Ενα βήμα προς τα εμπρός κάνει το έργο του Προαστιακού Δυτικής Θεσσαλονίκης ύστερα από χρόνια εξαγγελιών, καθυστερήσεων και τεχνικών αναθεωρήσεων καθώς η νέα εταιρεία Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε. που διαδέχτηκε τον ΟΣΕ προχωρά πλέον στο δεύτερο στάδιο του διαγωνισμού για το μεγάλο διπλό σιδηροδρομικό έργο που αφορά αφενός την ανάπτυξη προαστιακού δικτύου στη δυτική πλευρά της πόλης και αφετέρου τη σιδηροδρομική σύνδεση του 6ου προβλήτα του λιμανιού της Θεσσαλονίκης.
Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 77 εκατ. ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, βρίσκεται σε διαδικασία ανταγωνιστικού διαλόγου ήδη από το 2022. Ωστόσο, η πορεία του χαρακτηρίστηκε από αλλεπάλληλες καθυστερήσεις, καθώς απαιτήθηκαν πρόσθετες μελέτες και αλλαγές σχεδιασμού, με αποτέλεσμα να έχει ήδη καταγράψει τουλάχιστον τριετή υστέρηση σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.
Στις αρχές Μαΐου 2026, το διοικητικό συμβούλιο της Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε. ενέκρινε την πρόσκληση για την υποβολή δεσμευτικών προσφορών στο δεύτερο διαγωνιστικό στάδιο, σηματοδοτώντας ουσιαστικά την επανεκκίνηση της διαδικασίας. Θέσεις στη μάχη για την ανάληψη του έργου έχουν πάρει ήδη τρία μεγάλα σχήματα, η ΤΕΡΝΑ Α.Ε., η ένωση ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΜΕΤΚΑ ΑΤΕ και η κοινοπραξία ΑΒΑΞ Α.Ε. – Alstom Transport S.A, τα οποία καλούνται να υποβάλουν φακέλους προσφοράς έως τις 24 Ιουνίου. Στόχος είναι έως τα τέλη της χρονιάς όχι μόνο να έχει αναδειχθεί ανάδοχος, αλλά να έχει υπογραφεί και η σύμβαση.
Οι στάσεις και οι διαδρομές
Ο σχεδιασμός προβλέπει την ανάπτυξη λειτουργικού προαστιακού δικτύου στη δυτική Θεσσαλονίκη μέσω αξιοποίησης περίπου 20 χιλιομέτρων υφιστάμενων σιδηροδρομικών γραμμών. Το έργο περιλαμβάνει επτά νέους ή αναβαθμισμένους σταθμούς και στάσεις, με αποβάθρες, στέγαστρα, πεζογέφυρες, ανελκυστήρες, συστήματα πληροφόρησης επιβατών, κάμερες ασφαλείας, χώρους στάθμευσης και πλήρη προσβασιμότητα για ΑμεΑ.
Η βασική γραμμή θα ξεκινά από τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης και μέσω Μενεμένης, Επτανήσου και Κορδελιού θα διακλαδώνεται προς δύο κατευθύνσεις:
- προς Σίνδο, κοντά στο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος και τη νότια είσοδο της ΒΙΠΕΘ,
- και προς Αγχίαλο, με ενδιάμεση στάση στα Διαβατά.
Η διαδρομή Θεσσαλονίκη – Σίνδος εκτιμάται ότι θα διαρκεί περίπου 15 λεπτά, ενώ η γραμμή προς Αγχίαλο περίπου 17 λεπτά. Συνολικά οι επτά προβλεπόμενες στάσεις είναι: Σίνδος, Αγχιάλος, Διαβατά, Κορδελιό, Επτανήσου, Μενεμένης και Ν.Σ.Σ. Θεσσαλονίκης, ενώ έπειτα από παρεμβάσεις των τοπικών δήμων, προβλέπονται επιπλέον σταθμοί σε Άγιο Αθανάσιο και Γέφυρα Χαλκηδόνας.
Το λιμάνι και ο 6ος προβλήτας
Το δεύτερο σκέλος του έργου αφορά τη σύνδεση του 6ου προβλήτα του λιμανιού της Θεσσαλονίκης με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Πρόκειται για νέα διπλή, ηλεκτροκινούμενη γραμμή μήκους περίπου 2,3 χιλιομέτρων, εξοπλισμένη με σύστημα σηματοδότησης ETCS Level 1.
