Στο στάδιο της δημοσίευσης σε ΦΕΚ βρίσκεται το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ που ψηφίστηκε στις 11 Νοεμβρίου 2026. Πέρα από τις αλλαγές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, περιλαμβάνει εκτεταμένες παρεμβάσεις στον Πολεοδομικό Κώδικα, ειδικές ρυθμίσεις για την Κατηγορία 5 αυθαιρέτων, τη λειτουργική ενοποίηση ιδιοκτησιών, τις χρήσεις γης και την αναγνώριση δημοτικών οδών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η προβλεπόμενη αναδρομική ισχύς συγκεκριμένων πολεοδομικών διατάξεων.
Ψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής στις 11 Νοεμβρίου 2026 το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τίτλο «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 και λοιπές διατάξεις».
Το νομοσχέδιο είχε κατατεθεί στις 31 Οκτωβρίου, μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, και περιλαμβάνει ρυθμίσεις για την ενεργειακή αγορά, τα δίκτυα ηλεκτρισμού, τα έργα ΑΠΕ, την αποθήκευση, τα Κέντρα Δεδομένων και τη χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία.
Η ψήφιση αποτελεί το τελευταίο ουσιαστικό κοινοβουλευτικό ορόσημο πριν από τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Μέχρι τον τελευταίο έλεγχο της 16ης Νοεμβρίου, η Βουλή εξακολουθούσε να καταχωρίζει το νομοσχέδιο στα ψηφισθέντα που αναμένουν ΦΕΚ. Κατά συνέπεια, οι νέες προβλέψεις παρουσιάζονται ως περιεχόμενο του ψηφισμένου κειμένου και όχι ως ήδη εφαρμοστέες διατάξεις.
1. Πολεοδομικός Κώδικας: 47 διορθώσεις και συμπληρώσεις
Ένα από τα σημαντικότερα άρθρα για τον τεχνικό κόσμο είναι το άρθρο 79, το οποίο περιλαμβάνει 47 αριθμημένες παρεμβάσεις στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας (ν. 5306/2026).
Οι παρεμβάσεις αφορούν διαφορετικές πτυχές του χωρικού σχεδιασμού και της οικοδομικής δραστηριότητας, από τις διαδικασίες έγκρισης και τροποποίησης σχεδίων πόλης μέχρι τις οικοδομικές άδειες, τις χρήσεις γης και τις κατηγορίες αυθαιρέτων.
Στο κείμενο περιλαμβάνονται τόσο νομοτεχνικές διορθώσεις όσο και ουσιαστικές συμπληρώσεις του ήδη κωδικοποιημένου πλαισίου.
Για τους μηχανικούς, ιδιαίτερη σημασία έχει η ανάγκη διάκρισης ανάμεσα σε μια απλή διόρθωση παραπομπής και σε διάταξη που επηρεάζει τις προϋποθέσεις αδειοδότησης ή τη δυνατότητα εφαρμογής συγκεκριμένης διαδικασίας.
Αναγνώριση δημοτικών και κοινοτικών οδών
Το άρθρο 79 προβλέπει ότι η αναγνώριση δημοτικών και κοινοτικών οδών ως κυριότερων ή μοναδικών για τις ανάγκες της εκτός σχεδίου δόμησης θα πραγματοποιείται με Προεδρικό Διάταγμα.
Η διαδικασία προβλέπει πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, έπειτα από γνώμη του αρμόδιου Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων.
Η ρύθμιση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τοπογράφους και μελετητές που εξετάζουν την πολεοδομική κατάσταση γηπέδων εκτός σχεδίου.
Ωστόσο, η προβλεπόμενη διαδικασία δεν συνεπάγεται αυτοδίκαιη αναγνώριση όλων των υφιστάμενων οδών ούτε γενική αποκατάσταση της οικοδομησιμότητας των εκτός σχεδίου γηπέδων.
Η εφαρμογή της συνδέεται με τις προβλεπόμενες διοικητικές πράξεις και τις λοιπές προϋποθέσεις της πολεοδομικής νομοθεσίας.
2. Αυθαίρετα Κατηγορίας 5: Δύο ειδικές προσθήκες
Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει η παράγραφος 28 του άρθρου 79, η οποία συμπληρώνει τις προβλέψεις του άρθρου 383 του Πολεοδομικού Κώδικα σχετικά με τις κατηγορίες αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσης.
