Με τη συμμετοχή εκπροσώπων από Αναθέτουσες Αρχές, θεσμικών εκπροσώπων, κορυφαίων στελεχών του τεχνικού κόσμου και πλήθος μηχανικών, παρουσία του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Χρίστου Δήμα και του Προέδρου του ΤΕΕ Γιώργου Στασινού πραγματοποιήθηκε για 7η χρονιά το “The BIM Conference”, το μεγάλο συνέδριο για το Building Information Modeling που συνδιοργανώνει το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και η Boussias Events.
Το σύνολο των συμμετεχόντων υπογράμμισε την κομβική μεταβατική περίοδο που διανύουν οι κατασκευές στην Ελλάδα καθώς το δίλημμα δεν είναι η χρησιμότητα του εργαλείου αλλά ζητήματα οργάνωσης των αναθετουσών αρχών και η προσαρμογής του τεχνικού κόσμου και της αγοράς. Όλα υπό το βάρος της υποχρεωτικότητας εφαρμογής του BIM που θα επιβάλλει το νέο κανονιστικό πλαίσιο που προωθείται από την ΕΕ, αρχής γενομένης από τα μεγάλα έργα υποδομών.
Στο πλαίσιο που διαμορφώνεται, ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η παρουσίαση της Τεχνικής Οδηγίας ΤΕΕ BIM 01 για τα Κτιριακά έργα και η οποία θα τεθεί σε κλειστή και στοχευμένη διαβούλευση, ως πρώτη μιας σειράς τεχνικών οδηγιών που αφορά τη μεθοδολογία BIM.
Κεντρικό κομμάτι του συνεδρίου ήταν και οι παρουσιάσεις δημόσιων και ιδιωτικών φορέων σχετικά με τα απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα από την εφαρμογή του BIM σε πιλοτικά έργα καθώς και για την αντιμετώπιση κρίσεων στην υλοποίησή τους.
Σημειώνεται ότι, οι συμμετοχές στο 7ο The BIM Conference, έφτασαν τις 400 αποδεικνύοντας το ισχυρό ενδιαφέρον του τεχνικού κόσμου για το ψηφιακό μέλλον των κατασκευών
Χρίστος Δήμας: Η επένδυση στο BIM αποτελεί στρατηγική αναγκαιότητα
Χαιρετίζοντας τη διοργάνωση ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας αναγνώρισε ότι “η επένδυση στο BIM (Building Information Modeling) δεν αποτελεί πλέον μια απλή τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά μια στρατηγική αναγκαιότητα που καθορίζει τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα κάθε σύγχρονης επιχείρησης στον κατασκευαστικό κλάδο”.
Αναφερόμενος στις πρωτοβουλίες του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για τη σταδιακή ενσωμάτωση του BIM στα δημόσια έργα, σημείωσε την Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου και Οδικού Χάρτη για την Εφαρμογή του BIM στην Ελλάδα, την Εθνική Στρατηγική και τον Οδικό Χάρτη, ο οποίος προσδιόρισε 28 παρεμβάσεις με ορίζοντα υλοποίησης πενταετίας, με έμφαση στη διακυβέρνηση, την τυποποίηση, την ενίσχυση δεξιοτήτων, τα ψηφιακά εργαλεία και την υποστήριξη της αγοράς. Επίσης, στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Διαχείρισης Έργων και Πόρων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το οποίο θα τεθεί σε παραγωγική λειτουργία, υπάρχει υποσύστημα BIM Viewer.
Σύμφωνα με τον ίδιο, “η υιοθέτηση του BIM (Building Information Modelling) στις σύγχρονες κατασκευές δεν αποτελεί απλώς μια τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά μια εξέλιξη που μεταμορφώνει ριζικά τον τρόπο σχεδιασμού, κατασκευής και διαχείρισης των έργων”, επισημαίνοντας ότι αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη δημιουργία σύγχρονων, ανθεκτικών και βιώσιμων υποδομών”.
Αναγνώρισε, επίσης, ότι οι ευρωπαϊκές εξελίξεις στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων και του ψηφιακού μετασχηματισμού των κατασκευών καταδεικνύουν ότι το BIM αναμένεται να αποκτήσει ολοένα και πιο κεντρικό ρόλο στα δημόσια έργα τα επόμενα χρόνια.
Γιώργος Στασινός: Ουσιαστική διαβούλευση με την αγορά και άμεση αναμόρφωση του νόμου για τις δημόσιες συμβάσεις
Κατά τον χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός απευθύνθηκε σε όλα τα ζητήματα που αφορούν την υιοθέτηση του BIM, ενώ σχολιάζοντας τις ευρωπαϊκές εξελίξεις χαρακτήρισε θετική την υποχρεωτικότητα αλλά “αυθαίρετη” τη γραφειοκρατική επιλογή των Βρυξελλών για το όριο των 25 εκατ. ευρώ στους προϋπολογισμούς έργων, στο οποίο προσανατολίζεται. Ζήτησε ουσιαστική διαβούλευση με την αγορά και άμεση αναμόρφωση του Ν. 4412/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις προκειμένου η Ελλάδα να είναι έτοιμη ενόψει των εξελίξεων.
Σε ό,τι αφορά το ΤΕΕ αναφέρθηκε στο πλήθος των πρωτοβουλιών για την προετοιμασία στην πράξη του τεχνικού κόσμου, όπως είναι η ΤΟΤΕΕ BIM 01 για τα Κτιριακά έργα που πρόκειται να τεθεί σε διαβούλευση. Κάλεσε δε την Πολιτεία να μετατρέψει τις τεχνικές οδηγίες του ΤΕΕ σε υποχρεωτικές τεχνικές προδιαγραφές του Κράτους. Επίσης, σημείωσε την ανάγκη να προχωρήσει η Πολιτεία σε ένα γενναίο πρόγραμμα ενίσχυσης του τεχνικού κόσμου για ψηφιακό εξοπλισμό, λογισμικό και κατάρτιση, τονίζοντας ότι η ψηφιακή μετάβαση δεν θα γίνει ανάχωμα για τα μικρά τεχνικά γραφεία.
