Must Read

Το Building Strengthening Show, το εξειδικευμένο Event για τις Επισκευές/Ενισχύσεις Κατασκευών, επανέρχεται το διήμερο 12 και 13 Ιουνίου 2026 στο Μουσείο Μπενάκη/Πειραιώς 138
Δρ. Κ. Σαχπάζης: Το Τεχνικό Οδοιπορικό Μελέτης και Κατασκευής του Μετρό της Αθήνας - Μια Γεωτεχνική, Υδρογεωλογική και Μηχανική Ανατομία
Συνεργασία Schneider Electric και Deloitte για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της βιομηχανίας
Εξοχικές κατοικίες: Πού βρίσκονται τα φετινά hot spot
ΣΕΦ: Έκκληση για άμεση υλοποίηση των μέτρων της Κομισιόν - Στο επίκεντρο ΦΠΑ σε φωτοβολταϊκά και μπαταρίες
Νέο πλαίσιο για τον ετήσιο καθαρισμό οικοπέδων – Από 1 Απριλίου έως 15 Ιουνίου η νέα ενιαία προθεσμία
ΑΚTOR: Εξαγορά του 51% της SUN FORCE TWO για 20,4 εκατ. ευρώ
Δύο σεισμοί στο Λασίθι μέσα σε 20 λεπτά - 4,4 Ρίχτερ ο πρώτος και 4 ο δεύτερος
Ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιώς επανέρχεται για το myDATA - Χωρίς λύσεις, η εφαρμογή οδηγεί σε αδιέξοδο
Φωτοβολταϊκά: Πώς μια ανακάλυψη του 1954 άλλαξε την ενέργεια
Πειραιάς: Επέκταση και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Ηετιώνειας Πύλης
Διατηρητέα κτήρια: Το μέλλον τους στο προσκήνιο – Τι ζητούν οι ιδιοκτήτες
Κοινωνία της Πληροφορίας: 390 διαγωνισμοί και 2,9 δισ. για την ψηφιακή Ελλάδα
Αίτημα παράτασης για τη Β’ φάση του Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής
Από το φλιτζάνι στην οικοδομή – Επιστήμονες ανακάλυψαν μια νέα εντυπωσιακή χρήση του καφέ
Η ολοκλήρωση του έργου του Ιλισού αποτελεί προτεραιότητα για τον Δήμο Μοσχάτου-Ταύρου
Πώς να διατηρήσεις το EV σου σαν καινούργιο
Κάντο όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία! - Η παράλληλη λειτουργία φορτιστή και μπαταρίας είναι η λύση για να μπούν ταχυφορτιστές και να προωθηθεί η ηλεκτροκίνηση
Πώς θα είναι η νέα πεντάστερη επένδυση των 22 εκατ. στο Πόρτο Χέλι με κυπριακή υπογραφή
Οι 2 νικητές των φετινών Ευρωπαϊκών “Όσκαρ” αρχιτεκτονικής

Η «άγνωστη» Αθήνα μέσα από τα κτήριά της – Η Ειρ. Γρατσία μιλάει στο Newsbomb.gr για τη MONUMENTA

26-07-2021

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Αγώνα δρόμου θυμίζουν οι προσπάθειες πολιτών, φορέων και οργανώσεων για τη διάσωση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της χώρας – Στην Ελλάδα της αντιπαροχής και της ανεξέλεγκτης οικοδόμησης, οι φωνές που ζητούν τη διάσωση των ελάχιστων αξιόλογων κτιρίων που στέκουν ακόμη, μάρτυρες της φυσιογνωμίας και της ιστορικής πορείας των ελληνικών πόλεων, τις περισσότερες φορές, δεν ακούγονται – Ο ρόλος της MONUMENTA στην διάσωση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της Αθήνας και όχι μόνο – Τι λέει η αρχαιολόγος και συντονίστρια της MONUMENTA, Ειρήνη Γρατσία στο Newsbomb.gr

