Σε νέα φάση εισέρχεται η υπόθεση των μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα, μετά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, που ακύρωσαν τις άδειες τριών παραρτημάτων και τις αντίστοιχες πιστοποιήσεις προγραμμάτων σπουδών.
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη ανακοίνωσε νέο χρονοδιάγραμμα για την επαναφορά των αδειών των Keele και York, ενώ την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να ακολουθήσει το Ανατόλια. Την ίδια ώρα, παραμένουν κρίσιμα τα ζητήματα που έθεσε το ΣτΕ για τον τρόπο, με τον οποίο εφαρμόστηκε το θεσμικό πλαίσιο.
Ειδικότερα, αναφορικά με την υπόθεση των μη κρατικών πανεπιστημίων, η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας τον Αύγουστο του 2026 δεν αμφισβήτησε συνολικά τη δυνατότητα λειτουργίας παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Ακύρωσε, όμως, συγκεκριμένες διοικητικές πράξεις αδειοδότησης και πιστοποίησης, αναδεικνύοντας προβλήματα στη διαδικασία, που είχε ακολουθηθεί.
Λίγες ημέρες μετά τη δημοσίευση των αποφάσεων, η κυβέρνηση επιχειρεί να επανεκκινήσει τη διαδικασία, διορθώνοντας τα σημεία, στα οποία εντοπίστηκαν προβλήματα. Σύμφωνα με όσα δήλωσε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, τα μη κρατικά πανεπιστήμια Keele και York αναμένεται να έχουν ανακτήσει τις άδειές τους εντός της εβδομάδας, ενώ για το Ανατόλια τοποθετεί την επαναφορά της άδειας χρονικά στην επόμενη εβδομάδα. Η ίδια αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στη σύμφωνη γνώμη του ΕΟΠΠΕΠ και στις αλλαγές που δρομολογούνται στην αξιολόγηση από την ΕΘΑΑΕ.
Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι πρόκειται για ανακοινωμένο χρονοδιάγραμμα και όχι για ήδη ολοκληρωμένες νέες πράξεις αδειοδότησης. Αυτό είναι μια σημαντική διάκριση, καθώς οι σχετικές διοικητικές πράξεις πρέπει να εκδοθούν και να ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία.
Τι ακριβώς ακύρωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας
Στις 13 Αυγούστου 2026 δημοσιεύθηκαν οι αποφάσεις 1167-1172/2026 του Γ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, σε επταμελή σύνθεση. Οι αποφάσεις αφορούν τρία παραρτήματα Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ):
το CITY College – University of York,
το University of Keele,
το Anatolia College / Open University.
Το ΣτΕ δεν έκρινε ότι απαγορεύεται συνταγματικά η λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Αντιθέτως, επανέλαβε τη θέση που είχε διατυπωθεί στις αποφάσεις 1919 και 1920/2025 της Ολομέλειας, σύμφωνα με την οποία η ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει το θεσμικό πλαίσιο, δεν προσκρούει στο Σύνταγμα.
Το ζήτημα, που κρίθηκε ήταν ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιήθηκε η συγκεκριμένη αδειοδότηση και πιστοποίηση.
Οι αποφάσεις του ΣτΕ ανέδειξαν τρεις διαφορετικές κατηγορίες προβλημάτων:
1. Οι κτηριακές προϋποθέσεις και ο ρόλος του ΕΟΠΠΕΠ
Με τις αποφάσεις 1167 και 1169/2026, το ΣτΕ ακύρωσε πράξεις με τις οποίες είχαν χορηγηθεί άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας.
Ο λόγος αφορούσε τον έλεγχο των κτηριακών εγκαταστάσεων από τον ΕΟΠΠΕΠ. Σύμφωνα με το σκεπτικό που δημοσιοποιήθηκε, ο ΕΟΠΠΕΠ είχε εντοπίσει παρατηρήσεις που αφορούσαν κτιριολογικές προσαρμογές και την προσκόμιση συγκεκριμένων στοιχείων, αλλά δεν είχε διαπιστώσει, μέχρι τη συζήτηση των υποθέσεων στο δικαστήριο, ότι οι συγκεκριμένες παρατηρήσεις είχαν αντιμετωπιστεί.
Το σημείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη νέα διαδικασία. Η εκ νέου θετική γνώμη του ΕΟΠΠΕΠ, στην οποία αναφέρθηκε η υπουργός Παιδείας, συνδέεται ακριβώς με την ανάγκη να τεκμηριωθεί ότι τα προβλήματα, που είχαν επισημανθεί έχουν πλέον αντιμετωπιστεί.
