Στη μάχη των μπαταριών, με επενδύσεις που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 2 δισ. ευρώ, ρίχνονται οι μεγαλύτεροι ενεργειακοί όμιλοι της χώρας, μαζί με ισχυρές κατασκευαστικές εταιρείες, ομίλους υποδομών και πολυεθνικές εταιρείες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως αποκαλύπτει η μακρά λίστα επενδυτικών σχεδίων που δημοσιοποίησε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Η σχετική υπουργική απόφαση, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ χθες 13 Νοεμβρίου, περιλαμβάνει τους πίνακες κατάταξης των αιτημάτων για τη χορήγηση Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης σε μεμονωμένους σταθμούς αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (standalone). Πρόκειται για αυτόνομα έργα αποθήκευσης που λειτουργούν με αμιγώς εμπορικούς όρους, δεν έχουν καμία ενίσχυση – επιδότηση, και αποκομίζουν έσοδα αποκλειστικά από τη συμμετοχή τους στην αγορά. Στους πίνακες του ΥΠΕΝ φιγουράρουν σχεδόν όλοι οι μεγάλοι παίκτες της ελληνικής ενεργειακής αγοράς, διεκδικώντας μερίδιο από τα 4.700 MW που προβλέπει το νέο θεσμικό πλαίσιο.
Πρόκειται για μια επενδυτική κούρσα με ιδιαίτερα υψηλό ανταγωνισμό, καθώς τα αιτήματα που υποβλήθηκαν φτάνουν συνολικά τα 12.319 MW, υπερκαλύπτοντας κατά περισσότερο από δυόμισι φορές τη διαθέσιμη ισχύ. Η δημοσίευση των πινάκων καθορίζει τη σειρά προτεραιότητας για τη χορήγηση των προσφορών σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ και τον ΔΕΔΔΗΕ, ανοίγοντας τον δρόμο για την επόμενη, καθοριστική φάση των επενδύσεων.
Η κινητοποίηση των επενδυτών έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ καθιστά ολοένα πιο επιτακτική την ανάγκη αποθήκευσης της πλεονάζουσας παραγωγής και περιορισμού των περικοπών πράσινης ενέργειας. Αλλά ταυτόχρονα και με σημαντική καθυστέρηση στην ανάπτυξη της τεχνολογίας όταν γειτονικές χώρες όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία που δεν έχουν να επιδείξουν τα θεαματικά ποσοστά διείσδυσης στις ΑΠΕ που έχει η χώρα μας έχουν ήδη βγει μπροστά με χαρτοφυλάκια πάνω των 3,5 και 2 γιγαβάτ αντίστοιχα.
Οι μεγάλοι παίκτες και τα επενδυτικά χαρτοφυλάκια
Ας δούμε όμως ποιοι παίρνουν θέση στην αγορά για την ανάπτυξη νέων έργων. Στην πρώτη γραμμή της επενδυτικής κινητοποίησης βρίσκεται η ΔΕΗ, με έξι έργα συνολικής ισχύος 520 MW στις ζώνες απολιγνιτοποίησης της Κοζάνης, της Φλώρινας και της Μεγαλόπολης, ενώ ισχυρή παρουσία καταγράφει και η METLEN, με επενδυτικά σχέδια ισχύος 288 MW. Στην λίστα περιλαμβάνεται και η Egnatia, της οικογένειας Παπαπέτρου με τρία επιπλέον έργα συνολικής ισχύος 125 μεγαβάτ.
Η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή συμμετέχει με πέντε έργα που ξεπερνούν συνολικά τα 272 MW, ενώ η Ρόκας διεκδικεί ηλεκτρικό χώρο για πέντε έργα ισχύος 270 MW. Σημαντική είναι και η παρουσία του ομίλου Motor Oil, με χαρτοφυλάκιο 235 MW μέσω εταιρειών του ομίλου, μεταξύ των οποίων η Άνεμος.
Στους διεκδικητές περιλαμβάνεται επίσης η πολυεθνική Lightsourcebp, με δύο έργα συνολικής ισχύος 95 MW, η Principia με 48 MW καθώς και η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, μέσω της Optimus Energy, με έργο ισχύος 50 MW και της NXA Eνεργειακή με επιπλέον 100 MW.
Ισχυρή παρουσία καταγράφει και ο όμιλος AKTOR, με επενδυτικά σχέδια συνολικής δυναμικότητας άνω των 200 MW μέσω των Sun Force One και Μητσιολόδης και Μποζατζίδης, επιβεβαιώνοντας τη διεύρυνση της δραστηριότητας του κατασκευαστικού ομίλου στην αγορά αποθήκευσης ενέργειας.
