Αν και έχουν περάσει 61 χρόνια από τον θάνατο του διάσημου Αμερικανού αρχιτέκτονα, παραμένει πάντα επίκαιρος. Μια έκθεση με τίτλο «Frank Lloyd Wright: Timeless» μας θυμίζει κάποια από τα πιο σημαντικά έργα του με έναν διαφορετικό τρόπο. Καλλιτέχνες έχουν εμπνευστεί από αυτά και τα έχουν μεταφέρει σε αφίσες οι οποίες αναπαράχθηκαν σε περιορισμένο αριθμό.
Μια από τις αφίσες δείχνει έναν περίκλειστο πύργο με έναν ανεμόμυλο στην κορυφή και μια κοπέλα στον εξώστη να συνομιλεί με έναν ηλικιωμένο κύριο που βρίσκεται από κάτω. Τίτλος του έργου «Romeo & Juliet Windmill at Taliesin». Την αφίσα υπογράφει ο γραφίστας Max Dalton. Εκ πρώτης, δεν μοιάζει με κάποια από τις δουλειές του Frank Lloyd Wright, προφανώς όμως παραπέμπει στην προσωπική του ζωή. Η κατοικία Taliesin (η πρώτη), κτίστηκε για να στεγάσει τον έρωτα του διάσημου αρχιτέκτονα με τη Μάμα Τσένεϊ, γυναίκα ενός πελάτη του για την οποία εγκατέλειψε τη σύζυγο και τα έξι παιδιά του. Το 1914 ένας υπηρέτης έβαλε φωτιά στο σπίτι, με αποτέλεσμα εννέα άνθρωποι να πεθάνουν –ανάμεσά τους και η Τσένεϊ, μαζί με τα παιδιά της. Η κατοικία Taliesin έμελλε να καεί και δεύτερη φορά, χωρίς όμως θύματα. Τούτη τη φορά ο Ράιτ αποφασίζει να μετακομίσει στην Αριζόνα, όπου έκτισε το δεύτερο Taliesin, το οποίο σήμερα στεγάζει το ίδρυμα Frank Lloyd Wright.
Η παρούσα έκθεση γίνεται σε συνεργασία του ιδρύματος και της γκαλερί Spoke Art. Σε αυτήν συμμετέχουν ζωγράφοι και γραφίστες όπως οι Jon Arvizu, Thomas Danthony, Alison King, Dave Perillo, JC Richard, Francois Schuiten, Kim Smith, Aaron Stouffer, Bruce Yan και άλλοι. Με το πινέλο (και τον υπολογιστή) τους απεικονίζουν έργα όπως το μουσείο Guggenheim στη Νέα Υόρκη, το ξενοδοχείο Imperial στο Τόκιο, τις κατοικίες Morris Sea Cliff, Norman Lykes, Clinton Walker και αρκετές άλλες.
Ο Ράιτ, στα 70 χρόνια που εργάστηκε, σχεδίασε 1.141 κτήρια, από τα οποία χτίστηκαν τα 532. Το ένα τρίτο μάλιστα των αναθέσεων έγινε την τελευταία δεκαετία της ζωής του (όταν πέθανε, το 1959, ήταν 91 χρόνων). Η γνωστότερη κατοικία του είναι το Fallingwater House (1935), που αιωρείται πάνω από έναν καταρράκτη, ενώ τα τελευταία χρόνια της ζωής του σχεδίασε δημόσια κτήρια παγκόσμιας εμβέλειας, όπως το Μουσείο Γκουγκενχάιμ, το Marin County Civic Center και το κτήριο Johnson Wax. Σήμερα, 20 σπίτια που έχει σχεδιάσει είναι ανοικτά για το κοινό και συγκεντρώνουν ένα εκατομμύριο επισκέπτες τον χρόνο, ενώ η ΟΥΝΕΣΚΟ έχει ανακηρύξει οκτώ από τα κτήρια που σχεδίασε, μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς.
