Αμετακίνητοι στην 1η ασφαλιστική κατηγορία του ΕΦΚΑ με το χαμηλότερο ασφάλιστρο που είναι 250,77 ευρώ μηνιαίως (από 244,65 ευρώ το 2025) παραμένουν και φέτος οι περισσότεροι ελεύθεροι επαγγελματίες, επιλέγοντας με τον τρόπο αυτόν χαμηλές συντάξεις μετά την ολοκλήρωση του εργασιακού τους βίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδόν 8 στους 10 επαγγελματίες και αγρότες επέλεξαν και φέτος την 1η ασφαλιστική κατηγορία, καθώς η σημαντική αύξηση των εισφορών κατά 19% από το 2020 μέχρι και το 2026 οδηγεί πολλούς επαγγελματίες στην επιλογή του φθηνότερου ασφάλιστρου, καθώς δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να ανταποκριθούν σε υψηλότερη κατηγορία που θα τους εξασφαλίσει μελλοντικά υψηλότερο συντάξιμο ποσό.
Η «παγίδα» των χαμηλών συντάξεων με το δέλεαρ των φθηνών εισφορών ξεκίνησε με το νόμο Κατρούγκαλου το 2016 και συνεχίστηκε το 2020 όταν το σύστημα άλλαξε σε σταθερές ασφαλιστικές κλίμακες. Οι περισσότεροι εντάχθηκαν στην 1η κατηγορία και παραμένουν ως σήμερα κλείνοντας ήδη μια 10ετία με πολύ χαμηλές εισφορές.
Σύμφωνα με έρευνα της ΕΝΥΠΕΚΚ, οι κρατήσεις από τους ελεύθερους επαγγελματίες ανά ασφαλιστική κατηγορία θα αποδώσουν στο μέλλον τα παρακάτω ποσά κυρίων συντάξεων για 30, 35 και 40 χρόνια ασφάλισης αντίστοιχα.
Για παράδειγμα με 35 ως 40 χρόνια πληρωμής εισφορών στην πρώτη κατηγορία, η σύνταξη κυμαίνεται μεταξύ 773 ευρώ και 888 ευρώ μεικτά, ενώ μετά την εισφορά ασθένειας (και προ φόρων) τα ποσά διαμορφώνονται μεταξύ 724 ευρώ και 833 ευρώ.
Με 30 ως 33 έτη ασφάλισης, οι συντάξεις κυμαίνονται από 675 ευρώ ως 727 ευρώ μεικτά και μετά την κράτηση ασθένειας μένουν 634 ευρώ και 684 ευρώ αντίστοιχα.
Αντίθετα με την εισφορά της 6ης κατηγορίας, η σύνταξη για τα 40 έτη ασφάλισης ανεβαίνει στα 1.671 ευρώ μετά τις κρατήσεις ΕΑΣ και ασθένειας και πριν το φόρο.
«Το 90% των ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών, θα λάβουν σύνταξη έως 800€ μεικτά (752€ καθαρά), με 40 χρόνια εργασίας, αφού επιλέγουν μαζικά την κατώτερη ασφαλιστική κλάση, δηλαδή αυτήν με τις λιγότερες εισφορές προκειμένου να μειώσουν τα έξοδά τους και να καταφέρουν να επιβιώσουν. Η αναγκαστική αυτή επιλογή τους, όμως, μακροπρόθεσμα, οδηγεί σε χαμηλή συνταξιοδοτική απόδοση και μικρά ποσά συντάξεων σε σχέση με τον ασφαλιστικό τους βίο» επισημαίνει η ΕΝΥΠΕΚΚ.
Λάθος οι υψηλές εισφορές λίγο πριν τη σύνταξη
Ακόμη και στην περίπτωση που αποφασίσει κάποιος ασφαλισμένος να πληρώσει υψηλότερη εισφορά λίγο πριν συνταξιοδοτηθεί, η ζημιά δεν αποκαθίσταται, ενώ η διαφορά που προκύπτει στη σύνταξη είναι μικρή.
Σύμφωνα με ειδικούς επί ασφαλιστικών θεμάτων, η υψηλότερη ασφαλιστική κατηγορία, πέραν της επιβάρυνσης με υψηλότερο πόρο, έχει περιορισμένη ανταπόδοση, όταν ο απασχολούμενος συνταξιούχος διακόψει την απασχόληση και ζητήσει την προσαύξηση της σύνταξης με τον χρόνο ασφάλισης μετά την συνταξιοδότηση.