Στη νέα επενδυτική κούρσα συμμετέχει και η HELLENiQ ENERGY, με έργα αποθήκευσης ισχύος 75 MW, ενισχύοντας την παρουσία των μεγάλων ενεργειακών ομίλων στους πίνακες κατάταξης. Σε άλλη ομάδα επενδυτών ξεχωρίζει η SUNEL Energy Storage, με τρία έργα συνολικής ισχύος 150 MW αλλά και δύο έργα 105 MW της Novera Storage, η οποία συνδέεται με την Ameresco SUNEL Energy, κοινοπραξία της αμερικανικής Ameresco και της ελληνικής SUNEL Group. Στην ίδια λίστα έχουν επίσης κατέβει η βρετανική Hive Energy, μέσω της BLUE SKY 300, η γαλλική EDF Renewables μέσω της HELIOTHEMA ENERGY, με ένα έργο ισχύος 50 MW και η επίσης γαλλική QAIR Ελλάς Ενεργειακή, με 50 MW.
Η συμμετοχή τόσο μεγάλων και διαφορετικών επιχειρηματικών σχημάτων αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία που αποκτούν οι μπαταρίες για το ενεργειακό σύστημα. Για τους καθετοποιημένους ομίλους ηλεκτρικής ενέργειας, η αποθήκευση συνδέεται με τη διαχείριση της παραγωγής και τη δραστηριότητα στις αγορές ηλεκτρισμού, ενώ για τους ανεξάρτητους επενδυτές δημιουργεί ένα νέο πεδίο επιχειρηματικής ανάπτυξης, με σημαντικές όμως απαιτήσεις κεφαλαίων και αυξημένο εμπορικό ρίσκο.
Αιτήσεις για 12,3 GW – Πόσα έργα προχωρούν
Το μέγεθος του επενδυτικού ενδιαφέροντος αποτυπώνεται στα στοιχεία του ΥΠΕΝ. Συνολικά υποβλήθηκαν 831 αιτήματα, συνολικής ισχύος 12.319 MW.
Από αυτά, τα 221 αιτήματα, που αντιστοιχούν σε ισχύ 10.521 MW, αφορούν έργα που επιδιώκουν σύνδεση στο Σύστημα Μεταφοράς του ΑΔΜΗΕ. Τα υπόλοιπα 610 αιτήματα, συνολικής ισχύος 1.798 MW, αφορούν σύνδεση στο Δίκτυο Διανομής του ΔΕΔΔΗΕ.
Μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης, στους πίνακες κατάταξης του ΑΔΜΗΕ περιλαμβάνονται έργα συνολικής ισχύος 6.366,88 MW, ενώ στους αντίστοιχους πίνακες του ΔΕΔΔΗΕ εντάσσονται έργα 1.403,88 MW.
Συνολικά, επομένως, έχουν καταταγεί επενδυτικά σχέδια ισχύος 7.770,76 MW, από τα οποία θα χορηγηθούν Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης για έργα έως 4.700 MW.
Οι πίνακες έχουν καταρτιστεί με βάση το διπλάσιο των επιμέρους περιθωρίων διαθέσιμης ισχύος, προκειμένου να υπάρχει επαρκής αριθμός επιλέξιμων έργων και να αξιοποιηθούν πλήρως τα προβλεπόμενα όρια, ακόμη και στην περίπτωση που κάποιοι επενδυτές δεν προχωρήσουν.
Με τη δημοσίευσή τους αποτυπώνεται η σειρά προτεραιότητας με την οποία οι δύο Διαχειριστές θα εξετάσουν τη χορήγηση Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης, λαμβάνοντας υπόψη τις τεχνικές δυνατότητες του δικτύου και τους περιορισμούς που θέτει το πλαίσιο αντισυγκέντρωσης.
Το στοίχημα της χρηματοδότησης
Η ένταξη πάντως στους πίνακες κατάταξης δεν εγγυάται την υλοποίηση των έργων, καθώς η εξασφάλιση χρηματοδότησης παραμένει το μεγαλύτερο στοίχημα για τους επενδυτές. Οι εκτιμήσεις της αγοράς αποκλίνουν σημαντικά, με ορισμένους παράγοντες να θεωρούν εφικτή την ανάπτυξη του συνόλου των 4,7 GW και άλλους να εκτιμούν ότι τελικά θα κατασκευαστούν μόλις 2-2,5 GW.
