«Σήμα» για υποβάθμιση των υπεράκτιων αιολικών, στην ενεργειακή ατζέντα της χώρας μας, δίνει η μεγάλη καθυστέρηση στην έγκριση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, με την έκδοση της Κοινής Απόφασης των εννιά συναρμόδιων υπουργών. Είναι ενδεικτικό ότι, ακόμη κι αν το Εθνικό Πρόγραμμα εγκρινόταν αύριο, οι πρώτοι διαγωνισμοί δεν θα μπορούσαν να γίνουν πριν από το 2028 – όταν ο αρχικός προγραμματισμός προέβλεπε τη διεξαγωγή τους ένα χρόνο νωρίτερα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ΚΥΑ είναι έτοιμη από τον προηγούμενο Οκτώβριο, κάτι που σημαίνει ότι έχουν περάσει ήδη 10 μήνες χωρίς να υπογραφεί. Αν και σε πρώτη φάση οι καθυστερήσεις αποδίδονταν στο Υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο ήθελε να επανεξετάσει τις θαλάσσιες περιοχές προς παραχώρηση, πλέον δεν είναι ξεκάθαρο πού έχει κολλήσει η διαδικασία.
Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη αυτή έχει ως αποτέλεσμα να ατονήσει το αρχικό ενδιαφέρον που είχαν εκδηλώσει παγκόσμιοι «παίκτες» του κλάδου, για ανάπτυξη offshore αιολικών στην Ελλάδα. Μάλιστα, ακόμη πιο επιβαρυντικό είναι ότι καταγράφονται καθυστερήσεις μόλις στο πρώτο από τα δέκα βήματα που είναι απαραίτητα, για τη διεξαγωγή των διαγωνισμών.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, αν και αυτό σημαίνει πως στενεύει το «παράθυρο ευκαιρίας» για να αποκομίσει η Ελλάδα σημαντικά κέρδη από την αξιοποίηση του αιολικού δυναμικού των εγχώριων θαλασσών -το οποίο είναι από τα μεγαλύτερα στη Μεσόγειο- αυτό δεν σημαίνει πως «έχει χαθεί το τρένο». Αντίθετα, αν ξεμπλοκάρει άμεσα η ΚΥΑ και τρέξουν χωρίς αργοπορία όλες οι υπόλοιπες διαδικασίες ώστε να είναι όλα έτοιμα για τη διεξαγωγή διαγωνισμών το 2028, τότε η χώρα μας θα μπορέσει τότε να αναθερμάνει το επενδυτικό ενδιαφέρον.
Ισορροπημένο «πράσινο» μίγμα
Σύμφωνα με τους ίδιους παράγοντες, η χώρα μας έχει τρία σημαντικά οφέλη να «ξεπαγώσει» τις διαδικασίες και να τις «τρέξει» με γρήγορους ρυθμούς. Το πρώτο κέρδος έχει να κάνει με την εξισορρόπηση του εγχώριου «πράσινου» χαρτοφυλακίου, το οποίο αυτή τη στιγμή κυριαρχείται από τα φωτοβολταϊκά.
Αυτό έχει ως συνέπεια να ενισχύονται ολοένα περισσότερο οι περικοπές ΑΠΕ (και οι μηδενικές-αρνητικές χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας), χωρίς το όφελος της «πράσινης» στροφής να μεταφράζεται σε μείωση του ενεργειακού κόστους των καταναλωτών, στον βαθμό που θα μπορούσε. Τα υπεράκτια αιολικά θα αποτελούσαν όμως σημαντικό «αντίδοτο» για αυτά τα προβλήματα, ενισχύοντας τις «πράσινες» Μεγαβατώρες στο σύστημα εκτός των μεσημβριών ωρών.
Στο ίδιο πλαίσιο, τα offshore αιολικά αποτελούν βασικό πυλώνα ώστε η Ελλάδα να μετατραπεί σε εξαγωγέα «καθαρής» ενέργειας, με καθαρό όφελος για το εγχώριο ηλεκτρικό σύστημα και τους καταναλωτές. Κι αυτό γιατί θα εξασφάλιζε περίσσεια «πράσινης» παραγωγής κατά τις απογευματινές ώρες, όταν κινούνται σε υψηλά επίπεδα οι χονδρεμπορικές τιμές τόσο στη χώρα μας όσο και στην ευρύτερη περιοχή.
Υψηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία
Στο ίδιο πλαίσιο, τα offshore πάρκα αποτελούν μία τεχνολογία που υπόσχεται υψηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία – από τις μεγαλύτερες για «πράσινες» τεχνολογίες. Υπενθυμίζεται ότι μελέτη του ΙΟΒΕ έχει δείξει πως από τις αντίστοιχες επενδύσεις (ύψους αρκετών δισεκατομμυρίων ευρώ) το 55% μπορεί να υλοποιηθεί εγχώρια.
Το ποσοστό αυτό αναμένεται να προέλθει κατά κύριο λόγο από την κατασκευή των στοιχείων υποδομής των υπεράκτιων αιολικών πλην των ανεμογεννητριών (37%), όπως για παράδειγμα από την ανάπτυξη εξεδρών για τα πλωτά offshore πάρκα. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα έχει διεθνώς ανταγωνιστικές εταιρείες για την κατασκευή υποθαλάσσιων ηλεκτρικών διασυνδέσεων και χαλύβδινων σωλήνων, όπως και ναυπηγεία. Το αμέσως μεγαλύτερο «ειδικό βάρος», σε εγχώριο οικονομικό περιεχόμενο, αναμένεται να έχει η εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία των έργων (10%), ενώ μικρότερο μερίδιο αναλογεί στην κατασκευή ανεμογεννητριών (5%) και στην ανάπτυξη και διαχείριση (3%) των έργων.
Την ίδια στιγμή, αν και οι επενδύσεις παγκοσμίως δεν έχουν ατονήσει, λόγω μίας σειράς συγκυριών (π.χ. εκλογή Τραμπ, κόστος εξοπλισμού) έχουν αναθεωρηθεί προς τα κάτω σε σχέση με τα αρχικά σχέδια. Επομένως, αν η Ελλάδα πατούσε «γκάζι» για τα επόμενα βήματα με ορίζοντα το 2028, θα μπορούσε μέσα στην επόμενη 3ετία να προλάβει τις χώρες που έχουν ήδη ώριμο αδειοδοτικό πλαίσιο, έτοιμη να διεκδικήσει επενδύσεις όταν θα ενισχυθεί εκ νέου το momentum διεθνώς (π.χ. με την προδιαγεγραμμένη μείωση του κόστους των έργων). Εξάλλου, για τις κινήσεις προετοιμασίας των πρώτων διαγωνισμών, θα απαιτηθούν περιορισμένα δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια.
Τα επόμενα βήματα
Με την υπογραφή της ΚΥΑ, θα ανοίξει για την αδειοδοτική «ωρίμανση» των θαλάσσιων περιοχών που προορίζονται για το πρώτο «κύμα» έργων, συνολικής ισχύος 1,9 GW. Όπως έχει γράψει το Insider.gr, από τη «δεξαμενή» των περιοχών του Εθνικού Προγράμματος, για τον σκοπό αυτό προκρίνονται οι ζώνες ανοικτά των Αγίων Αποστόλων στην Εύβοια, ανοικτά της Γυάρου, στην ανατολική Κρήτη ανοικτά της Σητείας και στο βορειανατολικό τμήμα της Ρόδου.
Με την έγκριση του Εθνικού Προγράμματος, θα συσταθεί άμεσα το SPV για τις ανεμολογικές έρευνες και τις μελέτες βυθού σε αυτά τα «οικόπεδα», με τα δεδομένα να συγκεντρώνονται σε μία ηλεκτρονική πλατφόρμα, ώστε να μπορούν να τα αποκτήσουν οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές.
Επίσης, θα δρομολογηθεί η διαδικασία για την έκδοση των προεδρικών διαταγμάτων για την οριοθέτηση των συγκεκριμένων περιοχών. Την ίδια στιγμή, γίνουν οι απαραίτητες κινήσεις ώστε εγχώριες λιμενικές εγκαταστάσεις να αποκτήσουν τις αναγκαίες υποδομές για τη συναρμολόγηση και συντήρηση των πλωτών ανεμογεννητριών και των πλωτήρων.
