Την υπολογιστική ισχύ που χρειάζεται για να αναπτύσσει προηγμένα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης και να περιορίσει την εξάρτησή της από αντίστοιχες υποδομές του εξωτερικού αποκτά η Ελλάδα με τον υπερυπολογιστή Δαίδαλο, που εγκαινιάζεται σήμερα στο Λαύριο.
Πρόκειται για τον ισχυρότερο υπερυπολογιστή που έχει εγκατασταθεί στη χώρα, με προϋπολογισμό 58,9 εκατ. ευρώ και επιδόσεις που τον κατατάσσουν στην 31η θέση παγκοσμίως. Η λειτουργία του θα επιτρέψει στον επιστημονικό και επιχειρηματικό κόσμο να εκτελεί απαιτητικά ερευνητικά έργα και να επεξεργάζεται μεγάλους όγκους δεδομένων εντός της χώρας.
Από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του Δαιδάλου είναι η δυνατότητα επεξεργασίας ευαίσθητων ή εμπιστευτικών δεδομένων χωρίς να απαιτείται η μεταφορά τους στο εξωτερικό. Ερευνητικά ιδρύματα, φορείς της υγείας, δημόσιοι οργανισμοί και επιχειρήσεις θα μπορούν να τα αξιοποιούν για την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης σε υποδομή που βρίσκεται στην Ελλάδα, εφόσον πληρούνται οι απαιτήσεις ασφάλειας και προστασίας τους.
Την πρόσβαση των επιχειρήσεων στον υπερυπολογιστή θα υποστηρίζει το Pharos AI Factory, το ελληνικό εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης. Με βάση τον σχεδιασμό, η κανονική διάθεση των υπηρεσιών του στις επιχειρήσεις θα αρχίσει τον Μάρτιο του 2027. Μετά τα εγκαίνια θα ακολουθήσει περίοδος τεχνικών δοκιμών και ρυθμίσεων του υπερυπολογιστή, ενώ το Pharos AI Factory συνεχίζει την προετοιμασία του.
Θα παρέχεται δωρεάν πρόσβαση στην υπολογιστική ισχύ για νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμούς της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις κρατικές ενισχύσεις. Για τις μεγάλες επιχειρήσεις εξετάζονται χρεώσεις με βάση τον χρόνο χρήσης των υπολογιστικών πόρων. Ο πλήρης κατάλογος των υπηρεσιών, οι όροι πρόσβασης και η τιμολογιακή πολιτική δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.
Ο Δαίδαλος έχει εγκατασταθεί στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Η μετρημένη επίδοσή του φτάνει τα 85,69 petaflops, δηλαδή περίπου 85,69 τετράκις εκατομμύρια πράξεις κινητής υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο. Στην παγκόσμια κατάταξη ενεργειακής αποδοτικότητας Green500 βρισκόταν στην 23η θέση τον Ιούνιο του 2026.
Τεχνολογία με υδρόψυξη
Το σύστημα βασίζεται στην τεχνολογία Nvidia Grace Hopper GH200 και χρησιμοποιεί υδρόψυξη. Τη διαχείριση και την τεχνική λειτουργία του έχει αναλάβει το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ), που είναι και ο φορέας υλοποίησης του έργου.
Την προμήθεια και εγκατάσταση του υπολογιστικού εξοπλισμού ανέλαβε η Hewlett Packard Enterprise, με προϋπολογισμό 41 εκατ. ευρώ, και η Mainsys υλοποίησε, με προϋπολογισμό 17,9 εκατ. ευρώ, τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και τη διαμόρφωση του κέντρου δεδομένων. Και τα δύο ποσά περιλαμβάνουν ΦΠΑ. Η χρηματοδότηση του έργου προήλθε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και την ευρωπαϊκή κοινή επιχείρηση υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων EuroHPC.
Το Pharos AI Factory αποτελεί ξεχωριστό έργο, προϋπολογισμού 30 εκατ. ευρώ, και είναι ένα από τα πρώτα επτά εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης που επέλεξε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Χρηματοδοτείται κατά 50% από την EuroHPC και κατά το υπόλοιπο από εθνικούς πόρους. Επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, στην υγεία, τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό.
