Η πρωτοβουλία Antalya Compact, οι τεχνολογικές λύσεις που προκρίνει ο IEA, οι απαιτούμενες επενδύσεις και η σύνδεση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων.
Στο επίκεντρο της 31ης Διάσκεψης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (COP31), που πραγματοποιείται στην Αττάλεια της Τουρκίας, βρίσκεται η ενεργειακή αναβάθμιση του παγκόσμιου κτιριακού αποθέματος.
Η πρωτοβουλία Antalya Compact for Energy Efficient Buildings θέτει ως βασικό στόχο τη μείωση της ενεργειακής έντασης κατά τη λειτουργία των κτιρίων παγκοσμίως κατά τουλάχιστον 25% έως το 2035, σε σύγκριση με το 2020.
Κατά την υπουργική συνάντηση του Διακυβερνητικού Συμβουλίου για τα Κτίρια και το Κλίμα (ICBC), στις 12 Νοεμβρίου 2026, 23 χώρες είχαν εκφράσει τη στήριξή τους στην πρωτοβουλία, σύμφωνα με την ενημέρωση του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP).
Η πρωτοβουλία αναδεικνύει την ανάγκη επιτάχυνσης των ενεργειακών ανακαινίσεων, της εφαρμογής αποδοτικότερων τεχνολογιών και της κινητοποίησης πρόσθετων επενδυτικών κεφαλαίων.
Οι δύο βασικοί ενεργειακοί στόχοι
Το Antalya Compact εντάσσεται στην ευρύτερη ενεργειακή στρατηγική που προωθεί η προεδρία της COP31, με δύο αλληλένδετους στόχους:
- Μείωση της λειτουργικής ενεργειακής έντασης του παγκόσμιου κτιριακού αποθέματος κατά τουλάχιστον 25% έως το 2035.
- Επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού των ενεργειακών χρήσεων, στο πλαίσιο του ευρύτερου στόχου αύξησης του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στο 35% της παγκόσμιας τελικής κατανάλωσης ενέργειας έως το 2035.
Η ενεργειακή ένταση εκφράζει την ποσότητα ενέργειας που απαιτείται σε σχέση με ένα μέγεθος αναφοράς, όπως η επιφάνεια του κτιριακού αποθέματος.
Η μείωσή της δεν συνεπάγεται απαραίτητα αντίστοιχη μείωση της συνολικής παγκόσμιας κατανάλωσης, καθώς στο μεταξύ αυξάνεται η επιφάνεια των κτιρίων και διευρύνονται οι ανάγκες των χρηστών τους.
Πρόκειται για διεθνές πλαίσιο δράσης και συνεργασίας, το οποίο δεν θεσπίζει αυτοτελώς νέες υποχρεωτικές απαιτήσεις ενεργειακής αναβάθμισης για κάθε ιδιοκτήτη ή κτίριο.
Τι δείχνει η ειδική έκθεση του IEA
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) δημοσίευσε στις 5 Νοεμβρίου 2026 την ειδική έκθεση Special Report on Buildings Efficiency, εξετάζοντας τις δυνατότητες επίτευξης του στόχου της COP31.
Σύμφωνα με την έκθεση, η συνέχιση των σημερινών πολιτικών οδηγεί σε μείωση της ενεργειακής έντασης των κτιρίων κατά μόλις 11% έως το 2035, σε σύγκριση με το 2020.
Αντίθετα, η συνδυασμένη εφαρμογή ενισχυμένων πολιτικών και διαθέσιμων τεχνολογιών μπορεί να οδηγήσει σε μείωση κατά 28%.
| Σενάριο | Μείωση ενεργειακής έντασης το 2035 έναντι του 2020 |
|---|---|
| Συνέχιση σημερινών πολιτικών | 11% |
| Στόχος Antalya Compact | Τουλάχιστον 25% |
| Σενάριο επιταχυνόμενων παρεμβάσεων IEA | 28% |
Ο στόχος απαιτεί υπερδιπλασιασμό του ρυθμού βελτίωσης που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα κατά την τρέχουσα δεκαετία.
Οι τέσσερις πυλώνες της ενεργειακής αναβάθμισης
Η ανάλυση του IEA προσδιορίζει τέσσερις βασικούς τομείς που μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου.
| Τομέας παρέμβασης | Συμμετοχή στη συνολική βελτίωση |
|---|---|
| Αποδοτικότερος εξοπλισμός και συσκευές | 40% |
| Πρόσβαση σε αποδοτικές και καθαρότερες τεχνολογίες μαγειρέματος | 25% |
| Βελτίωση κτιριακού κελύφους | 20% |
| Εξηλεκτρισμός ενεργειακών χρήσεων | 15% |
Τα ποσοστά εκφράζουν τη συμβολή κάθε τομέα στη συνολική παγκόσμια βελτίωση του συγκεκριμένου σεναρίου και όχι την αναμενόμενη εξοικονόμηση ενέργειας σε κάθε μεμονωμένο κτίριο.
Για τις ευρωπαϊκές και μεσογειακές χώρες, όπου οι ενεργειακές συνθήκες διαφέρουν σημαντικά από εκείνες των αναπτυσσόμενων οικονομιών, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν η αναβάθμιση του κελύφους, η αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης και ψύξης και η βελτίωση του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού.
Στο σενάριο του IEA, η εγκατεστημένη ισχύς των αντλιών θερμότητας τριπλασιάζεται έως το 2035.
Επενδύσεις 1,2 τρισ. δολαρίων ετησίως έως το 2035
Η επίτευξη των στόχων προϋποθέτει σημαντική αύξηση της χρηματοδότησης.
