Ο αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Gastrade, Κωστής Σιφναίος, μιλά στο “Forbes” για τον νέο γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας στην αγορά φυσικού αερίου, την επόμενη ημέρα του Κάθετου Διαδρόμου, τις προκλήσεις της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας και την ανάγκη δημιουργίας δεύτερου FSRU στην Αλεξανδρούπολη. Όπως επισημαίνει, η μετάβαση της Ευρώπης σε ένα νέο μοντέλο εφοδιασμού με LNG δημιουργεί μια ιστορική ευκαιρία για τη χώρα, αρκεί –όπως λέει– να κινηθεί γρήγορα, συντονισμένα και με στρατηγική συνέπεια.
Ο Κάθετος Διάδρομος εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά projects της Ευρώπης. Ποια είναι η πραγματική του σημασία για την Ελλάδα;
Ο Κάθετος Διάδρομος έχει εξελιχθεί τα τελευταία τρία χρόνια σε ένα κρίσιμο στρατηγικό εργαλείο για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, ιδιαίτερα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αρχικά δημιουργήθηκε ως μια πρωτοβουλία αλληλεγγύης για την υποστήριξη της Ουκρανίας και της ευρύτερης περιοχής, όμως σήμερα αποκτά πολύ διευρυμένη γεωοικονομική σημασία. Η σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο στο πλαίσιο του σχετικού ευρωπαϊκού κανονισμού δημιουργεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό κενό εφοδιασμού, το οποίο πρέπει να καλυφθεί τα επόμενα χρόνια.
Η Ελλάδα βρίσκεται στην είσοδο αυτής της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής. Και όταν μιλάμε για Κάθετο Διάδρομο, δεν αναφερόμαστε μόνο στη διαδρομή προς την Ουκρανία, αλλά συνολικά σε μια αγορά που εκτείνεται μέχρι την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και δυνητικά τα Δυτικά Βαλκάνια. Αυτό δίνει στη χώρα μας τη δυνατότητα να αναβαθμίσει ουσιαστικά τον γεωστρατηγικό της ρόλο ως πύλης εισόδου LNG προς την Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η πρόσφατη συμφωνία των Διαχειριστών θεωρείτε ότι αλλάζει τα δεδομένα για τη λειτουργία του Διαδρόμου;
Είναι μια σημαντική εξέλιξη, γιατί για πρώτη φορά επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα πιο λειτουργικό και εμπορικά βιώσιμο πλαίσιο μεταφοράς LNG μέσω της περιοχής. Το βασικό ζήτημα είναι ότι το LNG λειτουργεί διαφορετικά από το αέριο αγωγών. Ένα φορτίο LNG απαιτεί χρόνο για να αεριοποιηθεί και να διοχετευθεί στην αγορά. Άρα χρειάζονται προϊόντα μεταφοράς με μεγαλύτερη χρονική διάρκεια.
Τα αρχικά μηνιαία προϊόντα δεν μπορούσαν να υποστηρίξουν στρατηγικό προγραμματισμό. Δεν μπορούσε κάποιος να φέρει φορτίο LNG χωρίς να γνωρίζει τι θα ισχύει τον επόμενο μήνα. Τα νέα ετήσια προϊόντα που προωθούνται αποτελούν σαφώς πιο ρεαλιστική προσέγγιση.
Παράλληλα, οι πρόσφατες γεωπολιτικές αναταράξεις και οι εντάσεις στον Κόλπο απέδειξαν ότι πλέον το ζήτημα δεν αφορά μόνο την τιμή, αλλά και τη διαθεσιμότητα του φυσικού αερίου. Υπό αυτό το πρίσμα, οι αγορές πρέπει να αλλάξουν τρόπο σκέψης και να κινηθούν περισσότερο προς μακροχρόνιες συμφωνίες LNG, διότι η ασφάλεια εφοδιασμού επιστρέφει στο επίκεντρο.
Ποια είναι σήμερα τα βασικά bottlenecks που περιορίζουν την αποτελεσματικότητα του Κάθετου Διαδρόμου;
Το πρώτο που πρέπει να γίνει είναι η πλήρης αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών. Υπάρχουν τεχνικά bottlenecks σε κρίσιμα σημεία του συστήματος, αλλά υπάρχουν και περιορισμοί που σχετίζονται με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό και τιμολογιακό πλαίσιο.
Η προσωπική μου άποψη είναι ότι η Ευρώπη οφείλει να προσαρμόσει το ρυθμιστικό της μοντέλο στις νέες συνθήκες. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια έκτακτη γεωπολιτική πραγματικότητα, που πιθανότατα θα διαρκέσει αρκετά χρόνια. Δεν γίνεται να επιδιώκεται η πλήρης απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο χωρίς ταυτόχρονα να διαμορφώνονται οι κατάλληλες προϋποθέσεις για ανταγωνιστικές εναλλακτικές διαδρομές και πηγές προμήθειας.