Πόσο γνωρίζουμε τελικά την πρωτεύουσα και τα κρυμμένα αρχιτεκτονικά “στολίδια” της; Πόσα κτίρια της περιόδου 1830-1940 διατηρούνται στην Αθήνα; Πού βρίσκονται οι πολυκατοικίες του μοντέρνου κινήματος;

Τις απαντήσεις σε αυτά και σε πολλά ακόμα ερωτήματα μπορεί κανείς να βρει σε τέσσερα έργα που σχεδίασε και υλοποίησε η MONUMENTA το διάστημα 2013-2020, στο πλαίσιο των προγραμμάτων «Καταγραφή, τεκμηρίωση και ανάδειξη κτιρίων 19ου και 20ού αιώνα στην Αθήνα», με την αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Τα έργα αφορούν ένα πληροφοριακό σύστημα, ένα βιβλίο, ένα ντοκιμαντέρ και μία εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα.

Το εργοστάσιο της ΠΥΡΚΑΛ στην Ελευσίνα

Κτίρια νεοκλασικά, αρτ νουβό, λαϊκής αρχιτεκτονικής, μοντέρνα της δεκαετίας του ‘30, αρκετά από τα οποία εγκαταλειμμένα, αποτελούν για την MONUMENTA και τα μέλη της, στόχο καταγραφής και διάσωσης.

Μέχρι πριν από το 2013, όλα αυτά τα κτίρια, όσα δηλαδή διασώθηκαν από τις μαζικές κατεδαφίσεις της δεκαετίας του ’50 και του ’60, ήταν απλώς σημεία στον χάρτη της πόλης, κτίρια-σύμβολα μιας άλλης εποχής. Δεν είχε γίνει ποτέ προσπάθεια συνολικής καταγραφής και τεκμηρίωσής τους για τη δημιουργία ενός αρχείου, ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη διάσωσή τους. Ώσπου, η ΜΟΝUMENTA, με αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), ανέλαβε δράση.

Εθελοντές της δράσης MONUMENTA

Από το 2013, η ομάδα συνεργατών της MONUMENTA που αποτελείται από επαγγελματίες διαφορετικών ειδικοτήτων, όπως αρχαιολόγους, αρχιτέκτονες και πολιτικούς μηχανικούς, ξεκίνησαν επιτόπια έρευνα, περπατώντας κάθε γωνιά της Αθήνας, και συγκεκριμένα στις 7 δημοτικές κοινότητές της.

Συνέλεξαν αρχεία, πληροφορίες, φωτογράφισαν και κατέγραψαν πάνω από 10.600 κτίρια. Σε αυτήν την προσπάθεια δεν ήταν μόνοι τους. Περισσότεροι από 300 εθελοντές αφιέρωσαν ώρες από τον προσωπικό τους χρόνο για να βοηθήσουν, ενώ συμμετείχε και η τοπική κοινωνία, άνθρωποι που με χαρά απαντούσαν σε ερωτήσεις των εθελοντών και συνεργατών της MONUMENTA για τα κτίρια της γειτονιάς τους. Παράλληλα, o οργανισμός αποφάσισε να εμπλέξει όσο το δυνατόν περισσότερο κόσμο σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια ανάδειξης και διάσωσης της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της πόλης μας, διοργανώνοντας εκπαιδευτικές δράσεις σε σχολεία, εκδηλώσεις και ξεναγήσεις.

