Το στοίχημα να κάνει πιο ελκυστικό τον Κάθετο Διάδρομο, με χαμηλότερες ταρίφες ώστε να καταστεί πιο ανταγωνιστική διαδρομή έναντι άλλων και παρέχοντας επενδυτική ορατότητα στην αγορά μέσα από μεγαλύτερης διάρκειας προϊόντα φυσικού αερίου με προορισμό την Ουκρανία, καλείται να κερδίσει η νέα διοίκηση του ΔΕΣΦΑ.
Σε αυτή τη λογική κινούνται οι επαφές με τους υπόλοιπους Διαχειριστές των χωρών της διαδρομής αλλά και με τη Κομισιόν που πραγματοποιεί τη τρέχουσα περίοδο η νέα CEO του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα, όπως κατέστησε σαφές σε συνάντηση γνωριμίας με εκπροσώπους του Τύπου, ένα μήνα μετά την ανάληψη των καθηκόντων της.
Ακτινογραφώντας την επόμενη ημέρα μετά τις συμφωνίες της Ουάσινγκτον και μιλώντας για τα βήματα προόδου που καταγράφηκαν, η κα Σφερούτσα στάθηκε στην ανάγκη να μειωθεί το κόστος των προϊόντων και να γίνουν μεγαλύτερης διάρκειας, μεταφέροντας κλίμα κατανόησης από πλευράς Κομισιόν.
Κάποια από τα κομμάτια που λείπουν από το παζλ, θα έχουν μπει ως τον Απρίλιο, όπως είπε η νέα μάνατζερ του Διαχειριστή, προκειμένου το νέο πλαίσιο για τα προϊόντα της διαδρομής όχι μόνο να ευθυγραμμίζεται με το Κανονισμό της ΕΕ, αλλά και να προσφέρει μεγαλύτερης διάρκειας «πακέτα» αντί για τα υφιστάμενα μηνιαία, και με ταρίφες διαμετακόμισης εξίσου ανταγωνιστικές με τις σημερινές, δίχως ωστόσο τις εκπτώσεις που κατά τις Βρυξέλλες νοθεύουν τον ανταγωνισμό.
Η διάρκεια των τωρινών προϊόντων («Route 1» με αφετηρία τη Ρεβυθούσα, «Route 2» με αφετηρία το FSRU Αλεξανδρούπολης και «Route 3» μέσω του αγωγού TAP στη Κομοτηνή) εκπνέει στις 30 Μαρτίου οπότε και προγραμματίζεται η τελευταία δημοπρασία για τη μεταφορά κατά κύριο λόγο αμερικανικού LNG από την Ελλάδα προς την Ουκρανία.
Στη προηγούμενη δημοπρασία, το αποτέλεσμα για το πιο δημοφιλές και πιο ώριμο από τα τρία προϊόντα, αυτό μέσω Ρεβυθούσας, ήταν θετικό, μετά την ενεργοποίηση της συμφωνίας της «Atlantic See LNG Trade» για πώληση αμερικανικού αερίου στην ουκρανική Naftogaz.
Τούτων δοθέντων, από τον επόμενο μήνα ο ΔΕΣΦΑ αναμένεται να έχει ολοκληρώσει την προεργασία των αλλαγών για τις ταρίφες και τη διάρκεια – το «software» της διαδρομής όπως τα αποκάλεσε η κα Σφερούτσα, με το «hardware» να αφορά τις επενδύσεις σε υποδομές – χωρίς ωστόσο να είναι βέβαιο ότι θα έχουν κάνει το ίδιο και όλοι οι υπόλοιποι Διαχειριστές. Ισως κάποιοι εκ των έτερων εμπλεκομένων (Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία, Μολδαβία), να χρειαστούν επιπλέον χρόνο.
Σε αυτή τη φάση βρίσκονται οι εξελίξεις για τη κρίσιμη υποδομή του Κάθετου Διαδρόμου, με μόνο σίγουρο ότι προς το παρόν δεν σχεδιάζονται αλλαγές στη φιλοσοφία των προϊόντων και με τη Κομισιόν να εξετάζει μια 6μηνη παράταση στην ισχύ τους, μέχρι να σχεδιαστούν τα καινούργια, ώστε να μην υπάρξει στο μεταξύ κενό στη λειτουργία του.