Σύμφωνα με την παρουσίαση της ίδιας της εταιρείας, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να λαμβάνουν καθοδήγηση για την υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, βοήθεια για την εμπορική αξιοποίηση εφαρμογών και πρόσβαση σε δίκτυα συνεργασίας και προγράμματα επιχειρηματικής επιτάχυνσης.
Θα έχουν ακόμη στη διάθεσή τους υπολογιστικούς πόρους, ασφαλή περιβάλλοντα δοκιμών (sandbox), ελεγχόμενα περιβάλλοντα εκτέλεσης (trusted runtime) και υποδομές για την παραγωγική λειτουργία εφαρμογών (deployment environments). Στις προβλεπόμενες παροχές περιλαμβάνεται επίσης η πρόσβαση σε μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης, επιλεγμένα σύνολα δεδομένων και ανοικτά δεδομένα.
Για την επιχειρηματική αξιοποίηση του εγχειρήματος έχει συσταθεί η εταιρεία Ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης Α.Ε., με μετόχους το Υπερταμείο κατά 70% και το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης κατά 30%. Πρόεδρος είναι ο Θάνος Παπαδημητρίου και διευθύνουσα σύμβουλος η Αφροδίτη Σεβαστή.
Στις προγραμματισμένες δράσεις περιλαμβάνεται διαδικτυακό εκπαιδευτικό πρόγραμμα στις 10 Νοεμβρίου, σε συνεργασία με την Endeavor Greece και την Nvidia. Προβλέπεται η συμμετοχή 45 επιλεγμένων ατόμων, τα οποία θα εκπαιδευτούν στη δημιουργία αυτόνομων πρακτόρων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Agents), στη διασύνδεσή τους με μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και στη χρήση σχετικών εργαλείων. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει και πρακτική άσκηση στην τροποποίηση υφιστάμενης εφαρμογής.
Και δεύτερος υπερυπολογιστής στην Κοζάνη
Στο μεταξύ, το ΕΔΥΤΕ προχωρά τις διαδικασίες για τον δεύτερο υπερυπολογιστή, που θα εγκατασταθεί στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου το Διοικητικό Συμβούλιο του φορέα ενέκρινε την έναρξη δημόσιας διαβούλευσης για τη διακήρυξη διαγωνισμού προμήθειας και εγκατάστασης υπολογιστικού εξοπλισμού, αποθηκευτικού χώρου και λογισμικού, προϋπολογισμού 21,57 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ.
Το ποσό αφορά το συγκεκριμένο υποέργο και όχι το σύνολο της επένδυσης. Η ΕΔΥΤΕ πρόκειται να ζητήσει αύξηση του προϋπολογισμού και επικαιροποίηση του χρονοδιαγράμματος, μέσω τροποποίησης της απόφασης ένταξης.
Το νέο σύστημα θα λειτουργεί σε πράσινο κέντρο δεδομένων, ενταγμένο στο δίκτυο RE-Cloud της ΕΔΥΤΕ, με έμφαση στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους (cloud) και την ανάλυση ευαίσθητων δεδομένων. Προβλέπεται εξοπλισμός πληροφορικής ισχύος 1,2 έως 1,5 MW και φωτοβολταϊκή εγκατάσταση ισχύος μεγαλύτερης από 2 μεγαβάτ κορυφής (MWp).
Χρηματοδότηση
Η χρηματοδότηση του υποέργου προέρχεται από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και η διάρκεια υλοποίησης της σύμβασης ορίζεται σε 12 μήνες από την υπογραφή της.
Όπως έχει αναφέρει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, ο σχεδιασμός προβλέπει την εκπαίδευση μοντέλων στον Δαίδαλο και την εκτέλεσή τους στον υπερυπολογιστή της Κοζάνης, ώστε οι δύο υποδομές να λειτουργούν συμπληρωματικά.