Το σπίτι του αρχιτέκτονα Γιώργου Διαμαντόπουλου. Οδός Λουκιανού 34 & Χάριτος 15, Κολωνάκι. Χρονολογία Ανέγερσης: 1934

Σύμφωνα με όσα αναφέρει στο Newsbomb.gr, η αρχαιολόγος και συντονίστρια της MONUMENTA, Ειρήνη Γρατσία, “η ιδέα για την καταγραφή των κτηρίων της περιόδου 1830-1940 προέκυψε όταν η MONUMENTA άρχισε να λαμβάνει καταγγελίες για παλιά κτήρια που κατεδαφίζονταν ή επρόκειτο να κατεδαφιστούν και δεν υπήρχε η δυνατότητα εξεύρεσης πληροφοριών για να τεκμηριωθεί η ιστορία τους και κατ’ επέκταση να υποστηριχθεί η προστασία τους. Η ιδέα έγινε πραγματικότητα όταν το 2012 καταθέσαμε πρόταση για ένα πρόγραμμα καταγραφής των κτηρίων της Αθήνας στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και έγινε δεκτή“.

Μοναστηράκι – Αρχείο Παπαγεωργίου-Βενετάς

Και προσθέτει: Στο πλαίσιο του προγράμματος καταγράψαμε 11.200 κτήρια, όλα όσα δηλαδή διατηρούνται στις επτά δημοτικές κοινότητες της Αθήνας. Παράλληλα με την καταγραφή-φωτογράφιση πήραμε συνεντεύξεις από 200 ιδιοκτήτες κτηρίων και συγκεντρώσαμε παλιές φωτογραφίες, έγγραφα, σχέδια για κτήρια, υλικό που σαρώθηκε και επεστράφη στους ιδιοκτήτες του. Η καταχώριση των κτηρίων στην ιστοσελίδα-βάση δεδομένων (www.docathens.org) καθώς και η τεκμηρίωση και ανάδειξη των κτηρίων αποτέλεσαν ένα δεύτερο πρόγραμμα που ξεκίνησε το 2016 και ολοκληρώθηκε το 2020, επίσης με αποκλειστική δωρεά του ΙΣΝ. Για την καταγραφή των κτηρίων συντάχθηκε ένα δελτίο στο οποίο καταγράφονται πληροφορίες που αφορούν τη θέση, τον ιδιοκτήτη, τις χρήσεις, τους ορόφους, τα υλικά δομής, τον μηχανικό, τα μορφολογικά χαρακτηριστικά, την κατάσταση διατήρησης και ιστορικές πληροφορίες. Το 2017 ξεκίνησε η καταγραφή κτηρίων στη Θεσσαλονίκη και τη σκυτάλη πήραν στη συνέχεια η Καλαμάτα, η Σκιάθος και η Νάξος. Στην τελευταία καταγράφονται τα αγροτικά κτήρια. Το ντοκιμαντέρ «Τα κτήρια είναι σαν τους Φίλους» που δημιούργησε ο σκηνοθέτης Νίκος Αναγνωστόπουλος είναι ένα αφιέρωμα στην καταγραφή και τεκμηρίωση των κτηρίων της Αθήνας”.

Η αρχαιολόγος και συντονίστρια της MONUMENTA, Ειρήνη Γρατσία μιλάει στο Newsbomb.gr

Διαβάστε τη συνέντευξη που παραχώρησε η αρχαιολόγος και συντονίστρια της MONUMENTA, Ειρήνη Γρατσία στο Newsbomb.gr:

Τι είναι η MONUMENTA; Πώς ξεκίνησε η πορεία της ποιο είναι το σημερινό στάτους της βλέποντας την μέχρι τώρα πορεία της;

Η ΜΟΝUΜΕΝΤΑ είναι μια αστική μη κερδ. εταιρεία για την προστασία της φυσικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της Ελλάδας και της Κύπρου. Ξεκίνησε το 2006 με κύρια δράση την έκδοση ενός ηλεκτρονικού περιοδικού για το δομημένο και φυσικό περιβάλλον, ως μια προσπάθεια των δημιουργών του να συμβάλλουν στην προστασία και την ανάδειξή του. Σύντομα ξεφύγαμε από τα όρια της έκδοσης ενός περιοδικού και αναλάβαμε δράση, όπως παρεμβάσεις ενάντια σε κατεδαφίσεις ιστορικών κτηρίων. Μετά από 15 χρόνια η MONUMENTA συνεχούς δράσης –πάνω από 100 παρεμβάσεις για τη διάσωση ιστορικών κτηρίων και μνημείων- θεωρούμε ότι έχει μια δυναμική παρουσία στην προστασία και την ανάδειξη του αρχιτεκτονικού πλούτου της χώρας.