Ο Γιώργος Στασινός χαρακτήρισε αδιαπραγμάτευτη την τεχνολογική ουδετερότητα (OpenBIM) καθώς όπως είπε “δεν θα εγκλωβίσουμε τη χώρα, το Δημόσιο και τους μηχανικούς σε κλειστά λογισμικά ή συγκεκριμένες εταιρείες”.
Λιάνα Αναγνωστάκη: Το όριο των €25 εκατομμυρίων και το BIM: Τι σημαίνει για την Ελλάδα το επερχόμενο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ
Ανοίγοντας τις εργασίες του συνεδρίου η Λιάνα Αναγνωστάκη, Διευθύντρια Δημοσίων Σχέσεων, Διεθνών & Ευρωπαϊκών Θεμάτων του ΤΕΕ, εκλεγμένο μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της EU BIM Task Group, αναφέρθηκε εκτενώς στη νέα πρόταση ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις δημόσιες συμβάσεις και, ειδικότερα, στο άρθρο 65, που εισάγει ρητή πρόβλεψη για την υποχρεωτική εφαρμογή του BIM, σε μεγάλα δημόσια έργα. Όπως είπε, η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς “μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, ανατίθενται και υλοποιούνται τα δημόσια έργα στην Ευρώπη και, φυσικά, στην Ελλάδα”.
Η συγκεκριμένη διάταξη εντάσσεται σε μια συνολική προσπάθεια αλλαγής της φιλοσοφίας των ευρωπαϊκών δημοσίων συμβάσεων, ενώ παρατήρησε ότι ο ενιαίος Κανονισμός που προτείνει η ΕΕ θα εφαρμόζεται άμεσα στα κράτη μέλη εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη εναρμόνιση. Η μεταρρύθμιση αυτή στηρίζεται σε πέντε βασικούς πυλώνες:
1. Απλούστευση και μεγαλύτερη ευελιξία στις διαδικασίες ανάθεσης. Στόχος είναι να μειωθεί η διοικητική επιβάρυνση και να καταστούν οι διαδικασίες περισσότερο λειτουργικές.
2. Μεγαλύτερη έμφαση στην ποιότητα και στη βέλτιστη σχέση τιμής και ποιότητας. Η δημόσια σύμβαση δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως διαδικασία εξεύρεσης της χαμηλότερης οικονομικής προσφοράς, αλλά ως εργαλείο παραγωγής πραγματικής αξίας.
3. Η ψηφιοποίηση αποκτά κεντρικό ρόλο. Προωθούνται η διαλειτουργικότητα, η ανταλλαγή δεδομένων και η ηλεκτρονική διαχείριση των διαδικασιών.
4. Επιδιώκεται η διευκόλυνση της συμμετοχής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, με περισσότερο αναλογικές απαιτήσεις.
5. Οι δημόσιες συμβάσεις συνδέονται πιο συστηματικά με ευρύτερους στόχους, όπως η βιωσιμότητα, η κοινωνική υπευθυνότητα και η ανθεκτικότητα.
Για την Ελλάδα, η αλλαγή αυτή συνεπάγεται την αναγκαία προσαρμογή όχι μόνο των νομικών διατάξεων, αλλά και των διαδικασιών, των ψηφιακών εργαλείων και των δυνατοτήτων των αναθετουσών αρχών.
Υπογράμμισε ότι το υπό εξέταση Άρθρο 65 προβλέπει ότι για δημόσιες συμβάσεις έργων με εκτιμώμενη αξία ίση ή μεγαλύτερη των 25 εκατομμυρίων ευρώ, οι αναθέτοντες φορείς θα υποχρεούνται να απαιτούν τη χρήση BIM κατά την εκτέλεση της σύμβασης, ενώ το BIM ορίζεται ως ένα σύνολο συνεργατικών ψηφιακών διαδικασιών που βασίζονται σε ανοικτούς, διαλειτουργικούς μορφότυπους. Στόχος του είναι η δημιουργία, η διαχείριση και η ανταλλαγή δομημένων πληροφοριών καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής ενός έργου.
Περιγράφοντας τις προκλήσεις της εφαρμογής του προωθούμενου κανονιστικού πλαισίου, η κ. Αναγνωστάκη επισήμανε ότι απαιτούνται συγκεκριμένα εργαλεία και διαδικασίες, όπως:
Σαφείς απαιτήσεις πληροφορίας και παραδοτέα από τις αναθέτουσες αρχές.
Οργανωμένες διαδικασίες συνεργασίας μέσω συστημάτων όπως το Common Data Environment (CDE) και τα BIM Execution Plans.
Εκπαίδευση των δημόσιων φορέων και υποστήριξη των επιχειρήσεων.
Εντόπισε τη μεγαλύτερη πρόκληση για την Ελλάδα στο ότι “δεν αρκεί να μπορεί η αγορά να παράγει BIM. Πρέπει και το Δημόσιο να μπορεί να το ζητά, να το ελέγχει και να το χρησιμοποιεί. Αυτό είναι ένα ζήτημα θεσμικής και οργανωτικής ικανότητας, όχι μόνο τεχνολογίας”.
“Η επιτυχία δεν θα κριθεί από το αν θα γράψουμε τη λέξη BIM στα τεύχη δημοπράτησης. Θα κριθεί από το αν γνωρίζουμε τι ζητάμε, γιατί το ζητάμε και πώς θα αξιοποιήσουμε αυτό που θα παραλάβουμε” επισήμανε.
