Του Νίκου Ρουσάνογλου
Κεντρικό ρόλο αποκτά η Ελλάδα στην ενεργειακή μετάβαση αλλά και στην αλλαγή των γεωπολιτικών ισορροπιών που προκαλούνται στην ευρύτερη περιοχή και την Ευρώπη συνολικά, εξαιτίας της διαδικασίας απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο και της αντικατάστασής του από το αμερικανικό. Ήδη οι ενεργειακές υποδομές και τα αντίστοιχα έργα βρίσκονται στο επίκεντρο, και ασφαλώς οι εγχώριοι κατασκευαστικοί όμιλοι αναμένεται να πρωταγωνιστήσουν στο νέο αυτό τοπίο. Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο αμερικανικό δίκτυο Fox Business, ο υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, σημείωσε ότι “από το Αιγαίο μέχρι τον Ατλαντικό, η ενέργεια αλλάζει τη γεωπολιτική αρχιτεκτονική και η Ελλάδα είναι ο κεντρικός πυλώνας αυτής”.
Οι υποδομές της Ελλάδας, όπως η Ρεβυθούσα και το FSRU στην Αλεξανδρούπολη, εξελίσσονται σε σημεία-κλειδιά ως κόμβοι εισόδου για το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Παράλληλα, ο ΔΕΣΦΑ έχει θέσει σε τροχιά υλοποίησης ένα ευρύ επενδυτικό πρόγραμμα, ύψους 1 δισ. ευρώ, για την επόμενη δεκαετία. Πριν από μερικές εβδομάδες ξεκίνησε η δημόσια διαβούλευση για έργα που θα συνδέσουν τις μεγάλες μονάδες ηλεκτρισμού (Αλεξανδρούπολη, Λάρισα) με το σύστημα, άλλα έργα που θα αποτρέψουν περιστατικά υπερφόρτωσης του δικτύου, έργα μετατροπής λιγνιτικών μονάδων σε φυσικού αερίου, καθώς και έργα ενίσχυσης των λιμενικών υποδομών, για τη μεταφορά LNG από και προς τις εγκαταστάσεις της Ρεβυθούσας. Ταυτόχρονα, ωστόσο, ένα μέρος του προγράμματος αφορά και επενδύσεις με αμιγώς εξαγωγικό χαρακτήρα, που θα επιτρέψουν μεγαλύτερες μεταφορές αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, κρίσιμοι κρίκοι του οποίου είναι η Ρεβυθούσα, το FSRU της Αλεξανδρούπολης και οι αγωγοί TAP και IGB.
Ενδεικτικό της σημασίας που δίνεται πλέον στα ενεργειακά έργα είναι το “πράσινο φως” που άναψε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε 235 ευρωπαϊκά έργα κοινού ενδιαφέροντος (Projects of Common Interest – PCIs), προκειμένου αυτά να χρηματοδοτηθούν και να προχωρήσουν αδειοδοτικά με διαδικασίες “fast track”. Πρόκειται για ένα ευρύ φάσμα έργων, από μεγάλες ηλεκτρικές διασυνδέσεις και μονάδες αποθήκευσης μέχρι υποδομές αποθήκευσης CO2 και υποδομές μεταφοράς υδρογόνου, αμμωνίας και φυσικού αερίου, που, στον βαθμό που υλοποιηθούν, θα μεταμορφώσουν τον ενεργειακό χάρτη, ενώ ειδικά σε ό,τι αφορά τα έργα ελληνικού ενδιαφέροντος πρόκειται να αναβαθμίσουν τη γεωστρατηγική θέση της χώρας.
Τα έργα θα είναι επιλέξιμα για ενωσιακή χρηματοδότηση από τον μηχανισμό “Συνδέοντας την Ευρώπη” και θα επωφεληθούν από ταχείες διαδικασίες αδειοδότησης και κανονιστικές διαδικασίες για ταχεία εκτέλεση και υλοποίηση. Τα εν λόγω διασταυρούμενα έργα θα ενισχύσουν την ενεργειακή συνδεσιμότητα σε ολόκληρη την ήπειρο, φέρνοντας πλησιέστερα την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης, αναφέρει η Κομισιόν σε σχετική ανακοίνωση και προσθέτει: Επιτρέποντας ζωτικής σημασίας διασυνδέσεις σε ολόκληρη την Ε.Ε. και με γειτονικές χώρες, τα έργα αυτά μπορούν να διαδραματίσουν στρατηγικό ρόλο στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε., στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και ανεξαρτησίας της Ευρώπης.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Επιτροπής, οι επενδυτικές ανάγκες σε ευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές –δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, υδρογόνου και CO2– θα προσεγγίσουν τα 1,5 τρισεκατομμύρια ευρώ από το 2024 έως το 2040. Αυτή η σειρά έργων και οι σχετικοί αναμενόμενοι όγκοι επενδύσεων θα συμβάλουν στην κάλυψη των αναγκών που προσδιορίστηκαν για το 2040.