Το βασικό εμπόδιο είναι το merchant μοντέλο λειτουργίας των μπαταριών, χωρίς εγγυημένα έσοδα. Η οικονομική τους απόδοση θα εξαρτάται κυρίως από το arbitrage, δηλαδή την αξιοποίηση της διαφοράς μεταξύ χαμηλών και υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και από τις ευκαιρίες στις υπόλοιπες αγορές ηλεκτρισμού. Η αβεβαιότητα για τις μελλοντικές χρηματοροές δυσκολεύει την τραπεζική χρηματοδότηση, ιδιαίτερα καθώς η είσοδος περισσότερων μονάδων αποθήκευσης αναμένεται να εντείνει τον ανταγωνισμό και να περιορίσει τα περιθώρια κέρδους.
Τα όρια των 500 MW
Πρόσθετους περιορισμούς θέτει το πλαίσιο αντισυγκέντρωσης, το οποίο προβλέπει ανώτατο όριο 500 MW τόσο ανά επενδυτή ή επιχειρηματικό όμιλο όσο και για την εκπροσώπηση έργων αποθήκευσης από κάθε Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦοΣΕ). Στο όριο των επενδυτών συνυπολογίζονται και τα έργα που έχουν επιλεγεί μέσω των τριών διαγωνισμών της ΡΑΑΕΥ.
Με τα σημερινά δεδομένα, για την εμπορική εκπροσώπηση του συνόλου των 4,7 GW θα απαιτούνταν τουλάχιστον δέκα ΦοΣΕ, γεγονός που, σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, ενδέχεται να καταστήσει αναγκαία την επανεξέταση του ορίου όσο αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης.
Το κρίσιμο δίμηνο και το κόστος της υπαναχώρησης
Η επόμενη καθοριστική στιγμή για τους επενδυτές θα έρθει με τη χορήγηση των Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης.
Από τη στιγμή που θα λάβουν την προσφορά τους, θα έχουν στη διάθεσή τους δύο μήνες για να αποφασίσουν εάν θα αποδεχθούν τους προτεινόμενους όρους και θα προχωρήσουν στην υλοποίηση της επένδυσης.
Η απόφαση αυτή έχει ιδιαίτερη οικονομική βαρύτητα, καθώς η μη αποδοχή της προσφοράς επιτρέπει την επιστροφή της εγγυητικής επιστολής συμμετοχής, χωρίς την επιβολή σχετικής ποινής.
Αντίθετα, η αποδοχή της προσφοράς συνεπάγεται την ανάληψη συγκεκριμένων και δεσμευτικών υποχρεώσεων, η μη εκπλήρωση των οποίων μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές οικονομικές κυρώσεις.
Κατά συνέπεια, το δίμηνο που θα ακολουθήσει τη χορήγηση των προσφορών αναμένεται να λειτουργήσει ως ένα πρώτο ουσιαστικό φίλτρο για την αγορά, διαχωρίζοντας τα έργα που διαθέτουν πραγματικές προοπτικές χρηματοδότησης και κατασκευής από εκείνα που ενδέχεται να παραμείνουν στα χαρτιά.
Από τα 700 MW στα 3 GW έως το 2028
Η νέα διαδικασία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αποθήκευση ενέργειας αρχίζει να αποκτά ουσιαστικό αποτύπωμα στο ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα.
Σήμερα η εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης με μπαταρίες υπολογίζεται σε περίπου 700 MW, με σημαντικό μέρος των έργων να έχει αναπτυχθεί με τη στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ο σχεδιασμός προβλέπει αύξηση της ισχύος στο 1 GW έως το τέλος του 2026 και στο 1,5 GW μέχρι το καλοκαίρι του 2027, με επόμενο ορόσημο τα 3 GW έως το τέλος του 2028.
Η ανάπτυξη των νέων μονάδων θεωρείται κρίσιμη για την αξιοποίηση της αυξανόμενης παραγωγής από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, καθώς η αποθήκευση μπορεί να περιορίσει τις περικοπές πράσινης ενέργειας και να μεταφέρει μέρος της παραγωγής από τις ώρες χαμηλής ζήτησης στις περιόδους υψηλότερης κατανάλωσης.
Το κατά πόσο, ωστόσο, η ισχυρή επενδυτική κινητοποίηση θα μεταφραστεί σε αντίστοιχο αριθμό νέων έργων θα κριθεί όπως αναφέρουν στην αγορά τους επόμενους μήνες, όταν οι προσφορές σύνδεσης, οι τραπεζικές αξιολογήσεις και οι τελικές αποφάσεις των επενδυτών θα αρχίσουν να ξεκαθαρίζουν ποιο μέρος του μεγάλου χαρτοφυλακίου θα περάσει από τον σχεδιασμό στην κατασκευή.