Στη συνέχεια παρουσίασε έναν προτεινόμενο οδικό χάρτη μετάβασης ο οποίος αποτυπώνει μια ρεαλιστική αλληλουχία ενεργειών.
Πρώτο στάδιο, η προετοιμασία: κοινά υποδείγματα, προδιαγραφές, εκπαίδευση και ενίσχυση των αναθετουσών αρχών.
Δεύτερο στάδιο, η πρώτη οργανωμένη εφαρμογή σε επιλεγμένες συμβάσεις, με ουσιαστική τεχνική υποστήριξη.
Τρίτο στάδιο, η αποτίμηση: τι λειτούργησε, τι δεν λειτούργησε και ποιες προσαρμογές απαιτούνται.
Και τέταρτο στάδιο, η επέκταση της εφαρμογής, με βάση αναλογικά και τεκμηριωμένα κριτήρια.
Προειδοποίησε δε, ότι “η υποχρεωτικότητα, χωρίς προηγούμενη προετοιμασία, μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από εκείνα που επιδιώκει να λύσει”.
“H πρόταση του άρθρου 65 αποτελεί μια σημαντική ευρωπαϊκή εξέλιξη. Αναδεικνύει το BIM ως μέρος της ευρύτερης ψηφιακής μεταρρύθμισης των δημοσίων συμβάσεων. Για την Ελλάδα, όμως, το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο αν θα απαιτείται BIM, είναι πώς θα εφαρμοστεί σωστά, με ποια εργαλεία, με ποιες δεξιότητες και με ποια υποστήριξη. Η πρόκληση είναι ταυτόχρονα θεσμική, οργανωτική και τεχνική και η επιτυχία θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα καταφέρουμε να μετατρέψουμε μια ευρωπαϊκή κανονιστική κατεύθυνση σε πραγματική βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων έργων” επισήμανε.
Η ετοιμότητα των Αναθετουσών Αρχών
Ακολούθησε θεματική συζήτηση με τις Αναθέτουσες Αρχές όπου η κ. Αναγνωστάκη ως συντονίστρια επισήμανε ότι το μεγάλο επόμενο στοίχημα δεν είναι άλλο από το τι πρέπει να έχει γίνει έγκαιρα από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς προκειμένου να αποφευχθεί το τελευταίο χρονικό ορόσημο χωρίς προετοιμασία.
Η Ραφαέλα Μαραγκουδάκη Γενική Διευθύντρια Στρατηγικού Σχεδιασμού Υποδομών υπογράμμισε ότι για να προχωρήσει απρόσκοπτα η μεγάλη αυτή μεταρρύθμιση στον δημόσιο τομέα, απαιτείται ριζική τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου και συγκεκριμένα του νόμου 4412, αλλαγή των περιγραφικών τιμολογίων και κατάρτιση νέων, πρότυπων τεχνικών προδιαγραφών και τευχών δημοπράτησης. Παράλληλα, τόνισε τη σημασία της εκπαίδευσης του προσωπικού —η οποία έχει ξεκινήσει— με έμφαση στην πρακτική (hands-on) εξάσκηση σε προηγμένα λογισμικά. Σημείωσε ότι το Υπουργείο διαθέτει εξαιρετικό έμψυχο δυναμικό που, με τη σωστή επιμόρφωση και τη θετική διάθεση απέναντι στις αλλαγές, μπορεί να ανταποκριθεί πλήρως στις απαιτήσεις της επόμενης μέρας.
Από την πλευρά της, η Γεωργία Στεφανάκου Εκτελεστική Διευθύντρια Μεγάλων Έργων ΕΥΔΑΠ ΑΕ και Μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής εστίασε στην ανάγκη έγκαιρης και μεθοδικής προετοιμασίας σε συνεργασία με το αρμόδιο Υπουργείο και την ΕΑΔΗΣΥ. Πρώτη προτεραιότητα για την ΕΥΔΑΠ αποτελεί ο σαφής προσδιορισμός των επιχειρησιακών στόχων και η διαχείριση των ταυτοτήτων των υποδομών της σε ψηφιακό περιβάλλον. Η ΕΥΔΑΠ έχει θέσει ως κατεπείγουσα προτεραιότητα τη σύσταση εσωτερικής επιτροπής (BIM Committee), την κατάρτιση προτύπων και την υλοποίηση πιλοτικών έργων. Ήδη, μάλιστα, έχει ξεκινήσει το πρώτο πιλοτικό έργο σε μεγάλο δίκτυο αποχέτευσης, ενώ υπάρχει πρόβλεψη στον προϋπολογισμό του 2027 για εξειδικευμένη εκπαίδευση στελεχών από εξωτερικούς συμβούλους, χτίζοντας πάνω στα σεμινάρια που διοργάνωσε το ΤΕΕ το 2025 και 2026.
Ο Ιωάννης Κανελλόπουλος General Director Project στις Κτιριακές Υποδομές ΑΕ, μιλώντας και από την εμπειρία του ως συντονιστής της ομάδας BIM στο Υπουργείο Υποδομών, παρομοίασε τη σημερινή μετάβαση από το ηλεκτρονικό σχέδιο (DWG) στον ψηφιακό μοντελισμό με το πώς πέρασε κάποτε ο κλάδος από το ραπιδογράφο στο CAD. Υπενθύμισε ότι παρά τις αρχικές καθυστερήσεις και τους δισταγμούς, η αγορά αναγκάστηκε να προσαρμοστεί. Τονίζοντας ότι το BIM δεν είναι απλώς ένα σχεδιαστικό εργαλείο αλλά μια ολική αλλαγή φιλοσοφίας, επανέφερε το κλασικό τρίπτυχο των κατασκευών (χρόνος, χρήμα, ποιότητα), σημειώνοντας ότι με τη σωστή εφαρμογή του BIM ο κλάδος μπορεί να τα εξασφαλίσει και τα τρία ταυτόχρονα.