2. Το ζήτημα της αμεροληψίας στην αξιολόγηση
Μια άδεια ακυρώθηκε με την απόφαση 1171/2026. Στην περίπτωση αυτή, το ΣτΕ έκρινε ότι η θετική γνώμη της ΕΘΑΑΕ είχε διαμορφωθεί ύστερα από έκθεση Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης, στην οποία συμμετείχε πρόσωπο που είχε σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα.
Το δικαστήριο έκρινε ότι η συγκεκριμένη σχέση μπορούσε να δημιουργήσει υπόνοια μεροληψίας, σύμφωνα με το άρθρο 7 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.
Επομένως, η επανεκκίνηση της διαδικασίας δεν αφορά μόνο τεχνικές ή κτιριολογικές διορθώσεις. Περιλαμβάνει και την ανάγκη η διαδικασία αξιολόγησης να πληροί τις απαιτήσεις αμεροληψίας και να μην αφήνει περιθώριο αμφισβήτησης ως προς τη σύνθεση των αρμόδιων επιτροπών.
3. Τα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια των προγραμμάτων σπουδών.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι αποφάσεις 1168, 1170 και 1172/2026, με τις οποίες ακυρώθηκαν αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών.
Το ΣτΕ έκρινε ότι τα στοιχεία που περιλαμβάνονταν στο παράρτημα της απόφασης 48136/17.12.2024 της ΕΘΑΑΕ δεν αποτελούσαν συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, στα οποία θα έπρεπε να συμμορφώνονται τα προγράμματα σπουδών των ΝΠΠΕ, όπως απαιτούν οι εξουσιοδοτικές διατάξεις του νόμου 5094/2024.
Η συγκεκριμένη κρίση έχει ευρύτερη σημασία, καθώς αφορά όχι μόνο το αποτέλεσμα μιας μεμονωμένης αξιολόγησης αλλά το κανονιστικό πλαίσιο, βάσει του οποίου πραγματοποιήθηκε η πιστοποίηση. Αυτός είναι και ο λόγος, για τον οποίο η κυβέρνηση προχωρά σε αλλαγές στο πλαίσιο των κριτηρίων, που εφαρμόζει η ΕΘΑΑΕ.
Τι ανακοίνωσε η Σοφία Ζαχαράκη
Σύμφωνα με τις δηλώσεις της υπουργού Παιδείας, το πρώτο βήμα είναι η επαναφορά των αδειών για τα δύο ιδρύματα που μπορούν να ολοκληρώσουν τη διαδικασία μετά τη νέα αξιολόγηση.
Συγκεκριμένα, η υπουργός δήλωσε, ότι Keele και York αναμένεται να ανακτήσουν τις άδειές τους εντός της εβδομάδας, μετά τη σύμφωνη γνώμη του ΕΟΠΠΕΠ. Για το Ανατόλια, η εκτίμηση που έδωσε είναι ότι η σχετική διαδικασία θα ολοκληρωθεί την επόμενη εβδομάδα, καθώς απαιτείται και η αλλαγή της σύνθεσης της αρμόδιας επιτροπής της ΕΘΑΑΕ.
Παράλληλα, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι προχωρά στην επικαιροποίηση και τον εμπλουτισμό της κανονιστικής πράξης, που αφορά τα κριτήρια αξιολόγησης των προγραμμάτων. Το ζητούμενο είναι πλέον οι νέες διαδικασίες να αντιμετωπίζουν με τρόπο σαφή τα σημεία που ανέδειξε το ΣτΕ: κτιριακή επάρκεια, αμεροληψία των επιτροπών και συγκεκριμένα, μετρήσιμα όπου απαιτείται, ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια για τα προγράμματα σπουδών.
Το ιστορικό: πώς ξεκίνησε η λειτουργία των πρώτων ΝΠΠΕ
Η διαδικασία των μη κρατικών πανεπιστημίων ξεκίνησε με την εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου για τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.
Τον Αύγουστο του 2025 το υπουργείο Παιδείας είχε ανακοινώσει την αδειοδότηση των πρώτων τεσσάρων ΝΠΠΕ, μετά τη σύμφωνη γνώμη της ΕΘΑΑΕ και του ΕΟΠΠΕΠ.
Στην πρώτη ομάδα περιλαμβάνονταν:
το Αμερικανικό Πανεπιστήμιο Ανατόλια, με μητρικό ίδρυμα το Open University,
το CITY – Ευρωπαϊκό Παράρτημα του University of York,
το University of Keele, Greece,
το UNIC Athens, με μητρικό ίδρυμα το University of Nicosia.
