Στο επόμενο εξάμηνο αναμένεται να αποσαφηνιστεί το τοπίο γύρω από τη χρηματοδότηση, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κρίσιμων ενεργειακών υποδομών και έργων μεταφοράς φυσικού αερίου, τα οποία καλούνται να καλύψουν το κενό εφοδιασμού που θα δημιουργήσει η πλήρης διακοπή των ροών ρωσικού αερίου στο τέλος του 2027.
Την εκτίμηση αυτή διατύπωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Gastrade, κ. Κωστής Σιφναίος, στο περιθώριο ξενάγησης δημοσιογράφων στο FSRU Αλεξανδρούπολης (πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG), υπογραμμίζοντας ότι ενισχύονται οι πιέσεις στο εσωτερικό της ΕΕ —κυρίως από περίκλειστα κράτη με υψηλή εξάρτηση από το ρωσικό καύσιμο— προκειμένου να προχωρήσουν ταχύτερα οι σχετικές ευρωπαϊκές αποφάσεις.
Η επένδυση του FSRU Θράκης είναι ύψους 550–600 εκατ. ευρώ
Παράλληλα, εντεινόμενες είναι και οι πιέσεις από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες επιδιώκουν την υποκατάσταση των ρωσικών ποσοτήτων φυσικού αερίου με φορτία αμερικανικού LNG, ενισχύοντας τον ρόλο τους στον ευρωπαϊκό ενεργειακό εφοδιασμό της επόμενης ημέρας.
Στήριξη ευρωπαϊκών υποδομών
Σε κάθε περίπτωση, η ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων δεν προδιαγράφεται οριζόντια για το σύνολο των έργων φυσικού αερίου, αλλά εκτιμάται ότι θα κατευθυνθεί επιλεκτικά προς υποδομές FSRU και κρίσιμα δίκτυα, που μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω τη δυνατότητα εισαγωγών LNG και να περιορίσουν τα σημεία συμφόρησης στην Ανατολική Ευρώπη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ρουμανία, που δρομολογεί παρεμβάσεις σε αγωγούς με προϋπολογισμό περί τα 700 εκατ. ευρώ, επιδιώκοντας να θωρακίσει τον ρόλο της στον νέο χάρτη εφοδιασμού της περιοχής.
Κρίσιμης σημασίας θεωρείται το άνοιγμα των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων για έργα όπως το δεύτερο FSRU που σχεδιάζει η Gastrade στο Θρακικό Πέλαγος, το οποίο εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό ενίσχυσης της ασφάλειας εφοδιασμού της περιοχής.
Η βιωσιμότητα του FSRU Θράκης
Η επένδυση του FSRU Θράκης είναι ύψους 550–600 εκατ. ευρώ και το έργο έχει ήδη εξασφαλίσει περιβαλλοντική αδειοδότηση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Ωστόσο, η υλοποίησή της και η οικονομική της βιωσιμότητα προϋποθέτουν την εξασφάλιση χρηματοδότησης, κατά το πρότυπο του FSRU Αλεξανδρούπολης, καθώς και τη σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων επαναεριοποίησης LNG που θα στηρίξουν τη λειτουργία της.
Τα έργα αυτού του τύπου χαρακτηρίζονται από σχετικά περιορισμένες αποδόσεις, της τάξης του 10%, όπως ανέφερε ο κ. Σιφναίος, καθώς πρόκειται για υποδομές με σταθερά αλλά περιορισμένα περιθώρια κερδοφορίας. Ως εκ τούτου, η βιωσιμότητά τους συνδέεται άμεσα με τη δέσμευση δυναμικότητας μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων, τη διασφάλιση σταθερών χρηματοροών και ένα υψηλό επίπεδο επενδυτικής ορατότητας.
