Σε κοντινή απόσταση από το κεντρικό λιμάνι της χώρας και στην καρδιά του επιχειρηματικού κόσμου του Πειραιά δεσπόζει εδώ και χρόνια το ιστορικό κτίριο του Εμποροναυτιλιακού Κέντρου, ονομαζόμενο και «Πύργος του Πειραιά», το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την σύγχρονη ιστορία της χώρας μας.
Ο Πύργος του Πειραιά με ύψος 84 μέτρα είναι το ψηλότερο κτίριο στο λιμάνι του Πειραιά και το δεύτερο ψηλότερο στην Ελλάδα, μετά τον Πύργο της Αθήνας. H συνολική επιφάνεια του έργου είναι 34.600 τ.μ. και ο αρχικός του σχεδιασμός που πραγματοποιήθηκε από τους αρχιτέκτονες Ιωάννη Βικέλα, Γεράσιμο Μολφέση και Αλέξανδρο Λοΐζο, ολοκληρώθηκε το 1975. Ωστόσο το εσωτερικό του δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ εκτός από τους τρεις πρώτους ορόφους.
Το 2020 ο Δήμος του Πειραιά ήρθε σε συμφωνία με κοινοπραξία επενδυτών για τη μετατροπή της υπάρχουσας δομής σε γραφεία, χώρους λιανικού εμπορίου και εστιατόρια, καθώς και για την αναβάθμιση της πρόσοψης του κτιρίου. Η κοινοπραξία αποτελείται από την Dimand SA μαζί με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕBRD) και την Prodea Investments και κατόπιν διαγωνισμού το αρχιτεκτονικό γραφείο PILA του Ηλία Παπαγεωργίου και Χριστίνας Παπαλεξανδρή, με έδρα την Αθήνα και τη Νέα Υόρκη, κέρδισε το πρώτο βραβείο για τον επανασχεδιασμό της πρόσοψης του Πύργου Πειραιά.
Πρόσφατα ο Ηλίας Παπαγεωργίου των PILA Studio έδωσε το «παρών» στην αρχιτεκτονική εκδήλωση Material Matters vol.2: Aluminium, που διοργάνωσε με μεγάλη επιτυχία το αρχιτεκτονικό περιοδικό ek, και έδειξε την πορεία της μελέτης για την αναμόρφωση της όψης στον Πύργο του Πειραιά, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2023.
«Μας ενδιαφέρε πολύ το ζήτημα της κατασκευής που έχει εξεζητηθεί και προφανώς το ενεργειακό αποτύπωμα του έργου. Κεντρική ιδέα λοιπόν του σχεδιασμού της πρόσοψης αποτελεί αυτό το δυναμικό pattern που δημιουργεί την αίσθηση της κίνησης, αποτελείται από οριζόντια και κατακόρυφα στοιχεία τα οποία έχουν μια μικρή μετακίνηση 40 εκατοστά από όροφο σε όροφο και έτσι δίνουν την εντύπωση ότι τυλίγουν τον όγκο του κτιρίου. Ουσιαστικά πρόκειται για οριζόντιες και κατακόρυφες περσίδες που προσαρμόζουν και εντύνουν κάποιες από τις καταπληκτικές θεάσεις που προσφέρει το κτίριο στην γύρω περιοχή, στο λιμάνι αλλά και στην πόλη», ανέφερε κατά τη διάρκεια της παρουσίασης ο Ηλίας Παπαγεωργίου.
«Το κτίριο έχει έναν αρκετά ιδιαίτερο σκελετό. Σχεδιασμένο από τον Αρίσταρχο Οικονόμου έχει μια ιδιωματική επίλυση όσον αφορά το αντισεισμικό του performace, το οποίο βρίσκεται στο υπόγειο, αλλά και οι όψεις έχουν μια ιδιαιτερότητα. Οπως, για παράδειγμα, κολώνες που βρίσκονται στα όρια του Πύργου, κάτι το οποίο δεν είναι ιδιαίτερα σύγχρονο για ένα τέτοιο κτίριο. Μας ενδιέφερε όμως, στον σχεδιασμό, κάπως να παίξουμε με τα οριζόντια και κάθετα χαρακτηριστικά του Πύργου κι έτσι η κίνηση αυτή των περσίδων θεωρούμε ότι μοιάζει σαν ένα πέπλο που κάπως τυλίγει ότι κινείται γύρω από το κτίριο.
