Στο πόρισμα για την τραγωδία στα Τέμπη, εκτός από τις αιτίες που οδήγησαν στον θάνατο 57 ανθρώπων, τονίζεται και η ανάγκη για άμεσες ενέργειες ώστε το ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο να ανταποκριθεί στα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας. Ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) επικεντρώνεται στις διαρθρωτικές αδυναμίες του σιδηροδρομικού τομέα και την παραμέληση των υποδομών, οι οποίες επιδεινώθηκαν από τη χρόνια έλλειψη προσωπικού και χρηματοδότησης.
Η έκθεση επισημαίνει ότι εκδίδονται 17 νέες συστάσεις ασφαλείας για ολόκληρο τον τομέα υπό την εποπτεία της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), πολλές από τις οποίες ξεπερνούν τα όρια και τις αρμοδιότητες των επιμέρους οργανισμών. Σύμφωνα με τα μέλη της επιτροπής, οι προτάσεις αυτές αποτυπώνουν την ανάγκη για μια ευρύτερη και συντονισμένη προσέγγιση στην αναβάθμιση του σιδηροδρομικού συστήματος, μετά την τραγωδία στα Τέμπη.
Οι 17 συστάσεις για τον Σιδηρόδρομο μετά την τραγωδία στα Τέμπη
- Συνίσταται στο Υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών να συνεχίσει και να βελτιώσει την εφαρμογή του υφιστάμενου Σχεδίου Δράσης.
- Έτσι θα δημιουργηθεί ένα πλαίσιο στο οποίο οι διάφοροι αρμόδιοι σιδηροδρομικοί φορείς θα έχουν στη διάθεσή τους τα ανθρώπινα, οικονομικά και οργανωτικά μέσα για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις για την ανάπτυξη και τη διατήρηση ενός βιώσιμου και ασφαλούς σιδηροδρομικού συστήματος.
- Ο ΟΣΕ πρέπει να κατανοήσει καλύτερα τους κινδύνους που σχετίζονται με την πραγματικότητα της λειτουργίας του τρέχοντος σιδηροδρομικού συστήματος στην Ελλάδα και να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο ελέγχει αυτούς τους κινδύνους.
- Ο ΟΣΕ πρέπει να βελτιστοποιήσει την απόδοση και την αξιοπιστία των στοιχείων της υποδομής και να διαχειρίζεται τους κινδύνους ασφάλειας που συνδέονται με αυτά, καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους.
- Ο ΟΣΕ πρέπει να αξιολογεί τακτικά την ικανότητα του προσωπικού που εκτελεί καθήκοντα που σχετίζονται με την ασφάλεια και να εξασφαλίζει την διατήρησή τους. Αυτό περιλαμβάνει το σύνολο των ικανοτήτων που σχετίζονται με μη-τεχνικές δεξιότητες, αλλά και σχετικά με τη σωματική και ψυχολογική ικανότητα, όχι μόνο κατά την πρόσληψη νέου προσωπικού αλλά και κατά τη διάρκεια ολόκληρης της σταδιοδρομίας του.
- Ο ΟΣΕ θα πρέπει να αναπτύξει ένα σύστημα παρακολούθησης της απόδοσης, ώστε να αντιλαμβάνεται τυχόν επιδείνωση της εκτέλεσης εργασιών που σχετίζονται με την ασφάλεια από τους Σταθμάρχες ή άλλο προσωπικό που εκτελεί καθήκοντα κρίσιμα για την ασφάλεια.
- Ο ΟΣΕ πρέπει να εξάγει διδάγματα από περιστατικά και ατυχήματα. Αυτό θα οδηγήσει στην εφαρμογή μέτρων διαρθρωτικής βελτίωσης που μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον που θα υποστηρίζει το έργο του επιχειρησιακού προσωπικού.
- Ο ΟΣΕ θα πρέπει να μεγιστοποιήσει τη διαθεσιμότητα καταγεγραμμένων δεδομένων που θα μπορούν να βοηθήσουν στην ανάλυση ατυχημάτων και συμβάντων και θα πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα χρήσης αυτών των τεχνολογιών για τη συνεχή παρακολούθηση των επιδόσεων ασφαλείας, σε ένα πλαίσιο χωρίς κατηγορίες ενοχής.
- Στη Hellenic Train συνιστάται να ενισχύσει το σύστημα διαχείρισης των ικανοτήτων της, προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι μηχανοδηγοί (και το λοιπό προσωπικό, όποτε χρειάζεται) που εκτελούν εργασίες που σχετίζονται με την ασφάλεια είναι ανάλογα προετοιμασμένοι, ότι η ικανότητά τους αξιολογείται και διατηρείται τακτικά και ότι τα καθήκοντα εκτελούνται αναλόγως.
- Η Hellenic Train θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα σύστημα παρακολούθησης της απόδοσης των μηχανοδηγών, ώστε να δημιουργηθεί η ικανότητα βάσει της οποίας γίνεται αντιληπτή οποιαδήποτε επιδείνωση στην εκτέλεση των εργασιών που σχετίζονται με την ασφάλεια.