Το υπουργείο είχε διευκρινίσει τότε, ότι η διαδικασία αδειοδότησης βασίστηκε σε απαιτήσεις ,που αφορούσαν τη διασφάλιση ποιότητας, την εφαρμογή των ακαδημαϊκών διαδικασιών του μητρικού ιδρύματος, τη στελέχωση, τις υποδομές, την οργανωτική διάρθρωση και τις υποστηρικτικές υπηρεσίες. Ο ΕΟΠΠΕΠ είχε αρμοδιότητα ειδικά για τις τεχνικές και κτιριολογικές προδιαγραφές.
Μετά την αδειοδότηση προβλεπόταν η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ).
Η διαδικασία αυτή είναι, που βρέθηκε στη συνέχεια στο επίκεντρο των δικαστικών προσφυγών και των αποφάσεων του ΣτΕ.
Τι σημαίνει η νέα διαδικασία για τους φοιτητές
Το πρακτικό ζήτημα που προέκυψε μετά τις αποφάσεις του ΣτΕ είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τους φοιτητές που είχαν ήδη επιλέξει ή ξεκινήσει σπουδές στα συγκεκριμένα ιδρύματα.
Η κυβέρνηση έχει διαμηνύσει ότι στόχος της είναι να μην χαθεί η προηγούμενη ακαδημαϊκή χρονιά και να προστατευθούν οι φοιτητές και οι οικογένειες που έχουν ήδη καταβάλει δίδακτρα. Η σχετική θέση της υπουργού εντάσσεται στην προσπάθεια τα ιδρύματα να επανέλθουν σε κανονική λειτουργία το ταχύτερο δυνατό. Ωστόσο, μέχρι να ολοκληρωθούν οι νέες διοικητικές πράξεις, θα πρέπει να διαχωρίζεται η κυβερνητική πρόθεση και το ανακοινωμένο χρονοδιάγραμμα από την τυπική ολοκλήρωση κάθε άδειας.
Για τους φοιτητές, επομένως, κρίσιμο θα είναι το περιεχόμενο των νέων αποφάσεων, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο θα αποτυπωθεί διοικητικά η συνέχεια της φοίτησης και η ισχύς των προγραμμάτων.
Και τι γίνεται με τα επτά νέα μη κρατικά πανεπιστήμια
Η υπόθεση των τριών ιδρυμάτων που προσέφυγαν στο ΣτΕ δεν πρέπει να συγχέεται με τις επτά νέες άδειες για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027, οι οποίες είχαν εγκριθεί τον Ιούλιο.
Τότε το υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε επτά νέες άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας, ύστερα από σύμφωνες γνώμες της ΕΘΑΑΕ και του ΕΟΠΠΕΠ.
Τα μητρικά ιδρύματα ήταν:
Georgetown University
Iowa State University of Science and Technology
Roger Williams University
European University Cyprus
Université Sorbonne Paris Nord
University of Essex
University of Derby
Από αυτά, έξι προβλέπεται να λειτουργήσουν στην Αθήνα και ένα, το Iowa State University of Science and Technology, στη Θεσσαλονίκη.
Η έγκριση των επτά νέων ΝΠΠΕ πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2026, μετά τη λήψη της απαιτούμενης σύμφωνης γνώμης από την ΕΘΑΑΕ και τον ΕΟΠΠΕΠ και, όπου απαιτείται, της γνώμης του υπουργείου Εξωτερικών.
Υπάρχει κίνδυνος να επηρεαστούν και τα επτά νέα ιδρύματα;
Μετά τις αποφάσεις του ΣτΕ διατυπώθηκαν δημόσια εκτιμήσεις, ότι η κρίση σχετικά με την απόφαση της ΕΘΑΑΕ για τα κριτήρια πιστοποίησης δημιουργεί ευρύτερο ζήτημα για το κανονιστικό πλαίσιο των ΝΠΠΕ. Ορισμένες αναλύσεις υποστηρίζουν ότι αυτό μπορεί να επηρεάσει και τις νέες αδειοδοτήσεις, επειδή βασίστηκαν στο ίδιο ευρύτερο πλαίσιο.
Αυτό, όμως, δεν ισοδυναμεί με ακύρωση των επτά νέων αδειών.
Μέχρι στιγμής, δεν προκύπτει από τις αποφάσεις 1167-1172/2026 ότι το ΣτΕ ακύρωσε τις επτά άδειες, που χορηγήθηκαν για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027. Η δικαστική κρίση αφορά στις συγκεκριμένες πράξεις, που αποτέλεσαν αντικείμενο των προσφυγών.