Ποιες είναι οι δράσεις της και ποιοι είναι οι άνθρωποι πίσω από αυτή;

Οι δράσεις της περιλαμβάνουν παρεμβάσεις για τον χαρακτηρισμό κτηρίων ως μνημείων, ενάντια σε κατεδαφίσεις, ερευνητικά και εκπαιδευτικά προγράμματα, διοργάνωση εκδηλώσεων, ξεναγήσεων, εκδόσεις βιβλίων κ.ά. Από το 2007 πραγματοποιούμε το πρόγραμμα «Τοπικές Κοινωνίες και Μνημεία» που στοχεύει στην ενεργοποίηση των πολιτών για την προστασία του μνημειακού πλούτου. Δίνουμε μεγάλη σημασία στη συνεργασία με τους πολίτες και τους συλλόγους. Το έτος 2013 ξεκινήσαμε τα προγράμματα καταγραφής κτηρίων, τη συλλογή προφορικών μαρτυριών και αρχειακού υλικού για τα παλιά κτήρια και τις γειτονιές. Οι άνθρωποι πίσω από τις δράσεις είναι οι τέσσερις εταίροι Στέλιος Λεκάκης, Κατερίνα Χατζηκωνσταντίνου, Ηλίας Μαυροειδής και Ειρήνη Γρατσία. Κοντά σε αυτούς είναι οι Γεωργία Γκουμοπούλου, Γιώργος Νίνος, Φωτεινή Μπέλλιου που όλα τα χρόνια συνεργάζονται στενά με τη MONUMENTA στα προγράμματα καταγραφής κτηρίων. Αρχαιολόγοι, αρχιτέκτονες και περιβαλλοντολόγοι είναι οι ειδικότητές τους. Τα μέλη και οι εθελοντές της MONUMENTA συμβάλλουν ουσιαστικά στις δράσεις της.

Πρόγραμμα καταγραφής ιστορικών κτιρίων. Μιλήστε μας γι’ αυτό. – Τι στοιχεία σημειώνετε κατά την καταγραφή σας;

Η ιδέα για την καταγραφή των κτηρίων της περιόδου 1830-1940 προέκυψε όταν η MONUMENTA άρχισε να λαμβάνει καταγγελίες για παλιά κτήρια που κατεδαφίζονταν ή επρόκειτο να κατεδαφιστούν και δεν υπήρχε η δυνατότητα εξεύρεσης πληροφοριών για να τεκμηριωθεί η ιστορία τους και κατ’ επέκταση να υποστηριχθεί η προστασία τους. Η ιδέα έγινε πραγματικότητα όταν το 2012 καταθέσαμε πρόταση για ένα πρόγραμμα καταγραφής των κτηρίων της Αθήνας στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και έγινε δεκτή. Στο πλαίσιο του προγράμματος καταγράψαμε 11.200 κτήρια, όλα όσα δηλαδή διατηρούνται στις επτά δημοτικές κοινότητες της Αθήνας. Παράλληλα με την καταγραφή-φωτογράφιση πήραμε συνεντεύξεις από 200 ιδιοκτήτες κτηρίων και συγκεντρώσαμε παλιές φωτογραφίες, έγγραφα, σχέδια για κτήρια, υλικό που σαρώθηκε και επεστράφη στους ιδιοκτήτες του. Η καταχώριση των κτηρίων στην ιστοσελίδα-βάση δεδομένων (www.docathens.org) καθώς και η τεκμηρίωση και ανάδειξη των κτηρίων αποτέλεσαν ένα δεύτερο πρόγραμμα που ξεκίνησε το 2016 και ολοκληρώθηκε το 2020, επίσης με αποκλειστική δωρεά του ΙΣΝ. Για την καταγραφή των κτηρίων συντάχθηκε ένα δελτίο στο οποίο καταγράφονται πληροφορίες που αφορούν τη θέση, τον ιδιοκτήτη, τις χρήσεις, τους ορόφους, τα υλικά δομής, τον μηχανικό, τα μορφολογικά χαρακτηριστικά, την κατάσταση διατήρησης και ιστορικές πληροφορίες. Το 2017 ξεκίνησε η καταγραφή κτηρίων στη Θεσσαλονίκη και τη σκυτάλη πήραν στη συνέχεια η Καλαμάτα, η Σκιάθος και η Νάξος. Στην τελευταία καταγράφονται τα αγροτικά κτήρια. Το ντοκιμαντέρ «Τα κτήρια είναι σαν τους Φίλους» που δημιούργησε ο σκηνοθέτης Νίκος Αναγνωστόπουλος είναι ένα αφιέρωμα στην καταγραφή και τεκμηρίωση των κτηρίων της Αθήνας.

