Στην πρίζα θα μπορούν να βάλουν σύντομα τα νοικοκυριά μια ιδιαίτερα δημοφιλή κατηγορία ηλιακών συστημάτων στο εξωτερικό, τα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού» (plug-and-play φωτοβολταϊκά), που έναντι ενός χαμηλού κόστους 700-1.000 ευρώ υπόσχονται εξοικονόμηση 20%-30% σε έναν τυπικό ετήσιο λογαριασμό ρεύματος.
Η διάταξη που τα ενεργοποιεί και στην Ελλάδα συμπεριελήφθη στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ που βρίσκεται στη Βουλή με την πρόβλεψη να αφορά συστήματα μέχρι 800 Watt τα οποία θα μπορούν να τοποθετηθούν τόσο στο μπαλκόνι όσο και στην ταράτσα, και με τις ακριβείς λεπτομέρειες για τη λειτουργία τους να καθορίζονται σε υπουργική απόφαση που θα εκδοθεί τον Μάιο.
Τα plug-and-play συστήματα, που έλκουν την ονομασία τους από την ευκολία στην εγκατάστασή τους, είναι ιδιαίτερα διαδεδομένα στο εξωτερικό, τόσο για το χαμηλό τους κόστος όσο και γιατί ο τρόπος λειτουργίας τους είναι εξαιρετικά απλός. Στηρίζονται στον λεγόμενο ταυτοχρονισμό, δηλαδή η παραγόμενη ενέργεια από το φωτοβολταϊκό καταναλώνεται την ίδια στιγμή από τις ηλεκτρικές συσκευές της κατοικίας.
Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι μειώνεται η ενέργεια που «τραβούν» τη στιγμή εκείνη οι οικιακές συσκευές από το δίκτυο, άρα ο ιδιοκτήτης των πάνελ εξοικονομεί χρήματα. Βέβαια, όταν δεν υπάρχει κατανάλωση τη στιγμή της παραγόμενης ενέργειας, αυτή δεν αποθηκεύεται, ούτε μπορεί να πουληθεί στο δίκτυο, απλώς χάνεται.
Ιδού ένας 10λογος με όλα όσα πρέπει να ξέρει κανείς για τα συγκεκριμένα συστήματα, σύμφωνα με τον ενεργειακό σύμβουλο του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), Στέλιο Ψωμά:
Πώς λειτουργούν;
Τα plug-and-play συστήματα λέγονται «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού», ωστόσο μπορούν να τοποθετηθούν οπουδήποτε βολεύει τον καταναλωτή. Τόσο στο μπαλκόνι όσο και στην ταράτσα, εφόσον έχει χώρο. Καταλαμβάνουν 3-6 τ.μ. καθαρής επιφάνειας, πωλούνται σε πολυκαταστήματα, η εγκατάστασή τους είναι πολύ εύκολη (συνήθως Do-It-Yourself) και η λειτουργία τους πολύ απλή. Αρκεί να συνδεθούν σε μια πρίζα Schuko εντός της κατοικίας.
Μπορώ να πουλώ την παραγόμενη ενέργεια στο δίκτυο;
Οχι, η ενέργεια είναι μόνο για αυτοκατανάλωση. Η παραγόμενη ενέργεια καλύπτει αυτομάτως τη ζήτηση της οικίας. Αυτό σημαίνει ότι ο μικρομετατροπέας «διαβάζει» την ενέργεια που παράγει εκείνη τη στιγμή το φωτοβολταϊκό και καλύπτει κατευθείαν την κατανάλωση που κάνουν εκείνη την ώρα οι οικιακές συσκευές (ψυγείο, κουζίνα, θερμοσίφωνας κ.λπ.). Τα συστήματα αυτά δεν έχουν καμία σχέση με το περίφημο net billing, δηλαδή το γεγονός ότι ο καταναλωτής θα μπορεί να πουλά στο σύστημα την ενέργεια που περισσεύει, μετά την κάλυψη των αναγκών του, και προφανώς θα αποζημιώνεται γι’ αυτήν.
Πόση ενέργεια παράγουν και τι εξοικονόμηση πετυχαίνουν;
Δύο πανέλ συνολικής ισχύος 800 Watt, παράγουν -ανάλογα με το κτίριο- ενέργεια 1.000-1.200 KWh τον χρόνο και είναι σε θέση να πετύχουν 20%-30% εξοικονόμηση σε έναν ετήσιο τυπικό λογαριασμό ρεύματος.
