Υψηλό κόστος και επιτόκια, παραπληροφόρηση και πτώση του κατασκευαστικού τομέα, φρενάρουν την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας στα κτίρια, μιας τεχνολογίας κρίσιμης για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, με τις πωλήσεις να έχουν επιβραδυνθεί σημαντικά και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη.
Οι επενδύσεις σε αντλίες θερμότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μειωθεί κατά 4% τα τελευταία δύο χρόνια, παρόλο που οι πωλήσεις των ηλεκτρικών οχημάτων έχουν σχεδόν διπλασιαστεί, σύμφωνα με στοιχεία του MIT και του Rhodium Group.
Σε 13 ευρωπαϊκές χώρες, οι πωλήσεις μειώθηκαν σχεδόν στο μισό το πρώτο εξάμηνο του 2024, θέτοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση εκτός τροχιάς για τους κλιματικούς της στόχους.
«Πρέπει να χτίσω ένα καινούριο σπίτι»
Ο Φρανκ Κρούσε, μηχανικός από το ανατολικό Βερολίνο,λέει ότι δεν είναι κατά των αντλιών θερμότητας. Απλώς για να εγκαταστήσει μία, θα πρέπει να γκρεμίσει το σπίτι του και να χτίσεις ένα καινούργιο!
«Λειτουργούν μόνο σε σπίτια χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης – και το δικό μου δεν είναι», είχε υποστηρίξει μιλώντας στους Financial Times. «Για να το κάνεις πραγματικά ενεργειακά αποδοτικό, θα πρέπει να ξαναχτίσεις ολόκληρο το εξωτερικό κέλυφος του σπιτιού, συμπεριλαμβανομένης της οροφής».
Ωστόσο, οι αντλίες θερμότητας – ουσιαστικά κλιματιστικά που μπορούν να θερμαίνουν ή να ψύχουν τον χώρο – είναι ζωτικής σημασίας για να γίνουν τα κτίρια πιο φιλικά προς το κλίμα. Περίπου το 60 % των αμερικανικών σπιτιών εξακολουθούν να θερμαίνονται με καυστήρες που λειτουργούν με πετρέλαιο, φυσικό αέριο ή ακόμη και προπάνιο
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ελπίζει να εγκαταστήσει 60 εκατομμύρια αντλίες θερμότητας μέχρι το 2030 – αλλά με τον τρέχοντα ρυθμό της τοποθέτησής τους μπορεί να φτάσει μόνο στα τρία τέταρτα της διαδρομής.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι ειδικοί επικαλούνται την υστέρηση στις κατασκευές, τα υψηλά επιτόκια και τον περιορισμό των οικονομικών των νοικοκυριών λόγω του πληθωρισμού.
«Τα συστήματα θέρμανσης πρέπει να αντικαθίστανται κάθε 15 χρόνια»
Η Λέισι Ταν, διευθύντρια της ομάδας για τα κτίρια χωρίς εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στο think tank για την καθαρή ενέργεια RMI, λέει ότι τα συστήματα θέρμανσης πρέπει να αντικαθίστανται τουλάχιστον κάθε 15 χρόνια περίπου.
Σύμφωνα με στοιχεία από το Υπουργείο Στέγασης και Αστικής Ανάπτυξης των ΗΠΑ, η τελευταία μεγάλη έξαρση στην κατασκευή νέων κατοικιών ήταν το 2005, την οποία ακολούθησε η κατάρρευση των κατοικιών το 2008. Αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο κύμα ενεργειακών αναβαθμίσεων για αυτές τις κατοικίες έχει ήδη περάσει- οι κατοικίες που αναβαθμίζονται τώρα κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια της στεγαστικής ύφεσης.
Η Κόρα Γουάιεντ, διευθύντρια έρευνας της ομάδας υπεράσπισης της ηλεκτροδότησης Rewiring America, επισημαίνει επίσης το γεγονός ότι χτίζονται λιγότερα κτίρια.
«Πολλοί εργολάβοι δεν έχουν εκπαιδευτεί σωστά για την εγκατάστασή τους»
Οι ιδιοκτήτες σπιτιών αντιμετωπίζουν επίσης προβλήματα στην προσπάθειά τους να βρουν εργολάβους για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας. Ο Μπάρτον Τζέιμς, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Air Conditioning Contractors of America, λέει ότι πολλοί εργολάβοι δεν έχουν εκπαιδευτεί για το πώς να τις εγκαθιστούν σωστά, με τον κίνδυνο, αν τις εγκαταστήσουν λανθασμένα, να προκύψουν προβλήματα που μπορεί να κάνουν τους καταναλωτές να δυσανασχετήσουν με την τεχνολογία.
Εντωμεταξύ, ενώ οι νέες αντλίες θερμότητας λειτουργούν καλά σε ψυχρά κλίματα, τα παλαιότερα μοντέλα έχουν τη φήμη ότι δυσκολεύονται όταν οι εξωτερικές θερμοκρασίες γίνονται πολύ χαμηλές.
«Υψηλό το κόστος, αλλά και η ενεργειακή απόδοση»
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι χαμηλές τιμές του φυσικού αερίου καθιστούν επίσης την οικονομική επιβάρυνση των αντλιών θερμότητας πιο ασύμφορη. Το φυσικό αέριο είναι περίπου τρεις φορές φθηνότερο από την ηλεκτρική ενέργεια – παρόλο που οι αντλίες θερμότητας ισοσταθμίζουν το υψηλότερο κόστος με την ενεργειακή τους απόδοση.
Η ακροδεξιά παραπληροφόρηση και το πραγματικό κόστος
Στην Ευρώπη, οι εταιρείες αντλιών θερμότητας αντιμετωπίζουν επίσης ένα κύμα παραπληροφόρησης.
Πέρυσι στη Γερμανία, η κυβέρνηση εισηγήθηκε την απαγόρευση της εγκατάστασης καυστήρων αερίου . Ο νόμος, ο οποίος τελικά υποβαθμίστηκε, έγινε κεντρικό σημείο συζήτησης για την αναδυόμενη ακροδεξιά καθώς ισχυρίστηκαν ότι οι αντλίες θερμότητας κοστίζουν έως και 100.000 ευρώ (σχεδόν 109.000 δολάρια) και λειτουργούν μόνο εάν τα σπίτια έχουν ενδοδαπέδια θέρμανση.
Το πραγματικό κόστος της μετάβασης από λέβητες αερίου ή πετρελαίου- σε αντλίες θερμότητας, κυμαίνεται από 25.000 έως 30.000 ευρώ .
Ο Πολ Κένι, γενικός διευθυντής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αντλίας Θερμότητα, παραπέμπει στις ακροδεξιές αντιδράσεις – καθώς και στην πτώση των τιμών του φυσικού αερίου.
Το 2023, με την εισβολή στην Ουκρανία, οι τιμές του φυσικού αερίου εκτοξεύτηκαν και η Ευρώπη στράφηκε γρήγορα μακριά από το συγκεκριμένο καύσιμο. Τώρα, οι τιμές του έχουν μειωθεί, υπονομεύοντας τα οφέλη από τη μετάβαση στην ηλεκτρική ενέργεια.
«Οι δεξιοί πολιτικοί και οι λαϊκιστές χρειάζονται “πολέμους”», δήλωσε ο Κένι. «Και το κλίμα είναι ένας από αυτούς».