Είστε ικανοποιημένη από τη μέχρι τώρα ανταπόκριση των πολιτών στα προγράμματα; Τόσο από τη συμμετοχή στις ξεναγήσεις όσο και από τη διάθεση να δώσουν πληροφορίες και να μοιραστούν ιστορίες;

Η συμμετοχή των πολιτών στα προγράμματα που αναφέρθηκαν ήταν πολύ μεγάλη, είτε μέσω της συμμετοχής στην καταγραφή των κτηρίων είτε με την παροχή πληροφοριών. Κατέγραψαν μαζί με την επιστημονική ομάδα περίπου 350 άτομα, κυρίως αρχιτέκτονες, αλλά και πολλών άλλων ειδικοτήτων και διαφόρων ηλικιών. Κυριολεκτικά οργώσαμε την Αθήνα, περπατήσαμε όλους τους δρόμους και τις γειτονιές της. Ο κόσμος και κυρίως οι ηλικιωμένοι, αγαπούν να μιλούν για τα σπίτια που έζησαν, για την Αθήνα όπως τη βίωσαν μέσα στον πόλεμο και μεταπολεμικά. Οι συνεντεύξεις που μας έδωσαν αποτελούν έναν πραγματικό θησαυρό!

Πιστεύετε πως έχει αλλάξει ο τρόπος που οι άνθρωποι βλέπουν τα νεοκλασικά κτήρια; Και αν ναι, τι ρόλο έπαιξε η MONUMENTA σε αυτό;

Τα νεοκλασικά κτήρια, τα οποία κτίζονται από την ανακήρυξη της Αθήνας ως πρωτεύουσας έως τις αρχές του 20ού αιώνα, είναι εδραιωμένα ως αρχιτεκτονική κληρονομιά στη συνείδηση των Ελλήνων. Όχι πως δεν κινδυνεύουν από κατεδαφίσεις και αυτά αλλά, πολύ λιγότερο σε σχέση με αυτά που κτίστηκαν μετά το 1920 και αυτό γιατί η νομοθεσία προστατεύει αυστηρότερα τα κτήρια που είναι προγενέστερα των εκάστοτε τελευταίων εκατό ετών. Τα κτήρια που κινδυνεύουν είναι αυτά που κτίστηκαν τη δεκαετία του 1920, τα εκλεκτικιστικά, και αυτά που κτίστηκαν τη δεκαετία του 1930 ακολουθώντας το ρεύμα του μοντερνισμού. Οι παρεμβάσεις της MONUMENTA γι’ αυτά είναι πολλές καθώς και οι ξεναγήσεις, τα εκπαιδευτικά προγράμματα προκειμένου να αναγνωριστεί η αξία τους από τους πολίτες. Πιστεύουμε ότι με τις παρεμβάσεις αλλά και τις συνεχείς μας δράσεις έχουμε καταφέρει να εντάξουμε τα παλαιά κτήρια στην καθημερινή ζωή και να ενεργοποιήσουμε τον κόσμο στην προστασία τους. Οι πολίτες είναι που καλούν τη MONUMENTA να παρέμβει κάθε φορά που κινδυνεύει κάποιο από αυτά.