Το ζήτημα που μένει να αποσαφηνιστεί είναι κατά πόσο και με ποιον τρόπο η κυβέρνηση και η ΕΘΑΑΕ θα προσαρμόσουν το κανονιστικό πλαίσιο ώστε οι επόμενες διαδικασίες να ανταποκρίνονται πλήρως στις παρατηρήσεις του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου.
Η ΕΘΑΑΕ στο επίκεντρο της επόμενης ημέρας
Η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης έχει κομβικό ρόλο και στην επόμενη φάση.
Επισημαίνεται, ότι η απόφαση του ΣτΕ δεν αμφισβήτησε τον θεσμικό ρόλο της ΕΘΑΑΕ. Έθεσε, όμως, συγκεκριμένες απαιτήσεις για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ασκείται η αξιολόγηση.
Η νέα διαδικασία θα πρέπει να διασφαλίζει: Πρώτον, σαφή και συγκεκριμένα κριτήρια για την αξιολόγηση των προγραμμάτων σπουδών. Δεύτερον, πλήρη τήρηση των κανόνων αμεροληψίας κατά τη συγκρότηση και λειτουργία των επιτροπών αξιολόγησης.
Τρίτον, σαφή τεκμηρίωση των αποφάσεων και των γνωμοδοτήσεων που προηγούνται της τελικής διοικητικής πράξης. Τέταρτον, στενή αντιστοίχιση της διοικητικής πρακτικής με τις εξουσιοδοτικές διατάξεις του νόμου 5094/2024.
Η ουσία της δικαστικής κρίσης είναι ότι η αδειοδότηση ενός πανεπιστημιακού παραρτήματος δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε μια γενική διαπίστωση ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις. Οι απαιτήσεις του νόμου πρέπει να μεταφράζονται σε συγκεκριμένη, ελέγξιμη και τεκμηριωμένη διαδικασία.
Η δεύτερη μεγάλη δοκιμασία του θεσμού
Η σημερινή κατάσταση αποτελεί ουσιαστικά τη δεύτερη μεγάλη δοκιμασία του νέου θεσμού των μη κρατικών πανεπιστημίων.
Η πρώτη ήταν η ίδια η δημιουργία του θεσμικού πλαισίου και η αδειοδότηση των πρώτων ιδρυμάτων. Η δεύτερη είναι η προσαρμογή του πλαισίου στις απαιτήσεις, που έθεσε το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να κινηθεί γρήγορα, ώστε να μην δημιουργηθεί παρατεταμένη αβεβαιότητα για φοιτητές, οικογένειες και ιδρύματα. Από την άλλη πλευρά, η ανάγκη ταχύτητας συνυπάρχει πλέον με μια σαφή δικαστική απαίτηση: οι νέες αποφάσεις πρέπει να είναι διαδικαστικά και ουσιαστικά θωρακισμένες.
Το γεγονός ότι το υπουργείο ανακοίνωσε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τις άδειες των Keele και York και για το Ανατόλια δείχνει την πρόθεση να κλείσει άμεσα το συγκεκριμένο μέτωπο. Το αν αυτό θα συμβεί χωρίς νέες νομικές εμπλοκές θα εξαρτηθεί από την πληρότητα των νέων διοικητικών πράξεων.
Τι πρέπει να περιμένουμε από εδώ και πέρα
Το επόμενο διάστημα αναμένονται τέσσερις βασικές εξελίξεις:
1. Τις νέες πράξεις για Keele και York.
Εφόσον ολοκληρωθούν οι απαιτούμενοι έλεγχοι και εκδοθούν οι σχετικές αποφάσεις, οι δύο άδειες θα επανέλθουν σε ισχύ σύμφωνα με το νέο διοικητικό πλαίσιο.
2. Την αλλαγή της σύνθεσης της αρμόδιας επιτροπής για το Ανατόλια.
Η κυβέρνηση έχει τοποθετήσει την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας στην επόμενη εβδομάδα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το ζήτημα, που συνδέθηκε με την αμεροληψία της προηγούμενης διαδικασίας.
3. Την επικαιροποίηση των κριτηρίων της ΕΘΑΑΕ.
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη θεσμική συνέπεια των αποφάσεων του ΣτΕ. Τα κριτήρια πιστοποίησης πρέπει να αποκτήσουν τη σαφήνεια και τη συγκεκριμενοποίηση που απαιτεί ο νόμος.
4. Την αποσαφήνιση της κατάστασης των νέων ΝΠΠΕ του 2026-2027.
Οι επτά νέες άδειες δεν έχουν ακυρωθεί από τις συγκεκριμένες αποφάσεις του ΣτΕ, όμως η εφαρμογή του νέου, επικαιροποιημένου πλαισίου θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για ολόκληρο το σύστημα.
