Σημαντικές διευκρινίσεις για την εφαρμογή της δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας» περιλαμβάνει το νέο επίσημο έγγραφο 36 συχνών ερωτήσεων και απαντήσεων που αναρτήθηκε στην πλατφόρμα του προγράμματος. Το κείμενο εξειδικεύει τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας των κατοικιών, τη διαχείριση οικοδομικών αδειών και αυθαιρέτων, τις προθεσμίες υποβολής δικαιολογητικών και τον ρόλο των μηχανικών κατά την προετοιμασία και την υλοποίηση των παρεμβάσεων.
Η δράση επιδοτεί ανακαινίσεις και ήπιες ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών. Για τις κλειστές κατοικίες, η πλατφόρμα υποβολής αιτήσεων χρηματοδότησης λειτουργεί από τις 29 Οκτωβρίου 2026, με καταληκτική ημερομηνία την 11η Ιανουαρίου 2027.
Οι 36 ερωταπαντήσεις δεν αντικαθιστούν τον Οδηγό Εφαρμογής ή την ΚΥΑ της δράσης. Αποτελούν όμως σημαντικό ερμηνευτικό βοήθημα για τη σωστή προετοιμασία των φακέλων.
Ποιες κατοικίες μπορούν να συμμετέχουν
Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις, μια κατοικία πρέπει να πληροί συγκεκριμένα κριτήρια νομιμότητας, παλαιότητας, χρήσης και ενεργειακής κατάστασης.
Τα βασικά στοιχεία συνοψίζονται ως εξής:
| Κριτήριο | Προϋπόθεση |
|---|---|
| Πολεοδομική κατάσταση | Νόμιμη ύπαρξη και μη χαρακτηρισμός ως κατεδαφιστέου |
| Χρήση | Κατοικία |
| Οικοδομική άδεια | Έκδοση έως 31/12/1990 ή αντίστοιχο νομιμοποιητικό στοιχείο |
| Επιφάνεια κύριων χώρων | Έως 120 τ.μ., με ειδική δυνατότητα έως 150 τ.μ. για προβλεπόμενες οικογενειακές κατηγορίες |
| Αρχική ενεργειακή κατηγορία | Γ ή χαμηλότερη |
| Κλειστή κατοικία | Μη χρήση επί δύο έτη, με έλεγχο στοιχείων 2024–2025 |
Η δυνατότητα επιφάνειας έως 150 τ.μ. αφορά τις ειδικές περιπτώσεις που προβλέπει το πρόγραμμα. Για τον υπολογισμό του μέγιστου ποσοστού ενίσχυσης, το επίσημο FAQ διευκρινίζει ότι εξακολουθεί να λαμβάνεται υπόψη ανώτατη επιφάνεια 120 τ.μ.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν υπάρχουν τμήματα με διαφορετική παλαιότητα: το έγγραφο αναφέρει ότι λαμβάνεται υπόψη το έτος της νεότερης οικοδομικής άδειας.
ΗΤΚ και Α΄ ΠΕΑ: Προθεσμία τριών μηνών
Η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου ή Διηρημένης Ιδιοκτησίας και το Α΄ Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης μπορούν, σύμφωνα με το FAQ, να προσκομιστούν μέσα σε τρεις μήνες από τη γνωστοποίηση του χαρακτηρισμού της αίτησης ως αρχικά επιλέξιμης, υπό τους όρους του προγράμματος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιλεξιμότητα του ακινήτου έχει κριθεί οριστικά πριν από την υποβολή τους.
Τα τελικά στοιχεία της ΗΤΚ και του ΠΕΑ πρέπει να επιβεβαιώνουν τα αρχικά δεδομένα. Εάν από τον έλεγχο διαπιστωθεί ότι δεν πληρούνται οι όροι, η αίτηση μπορεί να απορριφθεί.
Επομένως, η έγκαιρη τεχνική διερεύνηση είναι αναγκαία ακόμη και όταν η πλατφόρμα επιτρέπει μεταγενέστερη προσκόμιση εγγράφων.
Παλαιότερα Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης
Το επίσημο έγγραφο διευκρινίζει ότι ΠΕΑ τα οποία εκδόθηκαν πριν από τις 2 Ιουνίου 2026 μπορούν να γίνουν δεκτά, εφόσον έχουν εκδοθεί υπό τον ισχύοντα ΚΕΝΑΚ του 2017.