Ο ρόλος της επαρκούς εκπαίδευσης
Ο Issam Elabsi Διευθύνων Σύμβουλος (CEO) & Διευθυντής – AIDIGITS LTD απαντώντας σε ερωτήσεις των συμμετεχόντων στο συνέδριο, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα των ανθρώπινων πόρων και την αναβάθμιση δεξιοτήτων μέσω της επαρκούς εκπαίδευσης, παράλληλα με την κατάλληλη ενημέρωση των στελεχών διοίκησης. Αναφορικά με τα πιλοτικά έργα υιοθέτησης BIM, συνέστησε οι εταιρείες να επιλέγουν ρεαλιστικά μεγέθη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, δεδομένου ότι η πλειονότητα των υποδομών είναι ήδη κατασκευασμένη, είναι αναγκαία η ψηφιοποίηση των υφιστάμενων κτιρίων, νοσοκομείων και εγκαταστάσεων. Τα ψηφιακά δίδυμα (digital twins) είναι απαραίτητα, όπως τόνισε, για να γνωρίζει ο οργανισμός τα περιουσιακά του στοιχεία, να τα συντηρεί και να προϋπολογίζει σωστά τα κόστη λειτουργίας.
Ο Γιώργος Κοντόπουλος (Senior Manager, PwC), αναφέρθηκε σε έρευνα που πραγματοποίησε η εταιρεία και σύμφωνα με την οποία, οι οργανισμοί σκοντάφτουν διαρκώς σε τρία βασικά εμπόδια: την αντίσταση στην αλλαγή (όπου η εξοικείωση συγχέεται λανθασμένα με τη λειτουργικότητα), το παράδοξο της επένδυσης (όπου το BIM αντιμετωπίζεται λογιστικά ως κόστος χωρίς σαφές business case) και την αποστροφή προς το ρίσκο λόγω νομικής ασάφειας. Ως αντίδοτο, πρότεινε το σύστημα Invisible Decision System, το οποίο καλεί τους οργανισμούς να απαντήσουν σε τέσσερα θεμελιώδη ερωτήματα προτού παράξουν ανεξέλεγκτα terabytes δεδομένων: για ποια απόφαση (purpose), ποιος έχει την ευθύνη (ownership), πότε η πληροφορία είναι έτοιμη (readiness) και πώς επιβάλλεται η διαδικασία (enforcement).
Δυνατότητα λήψης αποφάσεων με βάση αξιόπιστα δεδομένα
Από την πλευρά του, ο Μάνος Βράιλας, Γενικός Γραμματέας του Δ.Σ. του ΣΤΕΑΤ μίλησε για “το BIM από την πλευρά του κατασκευαστή”. Ξεκαθάρισε ότι η μεγαλύτερη αξία του BIM δεν περιορίζεται στις γρήγορες και αυτοματοποιημένες προμετρήσεις, αλλά έγκειται στη δυνατότητα λήψης αποφάσεων βασισμένων σε αξιόπιστα δεδομένα και όχι σε εικασίες. Υπενθύμισε μάλιστα ότι ο όρος building αναφέρεται ευρύτερα στην έννοια του “κτίζω” (δρόμους, γέφυρες, σήραγγες, δίκτυα και όχι μόνο κτίρια), υπογραμμίζοντας ότι τα μεγάλα έργα υποδομής έχουν τεράστια ανάγκη από ψηφιακό συντονισμό. Τόνισε την ανάγκη ύπαρξης σαφών απαιτήσεων εργοδότη (Employer’s Information Requirements – EIR) στα τεύχη δημοπράτησης, υπενθυμίζοντας ότι η κατασκευή αποτελεί μόλις το 10-15% του συνολικού κύκλου ζωής ενός έργου, ενώ το υπόλοιπο συνδέεται με τη λειτουργία και συντήρηση για δεκαετίες.
Ακολούθησε συζήτηση με θέμα “Από την εφαρμογή του BIM στην αξία του BIM, και ο μελλοντικός ρόλος του BIM Manager” και συντονιστή τον Σάκη Παναγιωτίδη Διευθυντή Πωλήσεων, Alphanetrix. Η Ευαγγελία Ντικούλη, BIM Manager της ΕΛΕΜΚΑ, παρουσίασε κάποια μετρήσιμα αποτελέσματα από την πρακτική εφαρμογή του προτύπου ISO 19650-2 στην εταιρεία. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, σε κτιριακό έργο 40.000 τ.μ., ο χρόνος προμετρήσεων έπεσε από τις 10 ημέρες σε μόλις 1, ενώ σε άλλο σύνθετο έργο, ο ψηφιακός συντονισμός περιόρισε τις γεωμετρικές συγκρούσεις (clashes) από πάνω από 12.000 σε μόλις 193 πριν ξεκινήσει η σκυροδέτηση, αποτρέποντας δαπανηρές παρεμβάσεις στο εργοτάξιο.