Ερωτηθείσα για τα κόστη της διαδρομής σε σχέση με άλλες ανταγωνιστικές μέσω των οποίων «ταξιδεύει» το αμερικανικό αέριο προς τη Ουκρανία, όπως μέσω Πολωνίας, Ουγγαρίας, Κροατίας, Γερμανίας και Λιθουανίας, απάντησε ότι όταν από τέλη του 2027 απαγορευτεί πλήρως το ρωσικό αέριο, τότε όλες οι οδεύσεις θα είναι απαραίτητες, ανεξαρτήτως τιμών.
Στο σενάριο ωστόσο που για κάποιο λόγο το ρωσικό αέριο καταφέρει να βρει «παράθυρα» και παραμείνει στο παιχνίδι, τότε επειδή είναι δομικά φθηνότερο από το LNG, ασφαλώς και θα παίζει όλο και μεγαλύτερο ρόλο το κόστος της διαδρομής.
Τα κόστη από τη κρίση
Στο ερώτημα πόσο επηρεάζεται ο ΔΕΣΦΑ από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η ίδια σχολίασε ότι προς το παρόν τα κόστη παραμένουν διαχειρίσιμα. Και εξήγησε ότι τα φορτία LNG που φθάνουν στην Ελλάδα προέρχονται από τη Δύση –καθώς τα τελευταία χρόνια η χώρα δεν προμηθεύεται LNG από το Κατάρ– ενώ τα φορτία για τα οποία έχει δεσμευθεί χωρητικότητα στον τερματικό της Ρεβυθούσα έχουν ήδη τιμολογηθεί πριν από το πόλεμο. Επομένως δεν επηρεάζονται από την πρόσφατη κρίση.
Εχει τη σημασία ότι λίγες ημέρες μετά την ανάφλεξη, δηλαδή στις αρχές Μαρτίου εκφορτώθηκε φορτίο αμερικανικού LNG για λογαριασμό της Bulgargaz στο FSRU Αλεξανδρούπολης, το δεύτερο για το τρέχον έτος.
Σύμφωνα ωστόσο και με τον Βούλγαρο υπ. Ενέργειας Τράιτσο Τράικοφ, το φορτίο είχε τιμολογηθεί πριν από την κλιμάκωση της κρίσης, δηλαδή σε επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα από τα σημερινά. Εικόνα, που σύμφωνα με την επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ, παρατηρείται και στην ελληνική αγορά.
Στο σενάριο βέβαια που η σύρραξη παραταθεί για μήνες, προφανώς και οι επιπτώσεις θα είναι αρνητικές και η κατάσταση θα δυσκολέψει τόσο στο σκέλος της ενέργειας, όσο και ευρύτερα στην παγκόσμια οικονομία.
Σημειωτέον ότι ο ΔΕΣΦΑ έχει αναλάβει από το 2020 τη λειτουργία και διαχείριση του τερματικού υγροποιημένου φυσικού αερίου Al-Zour της κρατικής εταιρείας του Κουβέιτ, με την Ιταλίδα μάνατζερ να σημειώνει ότι το τέρμιναλ δεν αντιμετωπίζει κανένα προβλημα από την έναρξη του πολέμου.
Η υπόθεση με τη Motor Οil
Σε ένα άλλο θέμα που έχειν βρεθεί τελευταία στο προσκήνιο, την υπόθεση της απένταξης από το πρόγραμμα του ΔΕΣΦΑ (2026-2035) των έργων που συνδέονται με το πλωτό τέρμιναλ LNG που «ωριμάζει» η Διώρυγα Gas της Motor Οil στους Αγ. Θεοδώρους, η κα Σφερούτσα έκανε λόγο για ζήτημα τεχνικής φύσεως.
Επεσήμανε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με τη Motor Oil είτε για την επανένταξη των έργων στο πρόγραμμα είτε για την εξεύρεση εναλλακτικής λύσης. Σημείωσε πάντως ότι η υλοποίηση τόσο του συγκεκριμένου FSRU, όσο και άλλων αντίστοιχων έργων θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα υπάρξει επαρκής ζήτηση, προκειμένου να εξασφαλιστούν εμπορικές συμφωνίες με πελάτες.
Στο ερώτημα, πόσα FSRU «σηκώνει» τελικά η ελληνική αγορά, εκτίμησε ότι υπάρχει περιθώριο για μία ακόμη πλωτή μονάδα, εφόσον επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για αύξηση της ζήτησης στην ευρύτερη περιοχή, στο πλαίσιο και της σταδιακής υποκατάστασης του ρωσικού αερίου από LNG.
Στη λογική αυτή αποσκοπούν και τα σχετικά έργα του ΔΕΣΦΑ τόσο στη διασύνδεση αυτών των υποδομών, όσο και ως προς την άρση σημείων συμφόρησης στο Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου.
