Τρία χρόνια μετά τις καταστροφικές πλημμύρες του Daniel, η Μεταμόρφωση Καρδίτσας εξακολουθεί να αναμετράται με τις απώλειές της, αλλά και με τα κενά σπίτια καθώς η λάσπη μπορεί να έφυγε, παίρνοντας όμως μαζί της και πολλούς από τους κατοίκους που είδαν τις περιουσίες τους να πνίγονται στα νερά και αναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν. Τα σχέδια για μετεγκατάσταση του χωριού παρέμεναν μέχρι σήμερα σε εκκρεμότητα και μόλις πριν λίγες ημέρες το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επανέφερε το σχέδιο για τη δημιουργία ενός νέου οικισμού νότια του Παλαμά.
Η προοπτική να αποκτήσει η Μεταμόρφωση μια νέα, ασφαλέστερη έδρα είχε μπει στο τραπέζι από τους πρώτους μήνες μετά την πλημμύρα. Ωστόσο, η μετεγκατάσταση δεν έχει ακόμη περάσει στο στάδιο της κατασκευής. Αποτέλεσμα, ήταν η ολοένα και μεγαλύτερη ερήμωση του χωριού, το οποίο παρότι στην τελευταία απογραφή εμφανίζεται να έχει 324 μόνιμα δηλωμένους κατοίκους, σύμφωνα με τη δημοτική αρχή, πλέον ζουν εκεί περίπου 70. Κι αυτό όταν πριν την καταστροφή ο αριθμός τους έφτανε περίπου τους 200 με 220.
Η ρύθμιση του υπουργείου «ξεκλειδώνει» τη μετεγκατάσταση του χωριού. Ο νέος οικισμός θα δημιουργηθεί νότια του Παλαμά, ενώ για την κατασκευή των κατοικιών προβλέπεται δωρεά από τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ).
Η επιλογή της μετεγκατάστασης δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση των ζημιών που προκάλεσε ο Daniel. Όπως επισημαίνει το υπουργείο, η σημερινή θέση του χωριού είναι ιδιαίτερα ευάλωτη και ο κίνδυνος νέων πλημμυρών εκτιμάται ότι θα παραμείνει ή ακόμη και θα ενταθεί τα επόμενα χρόνια. Αλλωστε η περιοχή είχε ήδη δοκιμαστεί από προηγούμενα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως ο Ιανός, ενώ μετά το 2023 τα προβλήματα στις υποδομές και οι ζημιές στα κτίρια επιδεινώθηκαν.
Η χαμηλή υψομετρική θέση και η συγκέντρωση νερού από τις γύρω λεκάνες απορροής δημιουργούν ένα διαρκές πρόβλημα ασφάλειας. Σε αυτό προστίθενται τα πλημμυρισμένα υπόγεια, οι λάσπες και οι φθορές σε κατοικίες, αλλά και οι επιπτώσεις στη λειτουργία βασικών δικτύων, όπως η ύδρευση και η ηλεκτροδότηση.
Νέα Μεταμόρφωση σε έκταση 193 στρεμμάτων
Το σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη του νέου οικισμού σε δημοτική έκταση 193,25 στρεμμάτων, νότια του Παλαμά με την νέα Μεταμόρφωση να περιλαμβάνει όχι μόνο καινούργια σπίτια, αλλά μια οργανωμένη κοινότητα, με δρόμους, κοινόχρηστους χώρους και υποδομές που θα καλύπτουν τις ανάγκες της καθημερινής ζωής. Ως εκ τούτου, στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται περιοχές κατοικίας, χώροι για πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες, διοικητικές και προνοιακές υπηρεσίες, καθώς και δυνατότητες για εκπαιδευτικές χρήσεις, ενώ προβλέπονται, επίσης, δύο χώροι καταφυγής, με την ασφάλεια των κατοίκων να αποτελεί βασικό στοιχείο του πλάνου.
Βάσει της διάταξης, και τα ίδια τα σπίτια θα πρέπει να ακολουθούν συγκεκριμένους κανόνες και προδιαγραφές που θα περιορίζουν την έκθεση σε περιπτώσεις πλημμύρας. Στην κατεύθυνση αυτή προβλέπεται ότι τα κτίρια θα μπορούν να έχουν έως δύο ορόφους, ενώ το ισόγειο θα πρέπει να βρίσκεται 1,5 μέτρο πάνω από τη στάθμη του εδάφους. Η κατασκευή υπογείων απαγορεύεται, όπως απαγορεύεται και η δημιουργία κατοικιών σε πιλοτή χωρίς τοιχοποιίες πλήρωσης.
Το χρηματοδοτικό σχήμα διαχωρίζει την κατασκευή των κατοικιών από τα έργα που θα κάνουν τον νέο οικισμό λειτουργικό. Τα νέα σπίτια προβλέπεται να χρηματοδοτηθούν μέσω δωρεάς του ΣΕΒ, η οποία θα καταγραφεί ως συνεισφορά στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Για τις υποδομές, τους δρόμους, τους κοινόχρηστους χώρους και τις κοινωφελείς εγκαταστάσεις, υπεύθυνος θα είναι ο Δήμος Παλαμά, με πόρους από το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και το πρόγραμμα αντιμετώπισης και αποκατάστασης φυσικών καταστροφών για την περίοδο 2026 – 2030.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προβλέπεται να καλύψει τις αναγκαίες μελέτες μέσω του Πράσινου Ταμείου ή μέσω δωρεάς του ΣΕΒ. Πριν από την εγκατάσταση των κατοίκων στη νέα θέση, πρέπει να ολοκληρωθούν ο πολεοδομικός σχεδιασμός και οι διαδικασίες που θα καθορίσουν ποιοι θα δικαιούνται νέα κατοικία και με ποιους όρους.
Επόμενο βασικό βήμα είναι η σύνταξη του Ρυμοτομικού Σχεδίου Εφαρμογής, μέσα από το οποίο θα καθοριστούν αναλυτικά η διάταξη του οικισμού, οι δρόμοι, οι κοινόχρηστοι χώροι και οι επιμέρους χρήσεις γης. Το σχέδιο θα εγκριθεί από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αφού προηγηθεί γνωμοδότηση του αρμόδιου πολεοδομικού συμβουλίου. Πριν την έγκριση, θα αναρτηθεί για 20 εργάσιμες ημέρες στο δημοτικό κατάστημα και στην ιστοσελίδα του υπουργείου, ώστε οι πολίτες να μπορούν να το εξετάσουν και να υποβάλουν ενστάσεις.
Παράλληλα, θα απαιτηθούν υπουργικές αποφάσεις για τις προδιαγραφές των κατοικιών, τα κριτήρια επιλογής των δικαιούχων και τη διαδικασία παραχώρησης των νέων σπιτιών.
Τι θα γίνει με το χωριό που θα μείνει πίσω
Η δημιουργία της νέας Μεταμόρφωσης δεν σημαίνει ότι τα σημερινά σπίτια θα μπορούν να αξιοποιούνται ελεύθερα. Για τα υφιστάμενα κτίρια προβλέπονται συγκεκριμένοι περιορισμοί και επιτρέπονται εργασίες όπως η συντήρηση, η επισκευή, ο εκσυγχρονισμός και η στατική ενίσχυση, ενώ για την έκδοση των σχετικών αδειών θα απαιτείται μελέτη στατικής επάρκειας.
Επιπλέον, θα μπορεί να επιτραπεί η αλλαγή χρήσης ορισμένων κτιρίων, ώστε να εξυπηρετούν αγροτικές εκμεταλλεύσεις και συναφείς δραστηριότητες.