Στην ίδια συζήτηση, ο Κωνσταντίνος Μήτσης, Επικεφαλής του Τμήματος BIM της METKA, παρουσίασε το πιλοτικό έργο της Παράκαμψης Χαλκίδας και Ψαχνών (17 χλμ., 6 κόμβοι, 21 γέφυρες, ένα τούνελ) και εξήγησε πώς η μοντελοποίηση από 2D αρχεία σε τρισδιάστατα περιβάλλοντα (Civil 3D και Revit) βοήθησε στη βελτιστοποίηση της μελέτης και επέτρεψε στα τοπογραφικά συνεργεία να κάνουν ακριβή ψηφιακή χάραξη απευθείας στο πεδίο. Αναφερόμενος στην τεχνητή νοημοσύνη, τόνισε ότι τα νέα εργαλεία αναβαθμίζουν τον ρόλο του BIM Manager, δίνοντας τη δυνατότητα δημιουργίας εξατομικευμένων workflows πέρα από τα στενά όρια των τυποποιημένων λογισμικών
Παραδείγματα εφαρμογής από δημόσιους οργανισμούς
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσαν δύο παραδείγματα εφαρμογής του BIM από μεγάλες εταιρείες του Δημοσίου, τον ΑΔΜΗΕ και την ΕΥΔΑΠ, δείχνοντας ότι η αλλαγή είναι εφικτή ακόμη και μέσα σε ένα αυστηρό πλαίσιο.
Μιλώντας για την “Εφαρμογή του BIM στον σχεδιασμό υποσταθμών υψηλής και υπερυψηλής τάσης”, ο Κώστας Λεονταρίτης Προϊστάμενος Τμήματος Νέων Τεχνολογιών Υποσταθμών στον ΑΔΜΗΕ ΑΕ αναφέρθηκε στο πώς μια δημόσια επιχείρηση με δεσμεύσεις σε διαδικασίες όπως ΑΣΕΠ, μισθολογικά όρια και αυστηρούς μειοδοτικούς διαγωνισμούς προμηθειών, κατάφερε να εντάξει το BIM στους υποσταθμούς υψηλής τάσης. Η στρατηγική βασίστηκε σε τρία διαδοχικά στάδια: αναβάθμιση πληροφοριακών υποδομών (διπλές οθόνες, κάρτες γραφικών, CDE servers), στοχευμένη εκπαίδευση προσωπικού με φυσική παρουσία σε ειδικές αίθουσες και χορήγηση επίσημων πιστοποιητικών, και επιλογή σύνθετων πιλοτικών έργων επέκτασης (brownfield projects) με τη χρήση Lidar Scanning και Scan-to-BIM. Παράλληλα, δημιουργήθηκε εσωτερική ομάδα συντονισμού BIM 35 ατόμων, η οποία συνεδριάζει εβδομαδιαία και συγγράφει το δικό της πρότυπο BIM Manual.
Παρουσιάζοντας το “case study” πραγματικής διαχείρισης κρίσης στο πεδίο η Κάλλη Κώστα Διευθύντρια Έργων Υποδομής στην ΕΥΔΑΠ Α.Ε. αναφέρθηκε στην “πρωτοποριακή πρωτοβουλία ψηφιακού διδύμου και GPR της ΕΥΔΑΠ για έξυπνη διαχείριση νερού και λυμάτων”. Κατά την κατασκευή των νέων κεντρικών δικτύων αποχέτευσης στην Ανατολική Αττική (και συγκεκριμένα στη διαδρομή από τη Λεωφόρο Μεσογείων προς την Αγία Παρασκευή), τα συνεργεία βρέθηκαν προ απροόπτου λίγο πριν ξεκινήσουν τις εκσκαφές: εντοπίστηκε τυχαία στο υπέδαφος ένας τεράστιος υπόγειος οχετός ομβρίων (μια “κιβωτός” διαστάσεων 2,20 x 1,70 μέτρων) ο οποίος διέρχετo κάθετα ακριβώς πάνω από τη μελετημένη χάραξη του νέου αγωγού ακαθάρτων. Η ομάδα της ΕΥΔΑΠ κλήθηκε να απαντήσει αν ο αγωγός μπορούσε να κατασκευαστεί σύμφωνα με τη μελέτη ή αν απαιτούνταν αλλαγές. Οι παραδοσιακές σημειακές ερευνητικές τομές (11 συνολικά) έδωσαν μεν ορισμένες απαντήσεις, αλλά προκάλεσαν τεράστια κυκλοφοριακή συμφόρηση, όχληση στους πολίτες και άφησαν κενά αβεβαιότητας για τα ενδιάμεσα τμήματα των χιλιομέτρων.
Η λύση δόθηκε με τη συνδυαστική χρήση προηγμένης τεχνολογίας. Ένα γεωραντάρ (GPR) 18 καναλιών τοποθετημένο σε όχημα της ΕΥΔΑΠ, σάρωσε γρήγορα και με εξαιρετικά πυκνή δειγματοληψία το υπέδαφος, χωρίς να απαιτούνται συνεχείς τομές και με ελάχιστη όχληση της κυκλοφορίας. Τα τεράστια δεδομένα (50-60 GB) υποβλήθηκαν σε σύνθετη επεξεργασία (data processing) και μετατράπηκαν σε ένα 3D BIM Digital Twin (Ψηφιακό Δίδυμο) του υπεδάφους, ενσωματώνοντας δεδομένα GIS και γεωμετρικά χαρακτηριστικά. Το ψηφιακό μοντέλο του υπεδάφους συνδυάστηκε με τη μελέτη του προτεινόμενου αγωγού και εφαρμόστηκε αυτοματοποιημένος έλεγχος συγκρούσεων (Clash Detection). Με αυτόν τον τρόπο, οι μηχανικοί απέκτησαν πλήρη εποπτεία, μπόρεσαν να αξιολογήσουν με ακρίβεια τις συγκρούσεις και να λάβουν τεκμηριωμένες αποφάσεις για τον ασφαλή σχεδιασμό και την κατασκευή του έργου.
