Σε παράταση της ημερομηνίας εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την κατασκευή και διαχείριση του τμήματος Χανιά – Ηράκλειο του Βόρειου Οδικού Αξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ), προϋπολογισμού 1,1 δισ. ευρώ, για τις 28 Σεπτεμβρίου (από 6 Αυγούστου) προχώρησε ο υπουργός Υποδομών Χρήστος Σπίρτζης.
Παράλληλα, σε πρόσφατη απόφαση του υπουργού, προβλέπονται αλλαγές στο τεύχος δημοπράτησης για τις προϋποθέσεις συμμετοχής με στόχο, όπως υποστηρίζουν στο Υποδομών, να συμμετάσχουν περισσότεροι διεκδικητές. Επιπλέον αλλαγές έγιναν και για τα δύο δικαιώματα προαίρεση που διατηρεί το υπουργείο ώστε να αναθέσει στον παραχωρησιούχο την εκμετάλλευση πρόσθετων τμημάτων.
Ετσι στο τεύχος δημοπράτησης προβλέπεται πως το υπουργείο διατηρεί δικαίωμα προαίρεσης «για την ανάθεση στον Παραχωρησιούχο της μελέτης, κατασκευής, χρηματοδότησης, λειτουργίας, συντήρησης και εκμετάλλευσης και έτερων τμημάτων του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (…) και θα προκύψει κατά την έγκριση του λειτουργικού σχεδιασμού, συνολικού μέγιστου μήκους 36 χιλιομέτρων» καθώς και «για την ανάθεση στον Παραχωρησιούχο της λειτουργίας, και συντήρησης ενδεικτικού μεγίστου μήκους 120 χιλιομέτρων οδών ενιαίας επιφάνειας κυκλοφορίας επί της νήσου Κρήτης».
Η ενεργοποίηση του Δικαιώματος δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της Σύμβασης ως σύμβασης παραχώρησης.Το Δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί, εν όλω ή εν μέρει, με κοινοποίηση σχετικής απόφασης της Αναθέτουσας Αρχής, οπωσδήποτε πριν τη λήξη της αρχικής διάρκειας της Σύμβασης Παραχώρησης».
Το σχέδιο του υπουργείου Υποδομών περιλαμβάνει τρία διαφορετικά μοντέλα χρηματοδότησης για τρία διαφορετικά τμήματα: Ένα τμήμα (Χανιά – Χερσόνησος) θα κατασκευαστεί με σύμβαση παραχώρησης, ένα άλλο (Χερσόνησος – Νεάπολη) με Σύμπραξη Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) η οποία θα προβλέπει, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τις λεγόμενες «πληρωμές διαθεσιμότητας» και ένα τρίτο τμήμα (Νεάπολη – Αγιος Νικόλαος) ως παραδοσιακό δημόσιο έργο. Ηδη έχει ξεκινήσει η διαγωνιστική διαδικασία για τα δύο πρώτα τμήματα. Το πρώτο τμήμα θα κατασκευαστεί με 25ετή σύμβαση παραχώρησης, με το υπουργείο να έχει και τα δύο δικαιώματα προαίρεσης που προαναφέρθηκαν.
Το δεύτερο τμήμα του ΒΟΑΚ, από τη Χερσόνησο μέχρι τη Νεάπολη, είναι μήκους 30 χιλιομέτρων αλλά σημαντικού κόστους, που φτάνει τα 250 εκατ. ευρώ. Στο συγκεκριμένο τμήμα, όπως εξηγούν πρόσωπα που συμμετείχαν στον σχεδιασμό του έργου, «η κυκλοφορία είναι το 10% της κυκλοφορίας στο τμήμα Χανιά – Χερσόνησος, δηλαδή εξαιρετικά χαμηλή». Ετσι έπεσε στο τραπέζι η κατασκευή του τμήματος με Σύμπραξη Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) και «πληρωμές διαθεσιμότητας».
Πρόκειται για μοντέλο χρηματοδότησης που εφαρμόζεται συχνά πλέον στην Ευρώπη, σε πολλά οδικά έργα που έχουν ενταχθεί στο «πακέτο Γιούνκερ», στο οποίο αναμένεται να ενταχθεί και το τμήμα Χερσόνησος – Νεάπολη. Μέσω των «πληρωμών διαθεσιμότητας», ο ανάδοχος και διαχειριστής του έργου θα λαμβάνει «ενοίκιο» από το δημόσιο, όταν καλύπτει συγκεκριμένες απαιτήσεις/προδιαγραφές ποιότητας κατά τη λειτουργία του οδικού άξονα. Επειδή οι «πληρωμές διαθεσιμότητας» καταβάλλονται κατά τη λειτουργία του έργου, ο ανάδοχος έχει, μάλιστα, κίνητρο να το ολοκληρώσει όσο πιο γρήγορα μπορεί.
Το τελευταίο τμήμα του ΒΟΑΚ, από τη Νεάπολη μέχρι τον Αγιο Νικόλαο, θα κατασκευαστεί ως παραδοσιακό δημόσιο έργο, με τον προϋπολογισμό στα 50 εκατ. ευρώ. Μάλιστα στο υπουργείο Υποδομών υποστηρίζουν πως επειδή διαθέτουν τα σχετικά κονδύλια (και με τη συνδρομή του ΕΣΠΑ), μπορούν να προχωρήσουν πολύ γρήγορα τον σχετικό διαγωνισμό.
