Του Στέφανου Μήτσιου*
Στη χώρα μας, έχουμε συνηθίσει να αντιμετωπίζουμε τη φορολογία αποκλειστικά ως το μέσο άντλησης εσόδων για τον κρατικό προϋπολογισμό. Ωστόσο, το φορολογικό σύστημα μπορεί, δημιουργώντας κίνητρα για την επιχειρηματικότητα και τη φορολογική συμμόρφωση και, αντιστοίχως, αντικίνητρα για τη φοροαποφυγή και τη φοροδιαφυγή, να έχει θετική επιρροή σε μακροοικονομικά μεγέθη, όπως η απασχόληση, η κατανάλωση, ο πληθωρισμός και η ανάπτυξη. Σε μια περίοδο που η ανεργία στη χώρα μας παραμένει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, οφείλουμε όλοι να συνδράμουμε στην εξεύρεση και υλοποίηση προτάσεων για την τροποποίηση του φορολογικού συστήματος, που θα μπορούσαν να δώσουν ώθηση στην απασχόληση, ιδιαίτερα των νέων.
Μια πρόσφατη έκθεση της ΕΥ, που εκπονήθηκε για τη Σύνοδο Κορυφής της Συμμαχίας των Νέων Επιχειρηματιών των G20 στο Μπουένος Άιρες, εξηγεί πώς η “έξυπνη” φορολογία και, γενικότερα, η δημιουργία ενός ανταγωνιστικού κανονιστικού περιβάλλοντος μπορούν να στηρίξουν τους νέους επιχειρηματίες, αντί να παρεμβάλουν εμπόδια στον δρόμο τους προς την ανάπτυξη.
Η έκθεση περιλαμβάνει τέσσερις βασικές προτάσεις για τη στήριξη της νεανικής επιχειρηματικότητας, μέσω της θεσμοθέτησης φορολογικών κινήτρων και μέσω της άρσης γραφειοκρατικών εμποδίων:
1. Απαλλαγή των νέων επιχειρήσεων από έμμεσους φόρους (ΦΠΑ): Οι νέες επιχειρήσεις, στα πρώτα τους βήματα, δεν επιβαρύνονται, συνήθως, από την άμεση φορολογία (φόρο εισοδήματος), καθώς δεν είναι ακόμη κερδοφόρες. Ωστόσο, η έμμεση φορολογία, και ιδιαίτερα ο ΦΠΑ, επιδρά αρνητικά στη ρευστότητά τους, ενώ δημιουργεί και ένα υψηλό κόστος συμμόρφωσης. Η έκθεση της ΕΥ προτείνει την εισαγωγή ενός προαιρετικού ελάχιστου ορίου υπαγωγής στους έμμεσους φόρους, όπως ο ΦΠΑ, βάσει του κύκλου εργασιών των νέων επιχειρήσεων. Ήδη, στη χώρα μας, καθιερώθηκε η απαλλαγή από τον ΦΠΑ των επιχειρήσεων με κύκλο εργασιών μέχρι 10.000 ευρώ.
2. Έκπτωση δαπανών εκπαίδευσης: Αναγνωρίζοντας τη συμβολή της συνεχούς επαγγελματικής εκπαίδευσης των νέων επιχειρηματιών στην ανάπτυξη, αρκετές χώρες έχουν θεσμοθετήσει τη δυνατότητα έκπτωσης των δαπανών εκπαίδευσης από τα ακαθάριστα έσοδα μιας επιχείρησης για τον προσδιορισμό του φόρου εισοδήματός της. Στη χώρα μας, αν και αντιμετωπίζουμε σοβαρές ελλείψεις ως προς την (επανα)κατάρτιση των στελεχών των επιχειρήσεων στις νέες δεξιότητες που απαιτεί η σύγχρονη οικονομία, πολλές φορές οι δαπάνες εκπαίδευσης δεν αναγνωρίζονται προς έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα των επιχειρήσεων, ενώ μπορεί να θεωρηθούν και ως παροχή σε είδος, δηλαδή μισθός για το εκπαιδευόμενο προσωπικό. Συνεπώς, είναι απαραίτητο να προβλέπεται ευθέως η έκπτωση των δαπανών εκπαίδευσης από τα ακαθάριστα έσοδα μιας επιχείρησης, ρύθμιση που θα αποτελέσει κίνητρο για την εκπαίδευση των νέων επιχειρηματιών, των συνεργατών τους, και του προσωπικού των νέων επιχειρήσεων.