Διεθνείς τάσεις, GeoBIM και χρηματοδοτικά εργαλεία
Ο Μιχάλης Καλογιαννάκης, Εκλεγμένος Πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Τοπογράφων (FIG), εστίασε στη σημασία της διεθνούς δικτύωσης και τον κομβικό ρόλο του τοπογράφου στη διασφάλιση της γεωμετρικής εγκυρότητας (Field-to-BIM, BIM-to-Field, GeoBIM). Υποστήριξε την ανάγκη θέσπισης κρατικών επιδοτήσεων (vouchers) για τη στήριξη των μικρομεσαίων τεχνικών γραφείων στη μετάβαση στο BIM και την άμεση υιοθέτηση τεχνολογιών GeoAI.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Sui Lai Khoo Πρόεδρος Τμήματος στο Πανεπιστήμιο UCSI, μίλησε για τη διασύνδεση του BIM με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και τις επιμετρήσεις ποσοτήτων (Quantity Surveying), τονίζοντας ότι η AI επιταχύνει τις διαδικασίες κοστολόγησης, χωρίς ωστόσο να αντικαθιστά την ανθρώπινη κρίση και την επιστημονική ευθύνη του μηχανικού.
Εφαρμογές Μεγάλης Κλίμακας
Στις εφαρμογές σε υφιστάμενες βιομηχανικές εγκαταστάσεις (brownfields) και στην ενσωμάτωση IoT αισθητήρων αναφέρθηκε ο Αλέξανδρος Καρδιτσάς, Ιδρυτής & CEO της AKSM – Α. Καρδιτσάς Τοπογραφικές και Χαρτογραφικές Εφαρμογές. Στην παρουσίασή του με θέμα “Πέρα από την αποτύπωση: Μετασχηματίζοντας τα περιουσιακά στοιχεία σε έξυπνα ψηφιακά περιβάλλοντα” αναφέρθηκε στη μετάβαση από το στατικό BIM στο δυναμικό Ψηφιακό Δίδυμο (Digital Twin) για τη διαχείριση εγκαταστάσεων και την ασφάλεια εργαζομένων.
Εντυπωσιακά στοιχεία από την ανακατασκευή του σταδίου Camp Nou στη Βαρκελώνη παρουσίασε οι Άρης Θεοδώρου, Ιδρυτής της και διευθύνων σύμβουλος της SDENG, στην ομιλία του με θέμα “Καινοτόμες ροές εργασίας BIM για έργα χάλυβα μεγάλης κλίμακας – Το παράδειγμα του Camp Nou”. Περιέγραψε τη real-time συνεργασία ομάδων από τέσσερις ηπείρους μέσω Cloud, την πλήρη εξομοίωση κατασκευής (4D-7D BIM) και την κατάργηση των παραδοσιακών as-built σχεδίων.
Στο ζήτημα της ενοποίησης του BIM με τα εργαλεία προμετρήσεων και κοστολόγησης επικεντρώθηκε ο Εμμανουήλ Μπόγρης, Διευθύνων Σύμβουλος – Επικεφαλής Αρχιτέκτων / Εμπειρογνώμονας BIM – EB/Architects. Παρουσίασε την τεχνολογική λύση BIMoQ, μιας αμφίδρομης διασύνδεσης μοντέλων Revit με εξελόφυλλα Excel μέσω δυναμικών κανόνων.
Έργα εθνικής σημασίας
Η Μαρία Καρυωτάκη Digital Engineering Senior Manager στη LAMDA Development παρουσίασε τη στρατηγική εφαρμογή BIM/GIS στο εμβληματικό έργο The Ellinikon, αναλύοντας τη δημιουργία ενός City-Scale Digital Twin, την αυστηρή τήρηση του ISO 19650 και τη χρήση Digital & Physical Tagging για τη διαχείριση παγίων (Asset Management).
Ο Jan Filip Mertens Διευθυντής του Γραφείου Αθήνας της Formitas AG ανέλυσε το πιλοτικό έργο στο Κέντρο Έρευνας Μεταβολισμού στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Κολωνίας, αναδεικνύοντας τα οφέλη του Open BIM, της ρομποτικής διάνοιξης οπών και της Επαυξημένης Πραγματικότητας (Gamma AR) στο εργοτάξιο.
Τις προκλήσεις διαχείρισης πληροφορίας σε υποδομές 24/7 επιχειρησιακής λειτουργίας ανέλυσαν οι Ελένη Οικονομοπούλου και Βασιλική Κουτσιμπού από τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών (ΔΑΑ), εστιάζοντας στην ανθρωποκεντρική εκπαίδευση του προσωπικού και τη δημιουργία δομημένου περιβάλλοντος τεχνικών δεδομένων. Στο ίδιο πλαίσιο, ο Sami Kenan , Διευθυντής BIM της SALFO & Associates παρουσίασε το έργο Scan-to-BIM του ΔΑΑ (250.000 τ.μ. σάρωσης, 70 μοντέλα BIM), υπογραμμίζοντας τη σημασία της πλήρους ιχνηλασιμότητας των πηγών δεδομένων.
Στην τοποθέτησή του, ο Χρόνης Λουλάκης Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ, Πιστοποιημένος Εισηγητής Autodesk (Platinum), Ειδικός στο Revit, Loulakis & Associates, επισήμανε ότι η επένδυση σε λογισμικό δεν αυξάνει αυτόματα την παραγωγικότητα, καθώς η χαμηλή απόδοση οφείλεται συχνά στην έλλειψη στρατηγικής και την ασαφή πληροφορία. Περιγράφοντας την εξέλιξη του BIM από το 3D λογισμικό του ’90 και το Clash Detection του ’00 στη σημερινή εποχή της Διακυβέρνησης Δεδομένων, τόνισε ότι η επιτυχία βασίζεται ισόρροπα στους ανθρώπους, τις διαδικασίες, την τεχνολογία και τη διαχείριση της πληροφορίας. Επίσης, παρουσίασε την εφαρμογή των αρχών αυτών στον Χώρο Τέχνης “Κύκλος”, όπου πέτυχαν πλήρη ψηφιοποίηση ελέγχων και παραγωγής as-built μοντέλου.