Η συνάντηση–κλειδί στην Ουάσιγκτον
Με φόντο αυτές τις προκλήσεις, κρίσιμης σημασίας αναδεικνύεται η προγραμματισμένη για τις 24 Φεβρουαρίου συνάντηση στην Ουάσιγκτον, στην οποία θα συμμετάσχουν οι υπουργοί των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, αμερικανικές εταιρείες με ενδιαφέρον για εξαγωγές LNG, καθώς και εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Από όσα έχουν γίνει γνωστά έως τώρα, στη συνάντηση προβλέπεται η παρουσία της Γενικής Διευθύντριας Ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (DG Ener), κυρίας Ντίντε Γιόργκεσεν, ενώ δεν αποκλείεται να συμμετάσχει και ο Επίτροπος Ενέργειας, κ. Νταν Γιόργκεσεν. Στην προσπάθεια να διασφαλιστεί η παρουσία στελεχών της ΕΕ στη συνάντηση, ενεργό ρόλο διαδραμάτισε η ελληνική κυβέρνηση, με τον υπουργό Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου, να πηγαίνει επίσης στην Ουάσιγκτον.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη συμμετοχή του αμερικανικού κρατικού fund DFC, καθώς και της Τράπεζας Εξαγωγών–Εισαγωγών των ΗΠΑ (Exim Bank), που αναμένεται να παίξουν κομβικό ρόλο στη χρηματοδότηση και την υλοποίηση των σχετικών έργων. Η συμμετοχή τους υπογραμμίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες τοποθετούν τον Κάθετο Διάδρομο ψηλά στην ατζέντα τους, αναγνωρίζοντάς τον ως έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Άλλωστε, οι δύο χρηματοδοτικοί πυλώνες της αμερικανικής κυβέρνησης, οι οποίοι παρέχουν κυρίως δάνεια και εγγυήσεις, δεν αποκλείεται να ενδιαφέρονται ακόμη και για μετοχική συμμετοχή σε ορισμένα έργα που θα στηρίξουν την απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο, περιορίζοντας έτσι το χρηματοδοτικό ρίσκο.
Μακροπρόθεσμες ευκαιρίες για την Ελλάδα
Δεν είναι τυχαίο ότι αυτήν την περίοδο, όπως ανέφερε ο κ. Σιφναίος, διεξάγονται διαβουλεύσεις «όλων με όλους», με στόχο τη σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων προμήθειας LNG. Ο επικεφαλής της Gastrade υπογράμμισε ότι η ελληνική πλευρά δεν πρέπει να περιοριστεί αποκλειστικά στον Κάθετο Διάδρομο και στη μεταφορά αερίου προς την Ουκρανία, αλλά να στραφεί και στις αγορές της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, μετά το 2028, όταν θα διακοπούν πλήρως οι ροές ρωσικού αερίου, το έλλειμμα στην Ευρώπη θα φτάσει περίπου τα 35 δισ. κυβικά μέτρα. Από αυτά, περίπου 10 δισ. κυβικά μέτρα θα καλυφθούν από την παραγωγή της Ρουμανίας, αφήνοντας κενό περίπου 25 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως — ένα κενό που η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να καλύψει σε σημαντικό βαθμό, ενισχύοντας τον ρόλο της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη. Σύμφωνα με τον κ. Σιφναίο «αναδύεται μια μακροπρόθεσμη ευκαιρία για το LNG να καλύψει το κενό».
FSRU Θράκης: ο ρόλος του στην ευρωπαϊκή αγορά
Το υφιστάμενο FSRU Αλεξανδρούπολης διαθέτει μέση δυναμικότητα 5,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, ενώ αντίστοιχη θα έχει και το δεύτερο FSRU που προγραμματίζει η Gastrade στο Θρακικό Πέλαγος. Μέσω αυτού, θα αξιοποιηθούν καλύτερα οι εξαγωγικές δυνατότητες του ελληνικού δικτύου, με την επιπλέον ευελιξία στη λειτουργία να αποτελεί κρίσιμο πλεονέκτημα για τη Gastrade.
Σε κάθε περίπτωση αν η επενδυτική απόφαση για το FSRU «Θράκη» ληφθεί έως τις αρχές του 2027, η νέα υποδομή θα μπορεί να είναι έτοιμη το 2028, σύμφωνα με τον κ. Σιφναίο. Ο ρόλος της στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου είναι κρίσιμος με το έργο να στοχεύει κυρίως στην εξυπηρέτηση των αγορών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπως της Ουγγαρίας, της Σλοβακίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας. Σχεδιάζεται να κατασκευαστεί στην ίδια θαλάσσια περιοχή με εκείνο της Αλεξανδρούπολης περίπου 9 χιλιόμετρα από την ακτή, στα βορειοανατολικά από το υφιστάμενο FSRU.