Το 1932 είχε ανοίξει ο ίδιος το σπίτι του σε νέους αρχιτέκτονες για να μελετήσουν μαζί του, δημιουργώντας την υποτροφία Taliesin. Εκεί στο σπίτι του οι σπουδαστές μελετούσαν με ολιστική προσέγγιση τον σχεδιασμό του Ράιτ ακολουθώντας την καθημερινή του ρουτίνα. Ήταν μια μη συμβατική εκπαίδευση, με τους μαθητευόμενους να εργάζονται στα χωράφια, να μαγειρεύουν και να ακούνε τις εκτελέσεις του Μπαχ και του Μπετόβεν που έπαιζε ο Ράιτ. «Αρχιτεκτονική είναι κάτι πιο βαθύ», πίστευε. «Είναι η ραχοκοκαλιά της ανθρώπινης ύπαρξης, στην οποία πρέπει να αφιερώσουμε περισσότερη ομορφιά. Γιατί, αν δεν έχουμε πλέον ποιητικότητα, τότε πώς θα επιζήσουμε; Πώς μπορεί να επιζήσει ο πολιτισμός μας χωρίς ψυχή; Η επιστήμη δεν μπορεί να μας σώσει, γιατί αυτή μας έφερε στο χείλος. Η τέχνη και η θρησκεία αποτελούν την ψυχή του πολιτισμού και πρέπει να μας σώσουν. Η αρχιτεκτονική είναι η μόνη απόδειξη πολιτισμών που έχουν περάσει στην Ιστορία. Ο σημερινός πολιτισμός μας θα αφήσει πίσω του τουαλέτες, νιπτήρες και καλοριφέρ. Αν όμως επιστρέψουμε στη φύση, τότε θα έχουμε μια αίσθηση ευπρέπειας. Μάλλον όχι ευπρέπειας, αλλά σωστό χαρακτήρα στο κάθε τι».
Ο ελεύθερος, δυναμικός και ανοιχτός τρόπος με τον οποίο σχεδίαζε, συνέβαλε στην αλλαγή της σύγχρονης αρχιτεκτονικής. Ο Φρανκ Λόιντ Ράιτ θεωρείται ένας από τους πιο παραγωγικούς αρχιτέκτονες του 20ού αιώνα, ριζοσπαστικός και γεμάτος πνευματικότητα, που αγκάλιασε τις νέες τεχνολογίες και υλικά, πρωτοστάτησε σε δομικά συστήματα κατασκευής, καθώς και σε πρωτοποριακούς πειραματισμούς και θεωρίες όσον αφορά τη φύση, τον πολεοδομικό σχεδιασμό και την κοινωνική πολιτική. «Η πόλη του σήμερα», έλεγε σε συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε στους «Sunday Times» το 1957, «θα πρέπει να κάνει πρώτα τον κύκλο της, γιατί τώρα καταστρέφεται από την υπερβολή. Θα χρειασθεί να φτιάξουμε μια καινούργια πόλη, και αυτό θα πρέπει να γίνει σύμφωνα με τους δικούς μας οργανικούς όρους. Μια μορφή αγρονομίας που θα είναι κοντά στη γη και θα είναι σχεδόν παντού όμορφα. Οι σημερινές πόλεις είναι υπολείμματα των φέουδων. Πρέπει να προχωρήσουμε μπροστά και να χρησιμοποιήσουμε καλύτερα τη γη».
Η έκθεση «Frank Lloyd Wright: Timeless» επιτρέπει μια διαφορετική ανάγνωση του έργου του. Οι αφίσες, σχεδιασμένες στο ύφος των ταξιδιωτικών αφισών της δεκαετίας του ’30, δίνουν την ευκαιρία σε ένα νέο κοινό να έρθει σε επαφή με το έργο του Ράιτ. Να σημειώσουμε πως το 1991 το Αμερικανικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτόνων τον κατονόμασε ως τον «μεγαλύτερο Αμερικανό αρχιτέκτονα όλων των εποχών».
Οι αφίσες, αριθμημένες με το χέρι, πωλούνται από 40 έως 75 δολάρια. Μπορείτε να τις δείτε στο FrankLloydWright.org/SpokeArt.
Φιλελεύθερα, 22.11.2020.