Η νέα γραμμή θα ξεκινά από τη γραμμή Θεσσαλονίκης – Ειδομένης και θα καταλήγει κοντά στην Πύλη 16 του λιμανιού, ακολουθώντας την ανατολική όχθη του Δενδροποτάμου. Το πλέον σύνθετο τεχνικό στοιχείο είναι η υπερυψωμένη σιδηροδρομική γέφυρα μήκους σχεδόν ενός χιλιομέτρου, η οποία θα διασχίζει διαδοχικά την οδό Γιαννιτσών, την εθνική οδό Αθηνών – Θεσσαλονίκης και την οδό 26ης Οκτωβρίου.
Το έργο θεωρείται στρατηγικής σημασίας για τον Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης, καθώς αναβαθμίζει τον ρόλο του λιμανιού ως βασικού εμπορευματικού κόμβου για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και ενισχύει τις συνδυασμένες μεταφορές προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.
Παρά την προκήρυξη της επόμενης φάσης της διαδικασίας, πάντως, το διπλό έργο σύμφωνα με τη διακήρυξη που αναρτήθηκε στη «Διαύγεια» έχει μακρύ χρόνο ολοκλήρωσης με τη συνολική διάρκεια της σύμβασης να ανέρχεται στους 84 μήνες. Ο προαστιακός αναμένεται να προχωρήσει νωρίτερα με το υπουργείο να έχει εκφράσει το αίτημα ο ανάδοχος να προχωρά σε τμηματικές παραδόσεις σταθμών και υποδομών ώστε μέρος του δικτύου να λειτουργήσει κατά προτεραιότητα.
Απαλλοτριώσεις με διαδικασίες εξπρές
Προκειμένου να προχωρήσει το έργο χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις, το τελευταίο διάστημα δημοσιεύονται διαδοχικές αποφάσεις του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για κατεπείγουσες αναγκαστικές απαλλοτριώσεις ακινήτων, τόσο για το τμήμα του προαστιακού όσο και για τη σύνδεση του 6ου προβλήτα.
Το μεγαλύτερο έως τώρα τμήμα απαλλοτριώσεων αφορά τη σύνδεση του 6ου προβλήτα του λιμένα Θεσσαλονίκης, για τις ανάγκες της οποίας δεσμεύονται εκτός σχεδίου εκτάσεις στις περιοχές του Δήμου Θεσσαλονίκης και του Δήμου Αμπελοκήπων – Μενεμένης, συνολικής επιφάνειας περίπου 27,9 χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων με την εκτιμώμενη αποζημίωση να ξεπερνά τα 9,5 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, εγκρίθηκαν πρόσθετες απαλλοτριώσεις για τα συνοδά οδικά έργα που θα εξυπηρετούν τη νέα γραμμή. Πρόκειται για παρεμβάσεις στο παράπλευρο και κάθετο οδικό δίκτυο στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, όπου απαιτείται η δέσμευση περίπου 1.490 τετραγωνικών μέτρων με κόστος απαλλοτρίωσης περίπου 377.000 ευρώ.
Όσον αφορά τον Προαστιακό Δυτικής Θεσσαλονίκης, οι νέες απαλλοτριώσεις αφορούν περιοχές της Νεοχωρούδας, της Καλλιθέας Ωραιοκάστρου και του Ελευθερίου – Κορδελιού, όπου θα αναπτυχθεί μέρος της νέας προαστιακής γραμμής. Η συνολική έκταση που απαιτείται ανέρχεται σε περίπου 5.232 τετραγωνικά μέτρα και η σχετική δαπάνη εκτιμάται στις 176.000 ευρώ.
Άλλη απόφαση αφορά την απαλλοτρίωση περίπου 9.236 τετραγωνικών μέτρων σε περιοχές του Δήμου Ωραιοκάστρου και του Δήμου Δέλτα, με εκτιμώμενη δαπάνη 744.000 ευρώ.
Οι αποφάσεις υπάγονται στη διαδικασία του άρθρου 7Α περί κατεπείγουσας απαλλοτρίωσης, ώστε να δοθεί η δυνατότητα άμεσης παράδοσης των χώρων πριν ακόμη ολοκληρωθεί η αποζημίωση των ιδιοκτητών. Σύμφωνα με τα υπουργικά έγγραφα, η επίσπευση θεωρείται αναγκαία για να προχωρήσει το τελικό στάδιο του ανταγωνιστικού διαλόγου.