Ποια είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα για την αξιοποίηση των κτιρίων;

Τα παλαιά κτήρια χρήζουν συντήρησης και αποκατάστασης, κάτι που δεν είναι εύκολο για όλους τους ιδιοκτήτες. Θεωρώ ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα για την προστασία και τη χρήση τους είναι η έλλειψη κινήτρων που θα στηρίξουν τους πολίτες να φτιάξουν τα ιστορικά κτήρια για να μπορέσουν να συνεχίσουν να κατοικούν σε αυτά ή να μπορέσουν να τα αξιοποιήσουν με χρήσεις που δεν τα αλλοιώνουν. Φοροαπαλλαγές, χαμηλό ΦΠΑ σε εργασίες συντήρησης, μεταφορά συντελεστή δόμησης είναι μερικά από τα προτεινόμενα κίνητρα που οφείλει η Πολιτεία να θεσμοθετήσει και άμεση εφαρμογή του προγράμματος «Διατηρώ» που έχει εξαγγείλει για την οικονομική ενίσχυση των ιδιοκτητών διατηρητέων κτισμάτων που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Η αποκατάσταση των κτηρίων είναι απαραίτητη για την οποιαδήποτε αξιοποίηση.

Ποιες περιοχές της Αθήνας μπορεί κάποιος να θαυμάσει περισσότερο την αρχιτεκτονική ιστορία της πόλης;

Η Αθήνα, παρά τις κατεδαφίσεις –κυρίως λόγω της αντιπαροχής- οι οποίες αφάνισαν το μεγαλύτερο τμήμα της νεότερης αρχιτεκτονικής της διατηρεί ακόμα ένα μεγάλο απόθεμα, που είναι πολύ αξιόλογο και σχεδιάστηκε από σπουδαίους αρχιτέκτονες. Και στις επτά δημοτικές κοινότητες σώζονται κτήρια, τα οποία αξίζει να γνωρίσουμε και επισκεφθούμε. Τα περισσότερα ιστορικά κτήρια, π. 4000, βρίσκονται στην 1^η ΔΚ, (Πλάκα, Ψυρρή, Εξάρχεια, Κολωνάκι), όπου μπορούμε να θαυμάσουμε κτήρια όλων των ρυθμών και όλων των περιόδων. Πάντα το λέω ότι η Αθήνα είναι ένα ανοιχτό μουσείο αρχιτεκτονικής όλων των ιστορικών περιόδων. Εδώ θα ήθελα να σας προτείνω κάποιες γειτονιές με ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική που δεν είναι τόσο γνωστές και αξίζει να εντάξουμε στις βόλτες μας στην πόλη. Ξεκινώ με τη γειτονιά Κυπριάδη, η οποία παραμένει μια κηπούπολη με διώροφα κτήρια που κτίστηκαν τις δεκαετίες 1920 και 1930. Η οδός Παμίσου στη γειτονιά του Αγίου Μελετίου αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση. Πρόκειται για έναν μικρό δρόμο όπου σώζονται σχεδόν όλα τα σπίτια που κτίστηκαν τη δεκαετία του 1930 σχεδιασμένα με τις αρχές του μοντέρνου κινήματος. Κοντά στο Αρχαιολογικό Μουσείο, βρίσκονται οι κάθετοι στην Πατησίων μικροί δρόμοι Αινιανού και Σκαραμαγκά, όπου μπορεί να θαυμάσει κάποιος εκλεκτικιστικές κατοικίες, γνωστών αρχιτεκτόνων, της δεκαετίας του 1920. Η Αθήνα κυριολεκτικά περιμένει να την εξερευνήσουμε. Η MONUMENTA έχει σχεδιάσει την εφαρμογή «Κτήρια της Αθήνας 1830-1940», με την οποία μπορεί κανείς να αντλήσει δωρεάν πληροφορίες για τα καταγεγραμμένα κτήρια.