3. Απλοποίηση και ψηφιοποίηση της διαδικασίας φορολογικής συμμόρφωσης και ενδυνάμωση της φορολογικής εκπαίδευσης: Πέραν των φορολογικών βαρών, σημαντική επιβάρυνση για τους νέους επιχειρηματίες αποτελεί και το κόστος της φορολογικής συμμόρφωσης. Κρίνεται αναγκαίο να απλοποιηθούν και να ψηφιοποιηθούν οι διαδικασίες και να καθιερωθεί η “ταμειακή βάση” αντί της “δεδουλευμένης βάσης”, για την αναγνώριση των εσόδων και εξόδων. Ήδη, στη χώρα μας, έχει θεσμοθετηθεί η δυνατότητα για τις επιχειρήσεις που ο κύκλος εργασιών τους δεν υπερβαίνει το ποσό των 2.000.000 ευρώ, να αποδίδουν τον ΦΠΑ κατά τον χρόνο της είσπραξής του και όχι κατά τον χρόνο έκδοσης του τιμολογίου. Επιπλέον, κρίνεται σκόπιμο να καταργηθεί η ανάγκη τήρησης χωριστών φορολογικών και λογιστικών βιβλίων. Μπορεί, επίσης, να θεσμοθετηθεί η δυνατότητα έκδοσης και λήψης τιμολογίων, μέσω πιστοποιημένων ηλεκτρονικών εφαρμογών, που θα παρέχονται δωρεάν από τις φορολογικές αρχές. Οι εφαρμογές αυτές θα παράγουν αυτόματα τις φορολογικές δηλώσεις για τους άμεσους και έμμεσους φόρους, που θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω ασφαλών διαύλων. Παράλληλα, είναι σκόπιμο να ενισχυθεί η φορολογική εκπαίδευση για τους νέους επιχειρηματίες, αξιοποιώντας τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία μέσω των ιστοσελίδων της Φορολογικής Διοίκησης.
4. Υιοθέτηση φορολογικών κινήτρων για την εισροή κεφαλαίων στις νέες επιχειρήσεις: Μέσω ενός ευνοϊκού φορολογικού πλαισίου για την εισροή κεφαλαίων, μπορούν να ενισχυθούν οι κεφαλαιακές ροές προς τις νέες επιχειρήσεις. Για παράδειγμα, μπορούν να απαλλαχθούν τα φυσικά πρόσωπα από τη φορολόγηση των κεφαλαιακών κερδών (υπεραξίας) που αποκτούν από την πώληση του κεφαλαίου (μετοχών) τους, εφόσον αυτό αποκτήθηκε όταν η επιχείρηση βρισκόταν κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο εσόδων και εφόσον οι μετοχές διακρατήθηκαν για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Ένα τέτοιο κίνητρο θα ενίσχυε σημαντικά την επιχείρηση στα πρώτα της βήματα με προφανή θετικό αντίκτυπο στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
Τα τελευταία χρόνια, παρά τις αντίξοες συνθήκες της οικονομικής πραγματικότητας, βλέπουμε αρκετούς νέους να ξεκινούν φιλόδοξες επιχειρηματικές προσπάθειες, ιδιαίτερα στον ραγδαία αναπτυσσόμενο κλάδο της τεχνολογίας. Παρακολουθούμε, όμως, συγχρόνως την τάση φυγής νέων επιστημόνων και επαγγελματιών από τη χώρα μας σε αναζήτηση ευκαιριών σταδιοδρομίας στο εξωτερικό. Το φορολογικό σύστημα και γενικότερα η φορολογική πολιτική μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια της Πολιτείας για να αναστρέψει το λεγόμενο “brain drain” και να ενισχύσει αυτούς που συνεχίζουν να πιστεύουν στις δυνατότητες της χώρας μας και τολμούν να αναλάβουν επιχειρηματικό ρίσκο προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας.
*Ο κ. Στέφανος Μήτσιος είναι Επικεφαλής Φορολογικού Τμήματος, ΕΥ Ελλάδος
