Του Νίκου Ρουσάνογλου
Κατοικίες που έχουν κατασκευαστεί κατά μέσο όρο το 1983, είναι επιφάνειας 90 τ.μ. κατά μέσο όρο και μέσης αξίας 157.000 ευρώ, δηλαδή περίπου 1.750 ευρώ/τ.μ. αγοράζονται σήμερα μέσω του δεύτερου κύκλου του προγράμματος Σπίτι Μου, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) για την χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα μέχρι τις αρχές Ιουνίου, οι προεγκρίσεις δανείων έχουν φτάσει τις 28.500, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 3,5 δισ. ευρώ. Ασφαλώς, εξ αυτών, ένα πολύ μικρότερο ποσοστό θα ικανοποιηθεί, καθώς ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος δεν ξεπερνά τα 2 δισ. ευρώ. Άλλωστε, οι αιτήσεις που έχουν εγκριθεί και αφορούν ακίνητα που έχουν εκδώσει ηλεκτρονική ταυτότητα, έχουν δηλαδή ξεπεράσει έναν από τους πιο δύσκολους “σκοπέλους” της διαδικασίας μιας μεταβίβασης, είναι περίπου 7.400, με συνολικό ύψος δανείων 884,2 εκατ. ευρώ (περίπου 120.000 ευρώ μέση αξία δανείου). Ο αριθμός είναι αισθητά υψηλότερος σε σχέση με πριν από δύο μήνες (αρχές Απριλίου), όταν το συνολικό ύψος των δανείων με έτοιμα προς μεταβίβαση ακίνητα ήταν 552 εκατ. ευρώ για 4.600 αιτήσεις.
Υπενθυμίζεται ότι δικαιούχοι του προγράμματος είναι φυσικά πρόσωπα ηλικίας 25 έως 50 ετών, εφόσον δεν διαθέτουν άλλο ακίνητο κατάλληλο για κατοικία και ικανοποιούν ορισμένα εισοδηματικά κριτήρια, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με την οικογενειακή κατάστασή τους. Το ελάχιστο όριο εισοδήματος είναι 10.000 ευρώ, ενώ το ανώτατο όριο είναι 20.000 ευρώ για άγαμους ή διαζευγμένους, 28.000 ευρώ (συν 4.000 ευρώ για κάθε τέκνο) για έγγαμους και 31.000 ευρώ (συν 5.000 ευρώ για κάθε τέκνο πέραν του πρώτου) όσον αφορά μονογονεϊκές οικογένειες ή διαζευγμένους με τέκνα.
Το ανώτατο ποσό δανείου ανέρχεται σε 90% της συμβολαιογραφικής αξίας του ακινήτου και σε κάθε περίπτωση δεν δύναται να ξεπερνά τις 190.000 ευρώ (και τις 250.000 ευρώ συνολικής αξίας ακινήτου), ενώ η διάρκεια δανείου μπορεί να κυμαίνεται από τρία έως τριάντα έτη. Το επιτόκιο κυμαίνεται περί το 2%, σημαντικά χαμηλότερο σε σχέση με τα στεγαστικά δάνεια της αγοράς, που διαμορφώνονται πέριξ του 3,5% – 4% με βάση τα τελευταία στοιχεία.
Πριν από μερικές ημέρες, το Υπ. Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ανακοίνωσε και δύο σημαντικές τροποποιήσεις. Η πρώτη αφορά στην παράταση κατά 60 ημερών της ισχύος της απόφασης υπαγωγής στο πρόγραμμα, προκειμένου να παρασχεθεί περισσότερος χρόνος για τη σύναψη των δανειακών συμβάσεων. Κύριος λόγος είναι οι πολύμηνες διαδικασίες που απαιτούνται προκειμένου να τακτοποιηθούν οι τεχνικές εκκρεμότητες που απαντώνται στην πλειοψηφία των ακινήτων, ώστε στη συνέχεια να εκδοθεί η ηλεκτρονική ταυτότητα ακινήτου και να ανοίξει ο “δρόμος” για την μεταβίβαση της κατοικίας.
Άλλη μια σημαντική αλλαγή αφορά το ότι πλέον οι δικαιούχοι με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67%, καθώς και όσοι έχουν εξαρτώμενα τέκνα με αντίστοιχο ποσοστό, μπορούν πλέον να επιλέγουν κατοικίες που έχουν ανεγερθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020. Η μέχρι πρότινος καταληκτική χρονολογία κατασκευής ήταν το 2007. Η επιλεξιμότητα των δικαιούχων τεκμηριώνεται μέσω πιστοποιητικών από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ) ή αντίστοιχες υπηρεσίες. Η έναρξη ισχύος των νέων ρυθμίσεων τοποθετείται στην 1η Ιουλίου 2025.
Πάντως, στην πρόσφατη έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική, η ΤτΕ αναφέρει ότι “προγράμματα ενίσχυσης των νοικοκυριών μέσω της επιδότησης δανείων ή μισθωμάτων, αν και είναι κοινωνικά προς τη σωστή κατεύθυνση, αυξάνουν περαιτέρω την ήδη υπερβάλλουσα ζήτηση και, εφόσον δεν συνδυαστούν με δραστικές πρωτοβουλίες τόνωσης της προσφοράς ακινήτων, δεν μπορούν να δώσουν βιώσιμη λύση στο συνεχώς αυξανόμενο στεγαστικό ζήτημα της χώρας. Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος, απαιτείται ευρύτερος εθνικός στρατηγικός σχεδιασμός, που θα αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας στην περιφέρεια και στην αποσυμφόρηση των μητροπολιτικών κέντρων, οδηγώντας σε μια ισόρροπη διασπορά της ζήτησης ακινήτων στο σύνολο της επικράτειας”. Ουσιαστικά, η ΤτΕ ασκεί κριτική στην κυβέρνηση για το πρόγραμμα “Σπίτι Μου”, καθώς έτσι όπως εφαρμόζεται, καταλήγει να οδηγεί σε τεχνητή αύξηση των τιμών πώλησης, με αποτέλεσμα να έχει τελικά το αντίθετο αποτέλεσμα από την αρχική πρόθεση, καθώς όχι μόνο καταλήγει να απογοητεύει πολλούς πιθανούς δικαιούχους, αλλά δυσχεραίνει την απόκτηση κατοικίας και για τους υπόλοιπους ενδιαφερόμενους αγοραστές, μέσω της συνολικής ανόδου των τιμών.