Πόσο κοστίζουν;
Το κόστος για την αγορά εξοπλισμού είναι χαμηλό, της τάξης των 700-1.000 ευρώ, δηλαδή το ίδιο ή χαμηλότερα από έναν ηλιακό θερμοσίφωνα.
Σε τι προφίλ καταναλωτών απευθύνονται;
Είναι ιδανικά για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, αλλά και για ενοικιαστές. Και αυτό καθώς ο κάτοχός τους μπορεί να τα αφαιρέσει και να τα επανεγκαταστήσει εύκολα στη νέα του κατοικία.
Τι συμβαίνει σε περίπτωση διακοπής ρεύματος;
Σε περίπτωση βλάβης και διακοπής ηλεκτροδότησης της συγκεκριμένης παροχής, τα plug-and-play φωτοβολταϊκά πρέπει να σταματούν να παράγουν ρεύμα και να το εγχέουν στο δίκτυο.
Τα περισσότερα από τα συστήματα μικρομετατροπέων που κυκλοφορούν στην αγορά τηρούν αυτές τις προδιαγραφές, δηλαδή έχουν ενσωματωμένα συστήματα ασφαλείας που κόβουν αυτόματα τη παραγωγή του φωτοβολταϊκού σε περίπτωση διακοπής του ρεύματος. Στη συντριπτική τους άλλωστε πλειονότητα οι εταιρείες που παράγουν microinverters είναι ευρωπαϊκές.
Πώς διασφαλίζομαι ότι θα ισχύει αυτό και στην πράξη;
Επειδή δεν μπορεί να αποκλειστεί το να βρεθούν στην ελληνική αγορά και προϊόντα που δεν τηρούν τα παραπάνω χαρακτηριστικά, η απόφαση του ΥΠΕΝ για το netbilling που θα βγει τον Μάιο θα προβλέπει ότι οι κάτοχοι των συστημάτων plug-and-play θα οφείλουν να τα δηλώνουν σε ειδική πλατφόρμα που θα συστήσει για τον σκοπό αυτό ο ΔΕΔΔΗΕ για λόγους ασφαλείας.
Τι ακριβώς θα είναι αυτή η πλατφόρμα;
Στην ουσία, ο κάτοχος του φωτοβολταϊκού θα οφείλει να αναγράφει αναλυτικά στην πλατφόρμα του Διαχειριστή, τα βασικά χαρακτηριστικά του μοντέλου που αγόρασε, πόσα Watt είναι και ποιος ο τύπος του, προκειμένου ο ΔΕΔΔΗΕ να γνωρίζει τι προδιαγραφές ασφαλείας έχει το κάθε σύστημα. Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση του ΥΠΕΝ τον Μάιο θα περιγράφει με ακρίβεια τις λύσεις και τις υποχρεώσεις των κατόχων.
Τι δείχνει η εμπειρία άλλων χωρών;
Τα plug-and-play φωτοβολταϊκά είναι ιδιαίτερα δημοφιλή ειδικά στη Γερμανία, όπου υπάρχουν πλέον κοντά στα 1,2 εκατομμύρια τέτοια συστήματα, ενώ σε 27 Πολιτείες των ΗΠΑ προωθείται η σχετική νομοθεσία που θα καταστήσει εφικτή τη λειτουργία τους.
Στη Γερμανία τα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού» εξαιρούνται εδώ και χρόνια από τον ΦΠΑ, ενώ ο δήμος του Βερολίνου έχει καθιερώσει γενναιόδωρα προγράμματα επιδοτήσεων, της τάξης των 500 ευρώ σε νοικοκυριά που αγοράζουν τέτοια συστήματα. Στις χώρες με μηδενικό ΦΠΑ, ως κίνητρο για την υιοθέτησή τους συγκαταλέγονται επίσης οι Βρετανία, Κροατία, Ιρλανδία, και Ολλανδία.
Είναι μια εντελώς διαφορετική κατηγορία από τα συνήθη οικιακά φωτοβολταϊκά και λειτουργούν με εντελώς άλλο τρόπο, όπως δείχνει και ο παρακάτω συγκριτικός πίνακας.