Χρειάζονται πιο ευέλικτα εργαλεία και μεγαλύτερη αξιοποίηση της διαθέσιμης δυναμικότητας των δικτύων. Στη λογική αυτή, η άποψή μου είναι ότι τα Route προϊόντα (1 & 2) θα πρέπει να παραμείνουν και να λειτουργούν συμπληρωματικά με αυτά που προβλέπει η πρόσφατη συμφωνία των Διαχειριστών, ώστε να αξιοποιείται κατά βέλτιστο τρόπο η υφιστάμενη δυναμικότητα του συστήματος. Παράλληλα, πρέπει να προχωρήσουν κρίσιμες αναβαθμίσεις, όπως η ενίσχυση του IGB, η αναβάθμιση των διασυνδέσεων Βουλγαρίας – Ρουμανίας και η καλύτερη αξιοποίηση υφιστάμενων αγωγών, όπως ο TurkStream/Balkan Stream.
Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρειάζεται να επανεξετάσει τα χρηματοδοτικά εργαλεία για υποδομές φυσικού αερίου. Δεν μπορεί να γίνεται λόγος για ενεργειακή ασφάλεια χωρίς επενδύσεις στις απαραίτητες υποδομές.
Ποιος θα είναι ο ρόλος του FSRU Αλεξανδρούπολης τα επόμενα χρόνια;
Το υφιστάμενο FSRU Αλεξανδρούπολης έχει ήδη ουσιαστικά δεσμεύσει τη δυναμικότητά του για τα επόμενα χρόνια, τόσο από ελληνικές όσο και από διεθνείς εταιρείες. Αυτό από μόνο του αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία του έργου για την Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Βασική του αποστολή είναι να συμβάλει στην κάλυψη του κενού που θα δημιουργηθεί στην ελληνική αγορά από τη μείωση και σταδιακή διακοπή των ρωσικών ποσοτήτων φυσικού αερίου. Σήμερα περίπου το 40% της ελληνικής κατανάλωσης εξακολουθεί να εξαρτάται από το ρωσικό αέριο. Αυτό το κενό θα πρέπει να καλυφθεί από LNG.
Για να μπορέσει όμως το FSRU να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές του, είναι απαραίτητο να αρθούν άμεσα τα εσωτερικά bottlenecks του ελληνικού συστήματος μεταφοράς. Ο ΔΕΣΦΑ πρέπει να δημιουργήσει ένα πιο ισχυρό και ευέλικτο εσωτερικό δίκτυο υψηλής πίεσης, ώστε να μπορούν να διοχετεύονται μεγαλύτερες ποσότητες προς την εγχώρια αγορά, ειδικότερα από το FSRU προς την ελληνική αγορά.
Παράλληλα, η Αλεξανδρούπολη λειτουργεί ήδη ως περιφερειακός ενεργειακός κόμβος. Τροφοδοτεί τη Βουλγαρία, ενώ υπάρχουν σημαντικές δεσμεύσεις δυναμικότητας προς Βόρεια Μακεδονία, Σερβία και Ρουμανία. Ακόμα και η Μολδαβία προμηθεύτηκε ποσότητες LNG μέσω Αλεξανδρούπολης από το πρώτο δοκιμαστικό φορτίο.
Υπάρχει τελικά ανάγκη για δεύτερο FSRU στην περιοχή;
Κατά τη γνώμη μου, ναι. Αν η Ελλάδα θέλει να διαδραματίσει ουσιαστικό στρατηγικό ρόλο στην περιοχή, τα υφιστάμενα τερματικά δεν επαρκούν. Μπορούν να καλύψουν σε μεγάλο βαθμό τις εγχώριες ανάγκες, αλλά δεν αρκούν για να υποστηρίξουν μεγάλης κλίμακας εξαγωγές προς την Κεντρική Ευρώπη και τα Βαλκάνια.
Η περιοχή της Αλεξανδρούπολης είναι το ιδανικό σημείο για ένα νέο τερματικό, καθώς βρίσκεται πολύ κοντά σε όλες τις βασικές εξαγωγικές οδούς: τον IGB, τη μελλοντική διασύνδεση με τη Βόρεια Μακεδονία, τη Σερβία, αλλά και δυνητικά τον TAP.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι οι οικονομίες κλίμακας και η ευελιξία. Ένα δεύτερο FSRU δίπλα στο υφιστάμενο διπλασιάζει τον αποθηκευτικό χώρο και αυξάνει σημαντικά τη δυνατότητα βελτιστοποίησης φορτίων LNG. Αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος και μεγαλύτερη επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα.
Υπάρχει επίσης και η αδιαμφισβήτητη εμπειρία που έχει αποκτήσει η Gastrade από την ανάπτυξη και λειτουργία του πρώτου έργου. Αυτή η τεχνογνωσία μειώνει σημαντικά τα ρίσκα και επιτρέπει ταχύτερη υλοποίηση. Γι’ αυτό θεωρούμε ότι το FSRU Θράκης αποτελεί την πιο ώριμη, ανταγωνιστική και στρατηγικά λογική επιλογή για την επόμενη φάση ανάπτυξης της χώρας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