Ωστόσο, στην περίπτωση αυτή, η σχετική δαπάνη δεν επιδοτείται από το πρόγραμμα.
Για το Α΄ ΠΕΑ και την ΗΤΚ που πληρούν τους κανόνες του προγράμματος, η έναρξη επιλεξιμότητας της δαπάνης ορίζεται στις 2 Ιουνίου 2026.
Αντίθετα, για τις ίδιες τις εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης, η επιλεξιμότητα της δαπάνης αρχίζει από την υπαγωγή της αίτησης.
Η διάκριση έχει άμεση σημασία για τις αναθέσεις εργασιών και την έκδοση παραστατικών.
Αυθαίρετες κατασκευές και χρόνο τακτοποίησης
Η απάντηση 24 αφορά μία από τις σημαντικότερες πρακτικές δυσκολίες.
Σε περίπτωση που υπάρχουν εκκρεμότητες νομιμοποίησης ή τακτοποίησης αυθαίρετων κατασκευών, η υπαγωγή στον σχετικό νόμο, με πληρωμή του τέλους υπαγωγής, πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί πριν από την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης.
Στο στάδιο της ΗΤΚ απαιτείται η προβλεπόμενη τεκμηρίωση των διαδικασιών νομιμοποίησης.
Η διαπίστωση ότι η τακτοποίηση έγινε μετά την αίτηση μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη.
Για τον μηχανικό αυτό σημαίνει ότι η πολεοδομική διερεύνηση δεν μπορεί να μετατεθεί ανεξέλεγκτα σε μεταγενέστερο στάδιο.
Χαμένη οικοδομική άδεια: Τι προβλέπεται
Η απάντηση 36 αναφέρεται σε περιπτώσεις όπου δεν είναι διαθέσιμος ο φάκελος οικοδομικής άδειας.
Όταν η απώλεια έχει βεβαιωθεί από την αρμόδια υπηρεσία, απαιτείται η σχετική βεβαίωση και άλλο αποδεικτικό έγγραφο, όπως συμβόλαιο, από το οποίο να προκύπτουν στοιχεία της άδειας και η επιφάνεια του ακινήτου.
Για την υποβολή της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να απαιτείται ανασύσταση του φακέλου στην Υπηρεσία Δόμησης ή ολοκλήρωση της προβλεπόμενης διαδικασίας υπαγωγής σε νομοθεσία αυθαιρέτων.
Η απλή δήλωση ότι ο φάκελος έχει χαθεί δεν αρκεί από μόνη της.
Τι ισχύει όταν ο ιδιοκτήτης είναι μηχανικός
Το FAQ διευκρινίζει τρεις διαφορετικές περιπτώσεις:
| Εργασία | Επιτρέπεται στον ιδιοκτήτη-μηχανικό; |
|---|---|
| Να είναι τεχνικός σύμβουλος του εαυτού του | Όχι |
| Να εκδώσει την ΗΤΚ του ακινήτου του | Ναι |
| Να εκπονήσει τις απαιτούμενες μελέτες παρεμβάσεων | Ναι |
Πρόκειται για ουσιαστική διαφοροποίηση καθηκόντων, την οποία πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τόσο οι αιτούντες όσο και οι επαγγελματίες που διαχειρίζονται αιτήσεις.
Το FAQ διευκρινίζει επίσης ότι το παραστατικό αμοιβής του τεχνικού συμβούλου μπορεί να εκδοθεί από νομικό πρόσωπο με το οποίο ο σύμβουλος έχει εργασιακή ή εταιρική σχέση, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις τεκμηρίωσης.
Πώς κατανέμεται ο προϋπολογισμός παρεμβάσεων
Το πρόγραμμα απαιτεί συνδυασμό εργασιών ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης.
Σύμφωνα με τις ερωταπαντήσεις:
- Οι ενεργειακές παρεμβάσεις πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον 20% και έως 40% του επιλέξιμου προϋπολογισμού παρεμβάσεων.
- Οι εργασίες ανακαίνισης και επισκευής μπορούν να καλύπτουν έως 80%.
- Οι ενεργειακές παρεμβάσεις πρέπει να οδηγούν σε βελτίωση τουλάχιστον μίας ενεργειακής κατηγορίας.
Οι αναλογίες αφορούν το επιλέξιμο κόστος σύμφωνα με τον Οδηγό και όχι απλώς μια επιθυμητή κατανομή των εργασιών από τον ιδιοκτήτη.