Ο ελληνικός “κατάλογος” περιλαμβάνει μια σειρά από κρίσιμα έργα, όπως τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (GSI) και Ελλάδας – Αιγύπτου (GREGY), καθώς επίσης και τη δεύτερη διασύνδεση Ελλάδας – Ιταλίας. Στον τομέα της αποθήκευσης ενέργειας, ξεχωρίζουν το έργο αντλησιοταμίευσης της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή στην Αμφιλοχία και το μεγάλο έργο αποθήκευσης στην Πτολεμαΐδα, που προωθεί η Eunice. Στον τομέα του υδρογόνου, η λίστα περιλαμβάνει τα έργα που έχει σχεδιάσει ο ΔΕΣΦΑ, το “H2DRIA pipeline” για τη μεταφορά υδρογόνου εντός του ελληνικού συστήματος και στον άξονα Ελλάδας – Βουλγαρίας και το έργο “H2 Poseidon pipeline”, που προωθεί η Edison, για τη μεταφορά υδρογόνου μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, όπως και το έργο ηλεκτρόλυσης “Thalis 1”.
Στη σχετική λίστα περιλαμβάνεται επίσης το έργο “Ammonia reception facility Ionian Energy Terminal” (Εdison), που στοχεύει στη δημιουργία ενός στρατηγικού κόμβου για την εισαγωγή πράσινης αμμωνίας και τη μετατροπή της σε υδρογόνο, εξυπηρετώντας την Ελλάδα, τα Βαλκάνια και την Ιταλία. Επίσης, συναντώνται το έργο του αγωγού φυσικού αερίου EastMed, αλλά και το έργο της αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στον Πρίνο.
Ενδεικτικό για τη σημασία των έργων αυτών είναι ότι μόνο από τη διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου, και σύμφωνα με σχετικές διεθνείς μελέτες, υπολογίζεται ότι θα δημιουργηθεί κοινωνικοοικονομικό όφελος ύψους άνω των 30 δισ. ευρώ στην ενεργειακή αγορά της Ελλάδας τα επόμενα 25 χρόνια, χωρίς μάλιστα να λαμβάνονται υπ’ όψιν τα πολλαπλασιαστικά οφέλη για την ελληνική βιομηχανία από τα φθηνότερα PPAs, που θα δημιουργήσουν σημαντικό εξαγωγικό πλεονέκτημα. Παράλληλα, αναμένεται ότι το έργο θα οδηγήσει και σε μείωση της χονδρεμπορικής τιμής της ενέργειας κατά περίπου 21 ευρώ/MWh, το οποίο αντιστοιχεί σε μείωση 25% στις τιμές χονδρεμπορικής. Στελέχη της αγοράς προβλέπουν επίσης ότι η χώρα θα μπορέσει να προσελκύσει νέες επενδύσεις σε ενεργοβόρες βιομηχανικές εφαρμογές, όπως τα data centers με τεχνητή νοημοσύνη, που θα δημιουργήσουν και σημαντικό αριθμό νέων θέσεων εργασίας υψηλής παραγωγικότητας, το οποίο είναι και το βασικό ζητούμενο για την ελληνική οικονομία.
Μετά την έγκριση της Επιτροπής, ο κατάλογος των έργων, ο κατάλογος ΕΚΕ και PMI, θα υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με τη μορφή κατ’ εξουσιοδότηση πράξης προς έλεγχο, όπως προβλέπεται στον κανονισμό ΔΕΔ-Ε. Αμφότερα τα όργανα θα έχουν στη διάθεσή τους δύο μήνες για να αποδεχθούν ή να απορρίψουν πλήρως τον κατάλογο, αλλά δεν μπορούν να τον τροποποιήσουν. Η διαδικασία αυτή μπορεί να παραταθεί κατά δύο μήνες, εφόσον ζητηθεί από τους συννομοθέτες. Μόλις εγκριθεί ο κατάλογος, η Επιτροπή θα ενισχύσει περαιτέρω το έργο της με τους φορείς υλοποίησης έργων και τα κράτη-μέλη, ώστε να συμβάλει στη διασφάλιση της ομαλότερης και ταχύτερης δυνατής υλοποίησης των επιλεγέντων έργων.
* Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Κεφάλαιο”