Ο IEA εκτιμά ότι οι ετήσιες παγκόσμιες επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, στον εξηλεκτρισμό και στη βελτίωση των ενεργειακών χρήσεων θα πρέπει να προσεγγίσουν τα 1,2 τρισ. δολάρια το 2035, έναντι περισσότερων από 370 δισ. δολαρίων το 2025.
Η χρηματοδότηση των ανακαινίσεων αποτελεί σύνθετο ζήτημα, ιδιαίτερα για νοικοκυριά που δυσκολεύονται να καλύψουν το αρχικό κόστος των παρεμβάσεων.
Πέρα από τις δημόσιες επιδοτήσεις, σημαντικό ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν τα πράσινα δάνεια, οι συμβάσεις ενεργειακής απόδοσης και οι μηχανισμοί συνδυασμένης δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης.
Για την ελληνική αγορά, η ενεργοποίηση αντίστοιχων χρηματοδοτικών εργαλείων θα μπορούσε να διευρύνει τις δυνατότητες ανακαίνισης παλαιών κατοικιών και επαγγελματικών κτιρίων.
Η σύνδεση με την ευρωπαϊκή Οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων
Η διεθνής πρωτοβουλία συναντά τις κατευθύνσεις της αναθεωρημένης Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1275 για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (EPBD).
Οι βασικοί ευρωπαϊκοί στόχοι περιλαμβάνουν:
| Κατηγορία | Ευρωπαϊκός στόχος |
|---|---|
| Κτίρια κατοικιών | Μείωση μέσης κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας κατά 16% έως το 2030 |
| Κτίρια κατοικιών | Μείωση κατά 20–22% έως το 2035 |
| Μη οικιστικά κτίρια | Αναβάθμιση βάσει ορίων που αντιστοιχούν στο 16% των ενεργειακά χειρότερων κτιρίων έως το 2030 |
| Μη οικιστικά κτίρια | Αντίστοιχο όριο 26% έως το 2033 |
| Κτιριακό απόθεμα | Μετάβαση σε κτίρια μηδενικών εκπομπών έως το 2050 |
Οι ευρωπαϊκοί στόχοι και εκείνοι της COP31 έχουν κοινή κατεύθυνση, αλλά διαφορετικούς δείκτες μέτρησης, πεδία εφαρμογής και νομικό χαρακτήρα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 2026 για την υποβολή των τελικών εθνικών σχεδίων ανακαίνισης κτιρίων των κρατών μελών της ΕΕ.
Τα σχέδια αυτά αποτελούν βασικό εργαλείο για τον προγραμματισμό των μελλοντικών παρεμβάσεων, τη χρηματοδότηση, την κατάρτιση του τεχνικού προσωπικού και την αναβάθμιση των κτιρίων με τη χαμηλότερη ενεργειακή απόδοση.
Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για τους μηχανικούς στην Ελλάδα
Η κατεύθυνση των διεθνών και ευρωπαϊκών πολιτικών ενισχύει τη σημασία των ολοκληρωμένων ενεργειακών ανακαινίσεων.
Η αποτελεσματικότητα κάθε παρέμβασης εξαρτάται από τη συνολική τεχνική αντιμετώπιση του κτιρίου και όχι αποκλειστικά από την επιλογή αποδοτικότερου εξοπλισμού.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν:
- Η αποτύπωση της υφιστάμενης ενεργειακής συμπεριφοράς του κτιρίου.
- Η αντιμετώπιση θερμογεφυρών και η βελτίωση της αεροστεγανότητας σε συνδυασμό με επαρκή αερισμό.
- Ο συνδυασμός θερμομόνωσης, σκίασης και αναβάθμισης κουφωμάτων.
- Η ορθή διαστασιολόγηση αντλιών θερμότητας βάσει των φορτίων του αναβαθμισμένου κτιρίου.
- Η αξιολόγηση του κόστους των παρεμβάσεων σε σχέση με την αναμενόμενη διάρκεια ζωής και την εξοικονόμηση ενέργειας.
- Η παρακολούθηση της πραγματικής κατανάλωσης μετά την ολοκλήρωση των εργασιών.
Χαρακτηριστικό ελληνικό παράδειγμα αποτελεί το Passivistas: The Tavros Project, η ενεργειακή αναβάθμιση παλαιάς εργατικής πολυκατοικίας στον Ταύρο με βάση το πρότυπο του Παθητικού Κτιρίου, που διακρίθηκε στην COP31 και έχει ήδη παρουσιαστεί από το MICHANIKOS ONLINE.
Η πρωτοβουλία της Αττάλειας ενισχύει τη διεθνή κατεύθυνση προς ενεργειακά αποδοτικότερα και ανθεκτικότερα κτίρια. Η πραγματική επίτευξη των στόχων θα εξαρτηθεί από την εξειδίκευση των εθνικών πολιτικών, τη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης και την ποιότητα σχεδιασμού και υλοποίησης των ανακαινίσεων.
Πηγές
- COP31 – Antalya Compact for Energy Efficient Buildings, 29/10/2026
- UNEP – Επίσημη ενημέρωση για τις εξελίξεις της COP31
- UNFCCC – COP31 Global Climate Action Agenda
- IEA – Special Report on Buildings Efficiency, 05/11/2026
- IEA – Executive Summary, Special Report on Buildings Efficiency
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Energy Performance of Buildings Directive
- IISD – Δεύτερη υπουργική συνάντηση για τα κτίρια και το κλίμα στην COP31
- Προηγούμενη κάλυψη MICHANIKOS ONLINE, 12/11/2026: Διεθνής Διάκριση για την Ελλάδα στη Διάσκεψη του ΟΗΕ COP31, στην Τουρκία