Το ψηφισμένο κείμενο περιλαμβάνει δύο πρόσθετες περιπτώσεις.
Η πρώτη αφορά υπαγωγές στους παλαιότερους νόμους 4014/2011 και 4178/2013, οι οποίες μεταφέρονται στο πλαίσιο του ν. 4495/2017 ή στον νέο Κώδικα.
Η δεύτερη αφορά συγκεκριμένα ακίνητα δημόσιου ή κοινωφελούς χαρακτήρα, όπως εγκαταστάσεις δημόσιας εκπαίδευσης, δημοτικοί παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί, αθλητικές εγκαταστάσεις και προνοιακές δομές, με τις προϋποθέσεις που ορίζει η διάταξη.
Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής επισημαίνει στην έκθεσή της ότι πρόκειται για νέες αυτοτελείς περιπτώσεις της Κατηγορίας 5 και θέτει ζητήματα αποσαφήνισης του πεδίου εφαρμογής τους.
Δεν προβλέπεται γενικό άνοιγμα της Κατηγορίας 5 για όλα τα ιδιωτικά ακίνητα.
Ειδικότερα, η προσθήκη περιπτώσεων δημόσιου και κοινωφελούς χαρακτήρα δεν μεταβάλλει αυτομάτως το καθεστώς κάθε ιδιωτικής αυθαίρετης κατασκευής.
Η ακριβής εφαρμογή των διατάξεων θα πρέπει να ελεγχθεί με βάση το τελικό ΦΕΚ, τις ισχύουσες προθεσμίες και τις προβλέψεις για τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
3. Λειτουργική ενοποίηση ιδιοκτησιών με συναίνεση 67%
Το άρθρο 80 αφορά τη λειτουργική ενοποίηση όμορων ή εφαπτόμενων διηρημένων ιδιοκτησιών.
Για συγκεκριμένες περιπτώσεις ιδιοκτησιών του ίδιου ή όμορου κτιρίου ή γεωτεμαχίου, προβλέπεται συναίνεση με αυξημένη πλειοψηφία τουλάχιστον 67% ανά ιδιοκτησία που πρόκειται να ενοποιηθεί, σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους του άρθρου.
Η διάταξη περιλαμβάνει επίσης ειδικούς κανόνες για επεμβάσεις στον φέροντα οργανισμό και για τη δυνατότητα διατήρησης προϋφιστάμενων λειτουργικών ενοποιήσεων.
Κεντρική προϋπόθεση παραμένει η διασφάλιση της στατικής επάρκειας, η οποία πρέπει να τεκμηριώνεται όπου απαιτείται με την κατάλληλη μελέτη.
Η λειτουργική ενοποίηση δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με πολεοδομική νομιμοποίηση οποιωνδήποτε εργασιών έχουν ήδη εκτελεστεί χωρίς τις προβλεπόμενες εγκρίσεις.
Το MICHANIKOS ONLINE είχε παρουσιάσει αναλυτικά τη συγκεκριμένη ρύθμιση στις 2 Νοεμβρίου, στο άρθρο «Λειτουργική ενοποίηση διαμερισμάτων και καταστημάτων: Πότε αρκεί το 67%».
Η νέα εξέλιξη είναι ότι η διάταξη περιλαμβάνεται πλέον στο ψηφισμένο νομοσχέδιο.
4. Χρήσεις γης, Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια και Κέντρα Δεδομένων
Το άρθρο 79 περιλαμβάνει και τροποποιήσεις σχετικά με τις ειδικές κατηγορίες χρήσεων γης.
Μεταξύ άλλων, εξετάζονται οι χρήσεις που αφορούν Κέντρα Δεδομένων, εγκαταστάσεις περίθαλψης άγριας πανίδας, χώρους στάθμευσης και οργανωμένες τουριστικές κατασκηνώσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνονται προβλέψεις που επιτρέπουν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τον καθορισμό ειδικών χρήσεων από Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, με την προβλεπόμενη γνωμοδότηση του αρμόδιου κεντρικού πολεοδομικού οργάνου.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιοχές ειδικής περιβαλλοντικής προστασίας.
Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής, στην έκθεσή της επί του νομοσχεδίου, εξετάζει τη συμβατότητα ορισμένων νέων χρήσεων γης με το προστατευτικό πλαίσιο ευαίσθητων οικοσυστημάτων και τις απαιτήσεις του χωροταξικού σχεδιασμού.
Η πρόβλεψη μιας κατηγορίας χρήσης στο νομοθετικό πλαίσιο δεν ισοδυναμεί με αυτόματη δυνατότητα χωροθέτησης σε κάθε περιοχή, ούτε καταργεί τις απαιτήσεις περιβαλλοντικής ή άλλης αδειοδότησης.
5. Νέο πλαίσιο για έργα ΑΠΕ, αποθήκευση και ηλεκτρικές συνδέσεις
Στο ενεργειακό μέρος του νομοσχεδίου περιλαμβάνονται ρυθμίσεις για τη σύνδεση νέων εγκαταστάσεων σε δίκτυα περιορισμένης δυναμικότητας, τη λειτουργία ιδιωτικών δικτύων ΑΠΕ και την αδειοδότηση συστημάτων αποθήκευσης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το πλαίσιο Συμβάσεων Σύνδεσης Ευέλικτης Ισχύος, το οποίο επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις, τη σύνδεση εγκαταστάσεων με προκαθορισμένους λειτουργικούς περιορισμούς.
Για τον σχεδιασμό ενεργειακών έργων, οι όροι αυτοί επηρεάζουν την εκτίμηση της πραγματικά διαθέσιμης ισχύος, την επιλογή εξοπλισμού και την οικονομική αξιολόγηση μιας επένδυσης.
Στις διατάξεις περιλαμβάνονται επίσης απαιτήσεις για γεωχωρική αποτύπωση εγκαταστάσεων κατά την υποβολή αιτημάτων σύνδεσης συγκεκριμένων κατηγοριών σταθμών ΑΠΕ.
Ξεχωριστό πλαίσιο προβλέπεται για τα Κέντρα Δεδομένων, με κανόνες για τις προσφορές σύνδεσης, τις εγγυητικές επιστολές, τα έργα ενίσχυσης δικτύου και την κάλυψη ενεργειακών αναγκών από ΑΠΕ.
Το MICHANIKOS ONLINE έχει ήδη αναλύσει τις βασικές ενεργειακές προβλέψεις στις προηγούμενες δημοσιεύσεις του για την κατάθεση και την εισαγωγή του νομοσχεδίου στην Ολομέλεια.
Για τον τεχνικό κλάδο, το επόμενο ζητούμενο είναι να προσδιοριστούν οι διατάξεις που θα απαιτήσουν επιπλέον κανονιστικές αποφάσεις ή τεχνικές οδηγίες από τους αρμόδιους φορείς.
6. Παράταση έως 31 Δεκεμβρίου 2027 για τις ΠΟΑΥ
Στο ψηφισμένο κείμενο ενσωματώθηκε η υπουργική τροπολογία 567/34 της 9ης Νοεμβρίου 2026.
Η τροπολογία προσθέτει αυτοτελή διάταξη για την παράταση της προθεσμίας ολοκλήρωσης της διαδικασίας θεσμοθέτησης των Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ).
Η νέα καταληκτική ημερομηνία ορίζεται στις 31 Δεκεμβρίου 2027.
Η παρέμβαση ενδιαφέρει μελετητές χωροταξικού σχεδιασμού, περιβαλλοντικούς συμβούλους και φορείς ανάπτυξης οργανωμένων παραγωγικών δραστηριοτήτων.
Η παράταση αφορά τη θεσμοθέτηση των περιοχών και δεν συνιστά αυτομάτως έγκριση εκκρεμών σχεδίων ή απαλλαγή από διαδικασίες περιβαλλοντικής αξιολόγησης.
7. Παράταση έως το τέλος του 2027 για τις καλύβες στο Δέλτα Έβρου
Με το άρθρο 81 προβλέπεται παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 ειδικής ρύθμισης που αφορά αυθαίρετες κατασκευές στις προστατευόμενες ζώνες του Δέλτα Έβρου.