Ποια είναι τα αγαπημένα σας κτίρια στην Αθήνα και γιατί;

Κάθε γειτονιά της Αθήνας είναι διαφορετική. Η ποικιλία στη μορφολογία των κτηρίων είναι πολύ μεγάλη, όπως και οι μικροϊστορίες τους. Μου αρέσει πολύ να περπατάω στον Κολωνό, όπου σώζονται ισόγεια και διώροφα κτήρια της δεκαετίας του 1920, μικρά διαμάντια αρχιτεκτονικής. Νιώθεις πολύ έντονα τη γειτονιά και τη φιλοξενία. Οι κάτοικοι της αγκάλιασαν τη MONUMENTA κατά την καταγραφή και έδωσαν τόσες πληροφορίες για τα κτήρια, που τα νιώθω τόσο οικεία. Αγαπώ επίσης τα σχολικά κτήρια του 1930, εξαίρετα έργα του μοντερνισμού που κοσμούν την Αθήνα. Στην οδό Σίνα βρίσκεται το σχολείο που σχεδίασε ο Δημήτρης Πικιώνης, στην οδό Κωλέττη το σχολείο που σχεδίασε ο Νικόλαος Μητσάκης, στην Οδό Καλλισπέρη το σχολείο του Πάτροκλου Καραντινού.

Ποια είναι η ιστορία που σας έχει χαραχτεί στη μνήμη, υπάρχει ένα συγκεκριμένο κτήριο το οποίο να σας έχει κάνει ιδιαίτερη εντύπωση το πέρασμά του μέσα στο χρόνο;

Στην οδό Θήρας 54 βρίσκεται ένας νεογοτθικός πύργος που κτίστηκε το 1914. Κάθε φορά που περνώ από εκεί εκπλήσσομαι από την ομορφιά του, από το γεγονός ότι δεν περιμένεις να βρεις έναν πύργο με πολεμίστρες, οικόσημα μέσα στην πυκνοδομημένη και με ψηλά κτήρια γειτονιά. Ταυτόχρονα κάθε φορά θυμάμαι τον συνεχή αγώνα της ιδιοκτήτριάς του να μπορέσει να αναστηλώσει το μοναδικό αυτό μνημείο, την εξοχική έπαυλη της κεφαλλονίτικης οικογένειας Τυπάλδου.

Σε ποιες άλλες πόλεις επεκτείνεται η δράση σας;

Η MONUMENTA αναπτύσσει δράσεις σε πολλές περιοχές της χώρας μέσα από τα προγράμματα καταγραφής κτηρίων και το πρόγραμμα «Τοπικές Κοινωνίες & Μνημεία», το οποίο έχει σαν στόχο οι πολίτες να αναλάβουν ενεργό δράση στην προστασία των μνημείων. Η καταγραφή είναι σε εξέλιξη στη Θεσσαλονίκη, την Καλαμάτα, τη Σκιάθο και τη Νάξο, όπου εφαρμόζεται και το πρόγραμμα για τις τοπικές κοινωνίες. Επίσης, η δράση της επεκτείνεται σε όλη την Ελλάδα με τις παρεμβάσεις της για την προστασία κτηρίων. Ενδεικτικά αναφέρω τη Χαλκίδα και την Κόρινθο για τις δημοτικές αγορές, τη Λέσβο για το ξενοδοχείο Σάρλιτζα Παλάς, την Ελευσίνα για την Πυρκάλ και το εργοστάσιο Κρόνος, τη Ρόδο για το βιομηχανικό κτήριο Samica, την Αίγινα, τα Χανιά, την Άνδρο, τη Σύρο, το Καστελλόριζο. Προσπαθούμε να ανταποκρινόμαστε στις εκκλήσεις πολιτών για την προστασία των μνημείων. Την περίοδο αυτή έχουμε ενώσει τις δυνάμεις μας με όλους του πολίτες και φορείς που αγωνίζονται για να διατηρηθούν στη θέση τους οι αρχαιότητες που βρέθηκαν στον σταθμό Βενιζέλου, στο Μετρό Θεσσαλονίκης.

