
Ο Laurent Ruseckas, ανώτερος αναλυτής της S&P Global Energy, επισημαίνει στο POLITICO ότι μια ταχεία μείωση των αποθεμάτων κατά τους πρώτους μήνες του χειμώνα θα οδηγούσε σε αύξηση των τιμών, προσελκύοντας περισσότερα φορτία LNG από την Ασία προς την Ευρώπη.
Το τίμημα, ωστόσο, θα ήταν υψηλότερο για τους Ευρωπαίους καταναλωτές. Ο ίδιος σημειώνει ότι τα περιθώρια περαιτέρω περιορισμού της βιομηχανικής ζήτησης είναι μικρά, καθώς μετά την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία η ευρωπαϊκή βιομηχανία έχασε περίπου το 20% της κατανάλωσης φυσικού αερίου, χωρίς η ζήτηση αυτή να ανακάμψει.
Για την Ελλάδα, όπως και για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες, ο βασικός κίνδυνος εντοπίζεται στη μεταφορά των υψηλότερων τιμών φυσικού αερίου στο κόστος ηλεκτροπαραγωγής και, στη συνέχεια, στους λογαριασμούς ρεύματος και στο παραγωγικό κόστος των επιχειρήσεων.
Η ένταση του προβλήματος θα εξαρτηθεί από τις θερμοκρασίες, τη διαθεσιμότητα LNG και την εξέλιξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Το βέβαιο είναι ότι η Ευρώπη αρχίζει τη χειμερινή περίοδο με αισθητά μικρότερο ενεργειακό απόθεμα ασφαλείας.
MoneyReview.gr
Διαβάστε επίσης:
Χειμώνας με επάρκεια καυσίμων, αλλά υψηλές τιμές
Reuters: ΗΠΑ και Ρωσία εξετάζουν την πώληση φυσικού αερίου στην Ευρώπη
Von der Leyen: Στοχευμένη στήριξη για την ενέργεια – Οχι σε οριζόντιες παροχές