Στις απαιτήσεις κρίσιμων ψηφιακών υποδομών (Data Centers) αναφέρθηκε ο Ελευθέριος Βασσάλος Διευθυντής Κατασκευών Σχεδιασμού, Μηχανικής & Κατασκευών – EMEA, DIGITAL REALTY, παρουσιάζοντας τη χρήση AI καμερών και mobile QA/QC εργαλείων για τη σύγκριση της προόδου κατασκευής με το BIM μοντέλο σε πραγματικό χρόνο.
Στη θεσμική θωράκιση του κλάδου και την εφαρμογή του ISO 19650 σε Έργα Υποδομής αναφέρθηκε ο Μιλτιάδης Γκουντίρας, Διευθυντής Έργων (BIM) – AIDIGITS, χαιρετίζοντας την πρωτοβουλία του ΤΕΕ για την έκδοση σχετικής Τεχνικής Οδηγίας. Παράλληλα, παρουσίασε τεχνικές λύσεις παραμετρικής μοντελοποίησης και αυτοματοποίησης χωματουργικών (Dynamo scripts) σε έργο σιδηροδρόμου υψηλής ταχύτητας.
Είναι εφικτός ο μετασχηματισμός;
Η Brigitta Schock εταίρος της ελβετικής εταιρείας SCHOCKGUYAN GMBH μετατόπισε το κέντρο βάρους από τα απλά παραδοτέα μοντέλα στη μοντελοποίηση των συστημάτων παραγωγής και στη λήψη επιχειρησιακών αποφάσεων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μηχανικά αναγνώσιμους οικοδομικούς κανόνες. Ο Christoph Eichler Πρόεδρος του BuildingSmart στην Αυστρία, ανέδειξε τη σημασία της πρώιμης εμπλοκής των απαιτήσεων συντήρησης (Operations & FM) από τη φάση του σχεδιασμού, εξηγώντας τη διασύνδεση των IFC μοντέλων με συστήματα ERP (SAP).
Ακολούθησε θεματική συζήτηση με τη συμμετοχή των Brigitta Schock, Christoph Eichler, Βασιλικής Κουτσιμπού Προϊσταμένης Υπηρεσιών BIM & CAD στον ΔΑΑ και τον συντονισμό της Λιάνας Αναγνωστάκη, όπου υπογραμμίστηκε ομόφωνα ότι το κύριο εμπόδιο για την πλήρη υιοθέτηση του BIM δεν είναι η τεχνολογία, αλλά η αλλαγή νοοτροπίας, η οργανωτική κουλτούρα και η συνεπής εφαρμογή των προτύπων σε όλα τα στάδια κύκλου ζωής των έργων.
Στη συνέχεια διεξήχθη θεματική συζήτηση με αντικείμενο την “Παράδοση ενός Data Center με το BIM – Από τον Σχεδιασμό στην Κατασκευαστική Πραγματικότητα” και συντονιστή τον Άγι Παπαδόπουλο, Υπεύθυνο Ανάπτυξης Επιχειρήσεων | Data Centers, Hilti Hellas SA. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην πρακτική εφαρμογή και υλοποίηση του έργου Athens 4 της Digital Reality στο Κορωπί (το 5ο κατά σειρά data center της εταιρείας στην Ελλάδα). Στο πάνελ συμμετείχαν εκπρόσωποι από όλη την αλυσίδα παραγωγής του έργου:
Ο Ιωάννης Παπαϊωάννου, Διευθυντής Κατασκευών, DIGITAL REALTY εξήγησε ότι η κύρια πρόκληση σχεδιασμού σε ένα data center είναι η τεράστια πυκνότητα ισχύος σε περιορισμένο χώρο: προκειμένου να μεγιστοποιηθεί ο ωφέλιμος χώρος για τους πελάτες (white space), συμπιέζονται οι χώροι των Η/Μ εγκαταστάσεων (grey space). Ο σχεδιασμός σε περιβάλλον BIM ήταν καθοριστικός για το clash detection (εντοπισμό συγκρούσεων) και τον συντονισμό των δικτύων.
Ο Δάνος Παππάς Διευθύνων Σύμβουλος / Μηχανολόγος Μηχανικός, ECOREF INNOVATIVE CONSULTING ENGINEERS τόνισε ότι το BIM λειτούργησε ως το βασικό μέσο επικοινωνίας μεταξύ των μελετητικών και κατασκευαστικών ομάδων, μέσω ενός Common Data Environment (CDE) και της χρήσης BIM Collaboration Format (BCF/chatbox).
Ο Κωνσταντίνος Ζαφειράτος, Διευθυντής Σχεδιασμού, METLEN ENERGY & METALS επισήμανε ότι σε τόσο σύνθετα έργα, τα ογκώδη δίκτυα αυξάνουν το ρίσκο καθυστερήσεων και κόστους. Το BIM επέτρεψε την επίλυση των προβλημάτων στο στάδιο της μελέτης, αποτρέποντας αστοχίες στο εργοτάξιο.
Η Ευανθία Μπατζαλέξη Διευθύντρια Κατασκευαστικών Έργων, Hilti Hellas ανέφερε ότι η Hilti ενεπλάκη από νωρίς στη μελέτη των Η/Μ στηρίξεων (λαμβάνοντας υπόψη αντισεισμικές, αντιπυρικές και λοιπές προδιαγραφές). Μελετώντας τις συνδυασμένες στηρίξεις των δικτύων στο μοντέλο BIM πριν την κατασκευή, επιτεύχθηκε τεράστια εξοικονόμηση υλικών, μείωση των clashes, ταχύτητα στην τοποθέτηση και βελτιστοποίηση του κόστους σε σύγκριση με προγενέστερα έργα. Οι επιβλέποντες στο εργοτάξιο χρησιμοποιούσαν φορητές συσκευές (tablets) με 3D απεικόνιση του μοντέλου, διευκολύνοντας την τοποθέτηση και εξαλείφοντας την ανάγκη παραγωγής εκατοντάδων 2D σχεδίων.