Οι περσίδες αυτές κοιτώντας από κάτω προς τα πάνω, πέρα από τη μετατόπιση παρουσιάζουν και μια ελαφριά στροφή, ξεκινώντας από τις 0° στον τρίτο όροφο – το λεγόμενο podium που θα έχει και εμπορικές χρήσεις – μέχρι και τον τελευταίο όροφο όπου η στροφή τους είναι περίπου 60°. Κατ’ αυτόν τον τρόπο δίνουμε τη δυνατότητα από τις διαφορετικές πλευρές που κοιτάει κάποιος το κτίριο εκείνο να παρουσιάζεται διαφορετικό. Σε κάποιες πλευρές πολύ συμπαγές ή ενιαίο και σε άλλες πιο διάφανο… Οι περσίδες ουσιαστικά ανοίγουν τις γωνίες του όγκου του κτιρίου και ανεβαίνοντας προς τα πάνω τονίζεται ακόμα περισσότερο η όμορφη θέα προς το λιμάνι αλλά και την υπόλοιπη Αθήνα, δημιουργώντας έτσι πιο ευχάριστους χώρους εργασίας στο εσωτερικό, καθώς η πλειοψηφία των χρήσεων θα είναι γραφεία», περιέγραψε στη συνέχεια ο ίδιος.
Παράλληλα, οι περσίδες ως το κατεξοχήν σύστημα σκίασης ενός κτιρίου συμβάλλουν στο βέλτιστο ενεργειακό μοντέλο και μπορούν να βελτιώσουν τις συνθήκες θερμικής άνεσης στους εσωτερικούς χώρους. Μάλιστα ο κ. Παπαγεωργίου τόνισε πως μπορεί να μειωθεί κατά 20% η ανάγκη για ψύξη στο εσωτερικό του κτιρίου.
Φωτογραφίες: Η μεταμόρφωση του Πύργου του Πειραιά
Πλέον το έργο βρίσκεται στο στάδιο της υλοποίησης. Μάλιστα αν έχετε περάσει πρόσφατα από τον Πειραιά θα έχει παρατηρήσει πως η παλιά όψη έχει πλέον αποξυλωθεί. Και πέρα από τις περσίδες άλλο χαρακτηριστικό της νέας όψης που θα έχει ο Πύργος του Πειραιά είναι η πανελοποίηση.
«Τα πανέλα φτιάχνονται εξολοκλήρου στο εργοστάσιο, έρχονται στο εργοτάξιο και ουσιαστικά αναρτώνται στον Πύργο. Η οριζόντια και η κάθετη περσίδα έρχονται ξεχωριστά και ουσιαστικά συναρμολογούνται λίγο πριν αναρτηθούν στον Πύργο.
Υπάρχουν λοιπόν μέσα στην τυποποίηση των πανέλων διάφορες κατηγορίες. Είναι σχεδόν όλα πανομοιότυπα αλλά κάποια έχουν συγκεκριμένες ιδιότητες. Το σύνολό τους είναι περίπου 2.000 πανέλα και 5.000 περσίδες», ανέφερε μεταξύ άλλων ο Ηλίας Παπαγεωργίου.
Σε 1,5 χρόνο θα είναι έτοιμος ο Πύργος του Πειραιά
Οπως όλα δείχνουν σε περίπου 1 – 1,5 χρόνο ο Πύργος του Πειραιά θα έχει νέα όψη. Στόχος είναι να αποκτήσει τη «ζωή» που ποτέ δεν είχε και πέρα από «τοπόσημο» να γίνει «σημείο αναφοράς» με την αίγλη για την οποία το προόριζε ο αρχικός του σχεδιασμός. Αυτό επιθυμεί και ο Ηλίας Παπαγεωργίου με την ομάδα του.
«Με τη νέα πρόσοψη επικεντρωνόμαστε στην ενοποίηση του κτιρίου με την πόλη όχι μόνο οπτικά αλλά και ως προς την απόδοσή του. Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί μια δομή με υψηλή περιβαλλοντική συνείδηση που μειώνει δραστικά τις ενεργειακές απαιτήσεις».
Αξίζει να σημειωθεί πως το αρχιτεκτονικό γραφείο Pila Studio έχει ήδη τιμηθεί με τον Έπαινο Καλύτερης Μελέτης για τον Πύργο του Πειραιά, στο πλαίσιο των Βραβείων Ελληνικής Αρχιτεκτονικής 2021 που διοργανώθηκαν τον Ιούλιο, όπως κάθε χρόνο από τον φορέα DOMa , με σκοπό την ανάδειξη της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής.
