Την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου προς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, αλλά και τη θεσμοθέτηση μόνιμης τετραμερούς συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας, σηματοδότησε η υπουργική συνάντηση Ελλάδας, Βουλγαρίας, Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα.
Στο κοινό ανακοινωθέν των τεσσάρων χωρών υπογραμμίζεται ότι η ενεργειακή ασφάλεια, η προσιτότητα των τιμών και η ανθεκτικότητα των ενεργειακών συστημάτων συνιστούν πλέον κοινή ευρωπαϊκή και περιφερειακή ευθύνη, σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και έντονης μεταβλητότητας στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Κεντρικό σημείο των συζητήσεων αποτέλεσε η ενίσχυση των διασυνδέσεων φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με την Αθήνα να επιδιώκει την περαιτέρω αναβάθμιση του ρόλου της ως ενεργειακού κόμβου για την ευρύτερη περιοχή. Σύμφωνα με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν στη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, εξέλιξη που ενισχύει τις δυνατότητες διαφοροποίησης των πηγών και οδεύσεων τροφοδοσίας φυσικού αερίου για τα Βαλκάνια.
“Η Ελλάδα πρωταγωνιστεί στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική με έργα στρατηγικής σημασίας. Υποδομές, διασυνδέσεις, σύζευξη αγορών, ο Κάθετος Διάδρομος, έργα που ενισχύουν την ασφάλεια εφοδιασμού, ενδυναμώνουν τη γεωπολιτική σταθερότητα και δημιουργούν συνθήκες ανάπτυξης στην περιοχή”, ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Παπασταύρου μετά το πέρας της συνάντησης.
Η τετραμερής πραγματοποιήθηκε σε μια συγκυρία κατά την οποία η Ευρώπη αναζητεί νέες ασφαλείς ενεργειακές διαδρομές και μεγαλύτερη περιφερειακή συνεργασία, εν μέσω των συνεχιζόμενων αναταράξεων στη Μέση Ανατολή και της ανησυχίας για νέες διακυμάνσεις στις τιμές ενέργειας. Οι υπουργοί αναγνώρισαν ότι η ενισχυμένη διασυνδεσιμότητα μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο σταθεροποίησης των τιμών, ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και καλύτερης ενσωμάτωσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στα έργα φυσικού αερίου που προωθούνται στην περιοχή. Η υπουργός Ενέργειας της Σερβίας Dubravka Handanović ανακοίνωσε ότι στόχος είναι να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027 ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας, με το σερβικό τμήμα να διαθέτει δυναμικότητα 1,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως. Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι η Σερβία σχεδιάζει επενδύσεις ύψους 1,2 δισ. ευρώ σε ενεργειακές υποδομές και αγωγούς φυσικού αερίου τα επόμενα χρόνια, στο πλαίσιο του σχεδίου “Σερβία 2030-2035”.
Από την πλευρά της, η υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών της Βόρειας Μακεδονίας Sanja Bozinovska ανέφερε ότι η χώρα της προχωρά τόσο τη διασύνδεση με την Ελλάδα όσο και το έργο σύνδεσης με τη Σερβία, σημειώνοντας ότι μέχρι το τέλος του επόμενου έτους η ενεργειακή διασύνδεση Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας θα είναι έτοιμη να λειτουργήσει.
Στη συνάντηση συμμετείχαν επίσης οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου των τεσσάρων χωρών, καθώς και στελέχη του ΔΕΣΦΑ και του ΑΔΜΗΕ, γεγονός που αποτυπώνει τη βαρύτητα που αποδίδεται στην επιτάχυνση κρίσιμων ενεργειακών έργων και στη στενότερη συνεργασία των διαχειριστών.
Οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν ακόμη να θεσμοθετήσουν την τετραμερή υπουργική συνεργασία, με την επόμενη συνάντηση να προγραμματίζεται για τον Σεπτέμβριο στο Βελιγράδι, ενώ ήδη εξετάζεται η συμμετοχή και άλλων χωρών της περιοχής στο νέο αυτό σχήμα συνεργασίας.