Ο μηχανικός πρέπει να εξασφαλίζει ότι η προτεινόμενη τεχνική λύση τηρεί ταυτόχρονα τον ενεργειακό στόχο και τα οικονομικά όρια.
Προθεσμία υλοποίησης και ενστάσεις
Το έργο πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα σε 18 μήνες από την απόφαση υπαγωγής και σε καμία περίπτωση μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2028.
Παράταση μπορεί να ζητηθεί υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις ανωτέρας βίας, χωρίς να υπερβαίνεται η τελική ημερομηνία της δράσης.
Για ενστάσεις κατά απόρριψης στο στάδιο αξιολόγησης προβλέπεται προθεσμία επτά ημερών από τη σχετική γνωστοποίηση, ενώ για ορισμένες αντιρρήσεις κατά τη φάση υλοποίησης προβλέπεται προθεσμία δεκαπέντε ημερολογιακών ημερών.
Οι μηχανικοί που παρακολουθούν φακέλους πρέπει να ελέγχουν τις ειδοποιήσεις του πληροφοριακού συστήματος και να διακρίνουν τα διαφορετικά στάδια άσκησης των δικαιωμάτων.
Προσοχή σε ασυμφωνία του επίσημου FAQ
Στην απάντηση 3 του εγγράφου εμφανίζεται η διατύπωση «πενήντα τοις εκατό (20%)» για το απαιτούμενο ποσοστό κυριότητας ή επικαρπίας σε κλειστή κατοικία.
Ο Οδηγός Εφαρμογής αναφέρει ρητά 20%. Κατά συνέπεια, υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ του ολογράφως και του αριθμητικώς αναγραφόμενου ποσοστού στο FAQ.
Δεν προκύπτει από αυτήν την ασυμφωνία τροποποίηση του κριτηρίου επιλεξιμότητας. Για την προετοιμασία αιτήσεων πρέπει να ακολουθείται το ισχύον κανονιστικό και προγραμματικό πλαίσιο.
Τα σημαντικότερα σημεία για τον μηχανικό
Οι νέες διευκρινίσεις επιβεβαιώνουν ότι η ορθή προετοιμασία μιας αίτησης απαιτεί συνδυασμό πολεοδομικής, ενεργειακής και διοικητικής τεκμηρίωσης.
Τα συνηθέστερα σημεία κινδύνου είναι η παλαιότητα της άδειας, η ασυμφωνία επιφάνειας, η εκκρεμής τακτοποίηση, η υποβολή μη επιλέξιμων δαπανών και η αδυναμία επίτευξης της απαιτούμενης ενεργειακής αναβάθμισης.
Η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας και ο χαρακτηρισμός της αίτησης ως αρχικά επιλέξιμης δεν υποκαθιστούν τον τελικό έλεγχο όλων των προϋποθέσεων.
Πηγές
- Επίσημη πλατφόρμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» / ΤΕΕ – ΥΠΕΘΟΟ, «Συχνές ερωταπαντήσεις», έκδοση 2 Νοεμβρίου 2026, 11 σελίδες: https://anakainisi.tee.gov.gr/wp-content/uploads/2026/11/Συχνές-ερωταπαντήσεις-2112026.pdf
- ΤΕΕ, Οδηγός Εφαρμογής Δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας», Οκτώβριος 2026: https://anakainisi.tee.gov.gr/χρήσιμα-έγγραφα/
- ΤΕΕ, Πρόσκληση 56009/27-10-2026, ΑΔΑ 6ΧΨΗ46Ψ842-11Ρ, περίοδος υποβολής αιτήσεων κλειστών κατοικιών: https://anakainisi.tee.gov.gr/πρόσκληση-για-υποβολή-αίτησης-χρηματ/
- Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, ανακοίνωση έναρξης αιτήσεων, 29/10/2026: https://minscfa.gov.gr/enarxi-leitourgias-tis-platformas-gia-tin-ypovoli-aitiseon-chrimatodotisis-archika-gia-kleistes-katoikies-sto-plaisio-tis-drasis-anakainisi-katoikias/
- Θεσμικό πλαίσιο: ΚΥΑ 86272 ΕΞ 2026, ΦΕΚ Β΄ 3058/02.06.2026, όπως έχει τροποποιηθεί. Το ΦΕΚ και οι τροποποιήσεις του είναι διαθέσιμα από τη σελίδα χρήσιμων εγγράφων της δράσης.