Τι κάνει η MONUMENTA για τα ιστορικά κτήρια που βρίσκονται σε κίνδυνο;

Οι δράσεις για τη διάσωση κτηρίων σε κίνδυνο περιλαμβάνουν επιστολές προς τους αρμόδιους φορείς, δικαστικές παρεμβάσεις, και ενημέρωση-ευαισθητοποίηση του κοινού. Μέχρι σήμερα έχουμε παρέμβει 102 φορές. Προσπαθούμε να στηρίζουμε τον αγώνα των πολιτών. Ωστόσο πρέπει να σημειωθεί ότι αν δεν δοθούν κίνητρα στους ιδιοκτήτες παλαιών κτηρίων το μέλλον των κτηρίων είναι δυσοίωνο.

Η Πολιτεία τι στάση κρατά συνήθως απέναντι στους σκοπούς της MONUMENTA;

Η MONUMENTA ανήκει στη κοινωνία των πολιτών και όπως ορίζει το Σύνταγμα έχει το δικαίωμα να ενεργεί για την προστασία της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς. Προσπαθούμε να συνδράμουμε στο έργο των αρμοδίων φορέων προστασίας του Υπουργείου Πολιτισμού και του Υπουργείου περιβάλλοντος και ενέργειας είτε ενημερώνοντάς τους για κτήρια και μνημεία που κινδυνεύουν, είτε τεκμηριώνοντας τα κτήρια που είναι σε κίνδυνο και ζητάμε την κήρυξή τους ως διατηρητέων. Η βάση δεδομένων με τα καταγεγραμμένα 11.200 κτήρια αυτόν τον σκοπό έχει να προσφέρει πληροφορίες για την τεκμηρίωση των κτηρίων. Η Πολιτεία τις περισσότερες φορές αναγνωρίζει το έργο μας αυτό.

Ποια είναι τα σχέδιά σας για το μέλλον;

Προτεραιότητά μας είναι η ολοκλήρωση του διετούς προγράμματος που πραγματοποιούμε με τη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Πρόκειται για το πρόγραμμα «Καταγραφή, συντήρηση και ψηφιοποίηση του Αρχείου της εταιρείας «Εργοληπτική ΑΕ», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με την Εθνική Βιβλιοθήκη Ελλάδος. Το Αρχείο που βρέθηκε από τον συλλέκτη Γιάννη Λάμπρου αποτελείται από χιλιάδες έγγραφα, σχέδια, φωτογραφίες, κατάστιχα που τεκμηριώνουν το ιδιαίτερα σημαντικό έργο της εταιρίας «Εργοληπτική Α.Ε.» από τη δεκαετία του 1910 έως τη δεκαετία του 1930. Επίσης, συνεχίζουμε ανελλιπώς τη συλλογή προφορικών μαρτυριών και αρχειακού υλικού για τα κτήρια. Η νέα ιστοσελίδα της MONUMENTA –θα αναρτηθεί στα τέλη του 2021- στοχεύουμε να αποτελέσει μία πλατφόρμα πληροφορίας για την αρχιτεκτονική κληρονομιά, ένα μέσο συνεργασίας με τους πολίτες, οι οποίοι θα μπορούν να αντλούν αλλά και α δίνουν πληροφορίες για κτήρια και να αναρτούν αρχειακό υλικό. Όσον αφορά την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς στοχεύουμε στη θέσπιση κινήτρων για τους ιδιοκτήτες παλαιών κτηρίων και σε μια πιο συστηματική ενημέρωση για την αξία της διατήρησης των ιστορικών κτηρίων.