Την δημιουργία ενός Στρατηγικού Πλάνου Έργων Υποδομής, αποφάσισε η ελληνική κυβέρνηση ως μέτρο αντιμετώπισης της βαλτωμένης, λόγω δομικών και νομικών προβλημάτων, κατάστασης στα μεγάλα έργα της χώρας.
Όπως αναφέρεται στην έκτη έκθεση μεταμνημονιακής εποπτείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το πλάνο θα είναι έτοιμο τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, ενώ τον Ιανουάριο του 2021, θα λειτουργήσει ανεξάρτητος μηχανισμός παρακολούθησης των έργων αυτών. Πρόκειται για μία νέα δομή επίβλεψης και υποστήριξης αλλά θα αφορά όλα τα έργα που εντάσσονται στην Αναπτυξιακή Στρατηγική της χώρας που αναδεικνύει το ενδιαφέρον του πρωθυπουργού και του Μεγάρου Μαξίμου για την ανάπτυξη μέσω των μεγάλων έργων, στη μετά-κορωνοϊό εποχή.
Σύμφωνα με τα όσα γράφονται στην έκθεση, τον συντονισμό αναλαμβάνει η προεδρία της κυβέρνησης, δηλαδή το πρωθυπουργικό γραφείο. Να θυμίσουμε ότι πρόκειται για εφαρμογή του κυβερνητικού προγράμματος της ΝΔ, όπως είχε παρουσιαστεί ως πρόταση από τον σημερινό υπουργό Υποδομών-Μεταφορών, Κώστα Καραμανλή τον Μάρτιο του 2019. Στο υπουργείο ΥΠΟΜΕ θεωρούν κρίσιμη την πρωθυπουργική παρέμβαση στα θέματα των μεγάλων αναπτυξιακών έργων και ιδιαίτερα εκείνων με Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση όπου παρατηρούνται και οι μεγαλύτερες καθυστερήσεις.
Το Στρατηγικό Πλάνο Μεγάλων Έργων θα υποστηρίξει την υλοποίηση των προτεραιοτήτων της Εθνικής Στρατηγικής Ανάπτυξης, θα εξασφαλίσει την έγκαιρη προετοιμασία των έργων, θα σχεδιάσει μελλοντικές δημόσιες δαπάνες και θα μεγιστοποιήσει τη συμπληρωματικότητα μεταξύ ιδιωτικών, δημόσιων και χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ έργων, βελτιστοποιώντας την ανάμειξη πόρων.
Επιπρόσθετα θα αποδεικνύειτη σκοπιμότητα και την προστιθέμενη αξία των πιθανών έργων, θα περιγράφει το επίπεδο ωρίμανσης, κοστολόγησης και πολυετούς προϋπολογισμού και θα αποσαφηνίζει τις πηγές χρηματοδότησης. θεωρείται πως η καθιέρωση του αγωγού στρατηγικών έργων θα βελτιώσει σημαντικά τον συντονισμό των επενδύσεων και την αποτελεσματική διαχείριση του προϋπολογισμού για τις δημόσιες επενδύσεις και θα συμβάλει στην αυξημένη εκτέλεση του.
Όπως διαπιστώνεται, υπάρχει σημαντική έλλειψη νέων έργων που κρίνονται απαραίτητα για την υποστήριξη της ανάπτυξης μεγάλων έργων υποδομής εθνικής σημασίας. Για το 2019, καταγράφεται χαμηλή εκτέλεση των δημοσίων επενδύσεων.
ΧΑΜΗΛΗ ΠΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΤΟ 2019
Σε σύγκριση με τα αρχικά σχέδια, οι επενδύσεις γενικής κυβέρνησης ήταν χαμηλότερες κατά 1,2% του ΑΕΠ, ενώ ο συνολικός αντίκτυπος στο ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης ήταν γενικά ουδέτερος λόγω της χαμηλότερης ανάληψης κεφαλαίων της ΕΕ. Οι δημόσιες επενδύσεις υποεκτελέστηκαν συνεχώς τα τελευταία χρόνια με μόνο το 62% των επενδυτικών πιστώσεων που διατέθηκαν σε υπουργεία να δαπανήθηκαν πραγματικά για επενδύσεις γενικής κυβέρνησης κατά την περίοδο 2017-2019, σε σύγκριση με κατά μέσο όρο 88% το 2014-2016.
Ως το τέλος του 2021, θα έχει αναπτυχθεί το Εθνικό Μητρώο Υποδομών το οποίο και θα ενσωματώνει όλες τις τεχνικές και γεωχωρικές πληροφορίες σχετικά με όλα τα έργα δημόσιας υποδομής, ώστε να είναι εφικτή η καλύτερη διαχείριση αυτών, συμπεριλαμβανομένης της συντήρησής τους.
Στην έκθεση επισημαίνεται πως άλλοι παράγοντες που επιβραδύνουν την υλοποίηση των έργων, αποδυναμώνουν τη διαχείριση του κόστους τους και συμβάλλουν στην υποεκτέλεση των δημοσίων επενδύσεων, αφορούν την ανεπαρκή προβλεψιμότητα και τον συντονισμό των αρχαιολογικών και περιβαλλοντικών αδειών και των διαδικασιών απαλλοτρίωσης, εκτός από τις πολυπλοκότητες των σχετικών δικαστικών διαδικασιών. Στην έκθεση τονίζεται πως θα μπορούσε να υπάρξει μείωση κατά 4-6 μήνες του χρόνου ολοκλήρωσης των απαλλοτριώσεων αν τεθούν σε πλήρη εφαρμογή τα μέτρα που προβλέπονται στον ν.4412/2016. Για παράδειγμα μεγάλη υστέρηση παρατηρείται στην υλοποίηση σιδηροδρομικών έργων. Μέχρι τώρα από τον σχεδιασμό εντός ΕΣΠΑ έργων 1,2δις.ευρω οι δεσμεύσεις μόλις αγγίζουν τα 200 εκατ. ευρώ.