Στην παρουσίασή τους για το γραφείο UDS Architects (Κύπρος), η Χλόη Μπέλλου Εταίρος – Διευθύντρια BIM και η Ιωάννα Αγιομαμίτου Εταίρος – Αρχιτέκτονας, μίλησαν για τη μετάβαση της εταιρείας σε ψηφιακές διαδικασίες. Εστίασαν στο εμβληματικό έργο “The Icon” στη Λεμεσό, ένα πολυώροφο κτίριο 23.000 τ.μ. με σύνθετο κτιριολογικό πρόγραμμα. Εξήγησαν πως, παρότι το 2016 δεν υπήρχε εγχώρια εμπειρία, τεχνογνωσία ή θεσμικό πλαίσιο, το έργο υλοποιήθηκε υποχρεωτικά σε collaborative BIM περιβάλλον. Μέσω clash detection, παραμετρικού σχεδιασμού (Rhino) και 3D μοντελοποίησης, επίλυσαν απαιτητικά τεχνικά ζητήματα (όπως η αιωρούμενη πισίνα), καθιστώντας το BIM μόνιμη πρακτική του γραφείου
Τεχνική Οδηγία ΤΕΕ B01 – “Οδηγός Εφαρμογής BIM στα Κτιριακά Έργα”
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρέθηκε η πρωτοβουλία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος για την πρώτη εξειδικευμένη Τεχνική Οδηγία (ΤΟΤΕΕ B01) για την εφαρμογή του BIM στα κτιριακά έργα, η οποία θα αποτελέσει τον προπομπό για αντίστοιχες οδηγίες σε έργα υποδομών (οδοποιία, σιδηρόδρομοι, υδραυλικά).
Τον συντονισμό και την εισαγωγή έκανε η Λιάνα Αναγνωστάκη Επιστημονική Υπεύθυνη Ομάδας ΤΕΕ, ενώ την ομάδα αποτελούν οι:
Issam Elabsi Διευθύνων Σύμβουλος (CEO) & Διευθυντής – AIDIGITS LTD
Αθανάσιος Γκόλας, Συνιδρυτής, BIMON.GR
Ιωάννης Λαδόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος, ΔΕΚΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ Α.Ε. & Αντιπρόεδρος, ΣΕΓΜ
Εμμανουήλ Ντουρλιάς, Επικεφαλής Αρχιτέκτων Έργου,
Η ΤΟΤΕΕ χωρίζεται σε τρία βασικά μέρη: Ανάλυση επιπέδων ωριμότητας, εργαλείων λογισμικού (Design, Simulation, FM, Cost/Time) και μετάβαση από το παρωχημένο LOD στο Level of Information Need (LOIN) σύμφωνα με το ISO 19650. Έμφαση δίνεται στη διαχείριση της απαραίτητης πληροφορίας χωρίς εισαγωγή “θορύβου” στο μοντέλο. Επίσης, παρέχει αναλυτικές κατευθύνσεις για τη σύνταξη του Appointment BEP, καθορίζοντας με σαφήνεια τους διακριτούς ρόλους, τις ευθύνες και τις διαδικασίες διασφάλισης ποιότητας των μελών της ομάδας.
Περιλαμβάνονται, επίσης, οδηγίες Μοντελοποίησης ανά Ειδικότητα, ενώ καθοριστική θεωρείται η ύπαρξη σαφούς οδηγού για τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις καθώς οι σχετικές μελέτες συχνά καθυστερούν τα έργα. Το Παράρτημα Checklist (QA/QC) της ΤΟΤΕΕ περιλαμβάνει πρακτικές λίστες ελέγχου (Quality Assurance / Quality Control Checklists) με κουτάκια ελέγχου (checkboxes) για γενικούς ελέγχους, συντεταγμένες, ανίχνευση συγκρούσεων και πληρότητα παραμέτρων πριν την παράδοση των μοντέλων.
Ο Isam Elabsy υπογράμμισε ότι η ΤΟΤΕΕ βασίζεται σε διεθνή πρότυπα (ISO 19650, μοντέλο Σινγκαπούρης) αλλά είναι προσαρμοσμένη στην ελληνική πραγματικότητα από Έλληνες μηχανικούς, προσφέροντας μια έτοιμη βάση που μειώνει κατά 80% τον χρόνο προετοιμασίας ενός γραφείου για την υιοθέτηση του BIM.
Η Λιάνα Αναγνωστάκη έκλεισε την παρουσίαση ανακοινώνοντας το χρονοδιάγραμμα διαβούλευσης της ΤΟΤΕΕ B01:
23 Οκτωβρίου: Έναρξη κλειστής διαβούλευσης με τους συμμετέχοντες του συνεδρίου και θεσμικούς φορείς/stakeholders.
9 Νοεμβρίου: Ολοκλήρωση συλλογής παρατηρήσεων και σύνταξη αιτιολογημένης έκθεσης αποδοχής/απόρριψης.
Δημόσια Διαβούλευση: Ακολουθεί ευρεία δημόσια διαβούλευση 15 ημερών πριν την επίσημη έκδοση της Τεχνικής Οδηγίας με ISBN, με τελικό στόχο την υποβολή πρότασης στο Υπουργείο για την υποχρεωτική εφαρμογή του BIM στα δημόσια και ιδιωτικά έργα στην Ελλάδα.