Η διάταξη διατηρεί ειδικές προϋποθέσεις αποτύπωσης των κατασκευών στο προβολικό σύστημα ΕΓΣΑ ’87, καταγραφής της χρήσης τους και συμβατότητας με το προστατευτικό καθεστώς της περιοχής.
Πρόκειται για ειδική χωρική ρύθμιση, όχι για γενική παράταση νομιμοποίησης αυθαιρέτων στην επικράτεια.
8. Έναρξη ισχύος: Αναδρομικές προβλέψεις για τον Πολεοδομικό Κώδικα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το άρθρο έναρξης ισχύος του ψηφισμένου κειμένου.
Ο γενικός κανόνας προβλέπει έναρξη ισχύος από τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά.
Ωστόσο, για το άρθρο 79 προβλέπεται ειδική αναδρομική εφαρμογή από τις 8 Ιουνίου 2026, ημερομηνία δημοσίευσης του ν. 5306/2026.
Για ορισμένες επιμέρους διατάξεις του άρθρου 79, μεταξύ των οποίων συγκεκριμένη περίπτωση της Κατηγορίας 5 και διορθώσεις των παραρτημάτων του Κώδικα, προβλέπεται διαφορετική ημερομηνία αναδρομικής εφαρμογής, η 29η Ιουνίου 2026.
Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής εξετάζει ειδικά το ζήτημα της αναδρομικότητας και επισημαίνει το γενικό νομολογιακό πλαίσιο που διέπει την εφαρμογή αναδρομικών νομοθετικών ρυθμίσεων.
Για τους μηχανικούς, η διάκριση αυτή έχει πρακτική σημασία, καθώς συνδέεται με το χρονικό πεδίο εφαρμογής διορθώσεων και συμπληρώσεων του Πολεοδομικού Κώδικα.
Απαιτείται, επομένως, προσεκτικός έλεγχος τόσο του τελικού δημοσιευμένου κειμένου όσο και των ειδικών ημερομηνιών έναρξης ισχύος.
Τι ακολουθεί μετά την ψήφιση
Η κοινοβουλευτική έγκριση δεν ολοκληρώνει από μόνη της τη διαδικασία θέσης σε ισχύ όλων των ρυθμίσεων.
Το επόμενο καθοριστικό βήμα είναι η δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μετά την οποία θα πρέπει να εξεταστούν οι ειδικές ημερομηνίες εφαρμογής και οι προβλεπόμενες εξουσιοδοτικές διατάξεις.
Παράλληλα, για ορισμένα ζητήματα απαιτούνται πρόσθετες υπουργικές αποφάσεις, Προεδρικά Διατάγματα ή διοικητικές ενέργειες.
Για τον τεχνικό κόσμο, προτεραιότητα αποτελεί η ακριβής αντιστοίχιση των νέων ρυθμίσεων με τις ισχύουσες διαδικασίες των οικοδομικών αδειών, των αυθαιρέτων, του χωρικού σχεδιασμού και της αδειοδότησης ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Το ψηφισμένο κείμενο προσδιορίζει πλέον με μεγαλύτερη σαφήνεια το περιεχόμενο της νομοθετικής παρέμβασης. Η οριστική εφαρμογή της, ωστόσο, πρέπει να τεκμηριώνεται με βάση το ΦΕΚ και τις ειδικές κανονιστικές πράξεις που θα ακολουθήσουν.
Πηγές
- Βουλή των Ελλήνων – Φάκελος νομοσχεδίου, ψήφιση 11/11/2026
- Βουλή των Ελλήνων – Ψηφισθέν κείμενο μετά τις τροπολογίες, άρθρα 79–81, 87 και 91 (PDF)
- Βουλή των Ελλήνων – Έκθεση Επιστημονικής Υπηρεσίας επί του νομοσχεδίου, 09/11/2026 (PDF)
- ΥΠΕΝ – Επίσημη παρουσίαση του νομοσχεδίου κατά την κατάθεσή του, 31/10/2026
- MICHANIKOS ONLINE – Στην Ολομέλεια το ενεργειακό νομοσχέδιο, 10/11/2026
- MICHANIKOS ONLINE – Κώδικας Χωροταξίας και Πολεοδομίας: 47 διορθώσεις, 02/11/2026