- Η Εθνική Αρχή Ασφάλειας (ΡΑΣ) θα πρέπει να αναπτύξει ένα σύστημα αναφοράς περιστατικών για να ενισχυθεί η δυνατότητα του ελληνικού σιδηροδρομικού τομέα να διδαχθεί από ανεπιθύμητα συμβάντα. Αυτό το σύστημα πρέπει να παρέχει την απαραίτητη δομή και ταξινόμηση για την υποχρεωτική αναφορά περιστατικών που σχετίζονται με την ασφάλεια από τον διαχειριστή υποδομής και όλες τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που λειτουργούν στο ελληνικό δίκτυο.
- Η ΡΑΣ πρέπει ενισχύσει την ικανότητά της για εποπτεία με στόχο τη δημιουργία άποψης για το επίπεδο επιδόσεων ασφάλειας του ελληνικού σιδηροδρομικού συστήματος.
- Στον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους Σιδηροδρόμους (ERA) συνιστάται να λάβει μέτρα για την ταχύτερη εφαρμογή των σχεδίων δράσης, αφενός για τα Ενιαία Πιστοποιητικά Ασφαλείας και, αφετέρου, για τις εντοπισμένες ελλείψεις που εμποδίζουν την Εθνική Αρχής Ασφάλειας να παρακολουθήσει αποτελεσματικά τα Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας των σιδηροδρομικών εταιρειών.
- Συνιστάται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εφαρμόσει ένα πλαίσιο που θα επιβάλλει στα κράτη μέλη να ικανοποιούν επαρκώς και έγκαιρα τις απαιτήσεις της ΕΕ σχετικά με τη χάραξη πολιτικής ασφάλειας, τη λειτουργία των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας και των Εθνικών Οργανισμών Διερεύνησης και το σύστημα εθνικών κανόνων.
- Θα πρέπει να δημιουργηθεί εικόνα για την καταλληλότητα της εφαρμογής των κανόνων επιχειρησιακής ασφάλειας που καθορίζονται από την ΕΕ στο εθνικό πλαίσιο των κρατών μελών, σε όλα τα επίπεδα.
- \Στο ελληνικό Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας να αναπτύξει, σε συνεργασία με τις διάφορες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (Πυροσβεστική, Ιατρική και Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη, Αστυνομία, Πολιτική Προστασία) και βάσει διεθνώς αναγνωρισμένων ορθών πρακτικών, λεπτομερείς οδηγίες για ένα Σχέδιο Αντιμετώπισης Έκτακτης Ανάγκης και Διαχείρισης Κρίσεων που θα επιτρέψει ταχεία, συντονισμένη βοήθεια κατά τη διάρκεια μιας έκτακτης ανάγκης.
- Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς οδηγίες για το συντονισμό καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε επιχειρησιακό και στρατηγικό επίπεδο διαχείρισης, για τον καθορισμό των περιμέτρων, για την επαρκή χαρτογράφηση του τόπου του ατυχήματος και για την πρόληψη και τη μείωση των κινδύνων της Διαταραχής Μετατραυματικού Στρες.
Το χρονικό της τραγωδίας
Στις 28 Φεβρουαρίου 2023 σημειώθηκε η φονικότερη σιδηροδρομική τραγωδία στην Ελλάδα, όταν επιβατική αμαξοστοιχία της Hellenic Train, που εκτελούσε το δρομολόγιο Αθήνα-Θεσσαλονίκη, συγκρούστηκε μετωπικά με εμπορική αμαξοστοιχία κοντά στα Τέμπη. Η σύγκρουση συνέβη λίγο πριν τα μεσάνυχτα, σε τμήμα της γραμμής όπου τα τρένα κινούνταν στην ίδια τροχιά λόγω λανθασμένης σηματοδότησης. Η σφοδρότητα της πρόσκρουσης προκάλεσε εκτροχιασμό βαγονιών και ισχυρή έκρηξη, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει πυρκαγιά, ιδιαίτερα στα πρώτα βαγόνια του επιβατικού τρένου. Από το δυστύχημα έχασαν τη ζωή τους 57 άνθρωποι, κυρίως νεαροί φοιτητές που επέστρεφαν στη Θεσσαλονίκη, ενώ δεκάδες τραυματίστηκαν.
Η τραγωδία στα Τέμπη ανέδειξε σοβαρές ελλείψεις στην ασφάλεια του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου, καθώς αποκαλύφθηκε ότι το σύστημα τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης δεν λειτουργούσε, αφήνοντας τη διαχείριση της κυκλοφορίας αποκλειστικά σε ανθρώπινο παράγοντα. Ο σταθμάρχης της Λάρισας φέρεται να έκανε μοιραίο λάθος κατευθύνοντας το επιβατικό τρένο σε λάθος γραμμή, ενώ παράλληλα τονίστηκαν οι χρόνιες παθογένειες, όπως η υποστελέχωση και η έλλειψη συντήρησης του δικτύου. Το δυστύχημα στα Τέμπη προκάλεσε οργή στην ελληνική κοινωνία, οδηγώντας σε μαζικές διαδηλώσεις και απαιτήσεις για λογοδοσία και βελτίωση της σιδηροδρομικής ασφάλειας στη χώρα.
Διαβάστε το πόρισμα για τα Τέμπη εδώ.