Η σύνταξη υπολογίζεται με τον μέσο όρο των εισφορών (που μετατρέπονται σε αποδοχές) από το 2002 μέχρι την συνταξιοδότηση. Όταν επομένως ο υπολειπόμενος για συνταξιοδότηση χρόνος ασφάλισης είναι περιορισμένος, η αλλαγή (υψηλότερη ή χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία), πολύ λίγο επηρεάζει το ύψος της σύνταξης.
Όπως αναφέρουν, ένας ασφαλισμένος μη μισθωτός που ασφαλίζεται στην 1η ασφαλιστική κατηγορία είναι σαν έναν ασφαλισμένο μισθωτό που λαμβάνει μεικτές αποδοχές 903 ευρώ τον μήνα, ενώ ένας μη μισθωτός που ασφαλίζεται στην 6η ασφαλιστική κατηγορία αντιστοιχεί με έναν μισθωτό με μηνιαίες μεικτές αποδοχές 2.912,5 ευρώ.
Ο πρώτος ασφαλισμένος, με 40ετία, θα λάβει σύνταξη της τάξης των 890 ευρώ (μεικτά), ενώ εκείνος που ασφαλίζεται στην 6η και ακριβότερη κατηγορία θα λάβει 1.895 ευρώ (με συμπληρωμένα 40 έτη ασφάλισης).
Αξίζει να σημειωθεί πως όσο αυξάνεται η ασφαλιστική κατηγορία, τόσο μειώνεται ο συντελεστής αναπλήρωσης κι αυτό συμβαίνει λόγω της εθνικής σύνταξης, η οποία ουσιαστικά προστατεύει αυτούς με τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Συνεπώς, ασφαλισμένος που θα ασφαλιστεί στον e-ΕΦΚΑ στην 1η ασφαλιστική κατηγορία για 40 έτη ασφάλισης θα λάβει σύνταξη 890 ευρώ, σημαντικά υψηλότερη απ’ ό,τι αν αποταμίευε τα ίδια μηνιαία ποσά σε ένα αποταμιευτικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση της 2ης, 3ης και 4ης ασφαλιστικής κατηγορίας.
Για την 5η και 6η ασφαλιστική κατηγορία συμφέρει η ιδιωτική αποταμίευση, καθώς με βάση το αναλογιστικό ισοδύναμο ο ασφαλισμένος θα έχει ίδια ή και μεγαλύτερα ποσά σύνταξης με ένα αποταμιευτικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα.
Πληρωμή έως 28 Φεβρουαρίου
Αυξημένα κατά 2,5% είναι τα ποσά των εισφορών που αναγράφονται στα ειδοποιητήρια του ΕΦΚΑ για τον μήνα Ιανουάριο 2026, τα οποία πρέπει να πληρωθούν έως τις 28 Φεβρουαρίου.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους, η πρώτη ασφαλιστική κατηγορία διαμορφώνεται στα 250,77 ευρώ μηνιαίως (από 244,65 ευρώ το 2025), ενώ η δεύτερη ανέρχεται στα 300,93 ευρώ από 293,59 ευρώ. Στην τρίτη κατηγορία το ποσό φθάνει τα 360,63 ευρώ, στην τέταρτη τα 433,47 ευρώ και στην πέμπτη τα 519,45 ευρώ. Η έκτη και υψηλότερη κατηγορία ανέρχεται πλέον στα 675,87 ευρώ μηνιαίως. Παράλληλα, η ειδική ασφαλιστική κατηγορία για νέους ασφαλισμένους διαμορφώνεται στα 150,46 ευρώ.
Σε ότι αφορά την επικουρική ασφάλιση, η πρώτη κατηγορία ανέρχεται πλέον στα 46,57 ευρώ, η δεύτερη στα 56,13 ευρώ και η τρίτη στα 66,88 ευρώ. Αντίστοιχα, για τον κλάδο εφάπαξ παροχών, οι εισφορές διαμορφώνονται στα 31,05 ευρώ για την πρώτη κατηγορία, στα 37,02 ευρώ για τη δεύτερη και στα 44,18 ευρώ για την τρίτη.
