Στο έλεος της σύρραξης βρίσκονται οι τιμές των ενεργειακών προϊόντων, ωστόσο τουλάχιστον για τον επόμενο μήνα η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα επάρκειας εφοδιασμού στο φυσικό αέριο.
Στην παραπάνω φράση συνοψίζεται σε αδρές γραμμές η εικόνα για τη χώρα, όπως προκύπτει από την ευρεία χθεσινή σύσκεψη φορέων και εταιρειών από όλο το ενεργειακό φάσμα, υπό τον υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, με αντικείμενο την αποτίμηση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις στην ελληνική αγορά.
Στην περίπτωση του φυσικού αερίου, η κατάσταση δεν προσφέρεται για προβλέψεις, όταν μπροστά στο ντόμινο φόβου και κερδοσκοπίας που τροφοδοτεί η αίσθηση ότι μιλάμε για μια σύρραξη εβδομάδων και όχι ημερών, η τιμή σκαρφάλωσε χθες πάνω από τα 65 ευρώ η Μεγαβατώρα, κάνοντας 50% ημερήσιο άλμα και 90% από την Παρασκευή.
Τι αλλάζει τώρα
| Βασικές αλλαγές |
|---|
| ► Εκτοξεύεται η τιμή φυσικού αερίου πάνω από τα 65 €/MWh -ημερήσιο άλμα 50% και 90% από την Παρασκευή. |
| ► Αυξάνονται τα προθεσμιακά συμβόλαια ρεύματος Απριλίου: +17% στην Ουγγαρία (93,12 €/MWh), +19% στη Γερμανία (88,2 €/MWh) σε μία εβδομάδα. |
| ► Ανεβαίνει η μέση τιμή αμόλυβδης στην Αττική στο 1,77 €/λίτρο, με περαιτέρω αυξήσεις αναμενόμενες την επόμενη εβδομάδα. |
| ► Παραμένει ο εφοδιασμός σε φυσικό αέριο ασφαλής για τον επόμενο μήνα -πληρότητα Ρεβυθούσας (τερματικός σταθμός LNG) στο 90%. |
| ► Συνεχίζεται η εισροή αμερικανικού LNG -δύο φορτία αναμένονται εντός Μαρτίου, χωρίς εξάρτηση από το Κατάρ (παραγωγή διακοπείσα μέχρι νεωτέρας). |
| ► Ενεργοποιούνται λιγνιτικές μονάδες στο κακό σενάριο παρατεταμένης κρίσης -αποθέματα καυσίμου για τουλάχιστον 2 μήνες· ενδεχόμενη αναβολή του προγραμματισμένου κλεισίματος (τελευταία μονάδα: «Πτολεμαΐδα 5»). |
Στα θετικά, εκείνο που επισημάνθηκε στη σύσκεψη είναι ότι σε αντίθεση με άλλες χώρες, η Ελλάδα δεν εισάγει φορτία LNG από το Κατάρ, η παραγωγή του οποίου έχει διακοπεί μέχρι νεωτέρας, μετά τα πλήγματα στις υποδομές του, ενώ η πληρότητα στον τερματικό της Ρεβυθούσας κινείται στο 90%.
Τα περισσότερα μάλιστα φορτία που έχει παραλάβει ο ΔΕΣΦΑ (Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου) έχουν κλείσει με τιμές του προηγούμενου μήνα, πριν δηλαδή το ξέσπασμα της κρίσης, κάτι που φυσικά δεν ισχύει για τα δύο καράβια που αναμένει μέσα στον Μάρτιο. Αμφότερα με αμερικανικό LNG, όπως και αυτό που κατέφτασε προ ημερών.
Εχει τη σημασία του ότι στην ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας συμβάλλει πάντα και το ρωσικό αέριο, που παραμένει ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό των ελληνικών εισαγωγών, καλύπτοντας το 26% της συνολικής κατανάλωσης για τον Ιανουάριο, σύμφωνα με ανάλυση του Green Tank. Αν πάντως συγκρίνει τα ποσοστά αυτά με εκείνα για ολόκληρο το 2025, προκύπτει πολύ μεγάλη μείωση, καθώς ολόκληρη την περυσινή χρονιά το ρωσικό αέριο είχε καλύψει το 44,6% των συνολικών εισαγωγών.
Ενθαρρυντικό και το στοιχείο ότι η νέα κρίση στη Μ. Ανατολή συμπίπτει με την έλευση της άνοιξης, δηλαδή τη μείωση των φορτίων που καλούνται να καλύψουν οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, οι μεγαλύτεροι πελάτες φυσικού αερίου στην Ελλάδα.
Στο κακό τώρα σέναριο, δηλαδή αν η διακοπή παραγωγής του Κατάρ που προμηθεύει το 1/5 της παγκόσμιας αγοράς υγροποιημένου αερίου (LNG) κρατήσει πάνω από μήνα, τότε, όπως ειπώθηκε στη σύσκεψη, το πιθανότερο είναι ότι Ευρώπη και Ασία θα εμπλακούν σε έναν «πόλεμο προσφορών» για τα εναπομείναντα φορτία του Ατλαντικού.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, προφανώς οι επιπτώσεις για τους καταναλωτές θα είναι μεγάλες και θα εμφανιστούν ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις, όπως προειδοποίησαν χθες η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και ο Γιάννης Στουρνάρας (Διοικητής Τράπεζας της Ελλάδος), καθώς ενισχύονται οι εκτιμήσεις ότι ο πόλεμος δεν θα τελειώσει γρήγορα με ένα σκληρό χτύπημα αποδυνάμωσης του ιρανικού καθεστώτος, όπως ενδεχομένως υπολόγιζαν αρχικά οι ΗΠΑ.
Τι δείχνουν οι εκτιμήσεις για την αγορά ρεύματος
Στην περίπτωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, που συναρτάται φυσικά με την πορεία του φυσικού αερίου, ενδιαφέρον έχουν τα σινιάλα που εκπέμπουν τις τελευταίες ώρες τα futures (συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης) για τον επόμενο μήνα.
Κοιτάζοντας κανείς τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για τον Απρίλιο σε κομβικά ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, όπως η Ουγγαρία, που λόγω της κεντρικής της θέσης και των διασυνδέσεων με το Νότο, αποτελεί για τους traders ένα «benchmark» για τη ΝΑ Ευρώπη, τις τελευταίες ημέρες καταγράφονται αυξήσεις.
Στις χθεσινές για παράδειγμα συναλλαγές, τα futures για τον Απρίλιο έκλεισαν στα 93,12 €/MWh, έναντι των 79,5 €/MWh στις 23 Φεβρουαρίου, δηλαδή μερικές ημέρες πριν το ξέσπασμα του πολέμου. Εντός μιας εβδομάδας, το μηνιαίο προθεσμιακό συμβόλαιο «τσίμπησε» 17%.
Στη Γερμανία, τη μακράν μεγαλύτερη ενεργειακή αγορά της Ευρώπης και με το μεγαλύτερο όγκο συναλλαγών σε προθεσμιακά συμβόλαια, χθες τα futures για τον Απρίλιο έκλεισαν στα 88,2 €/MWh, όταν στις 23 Φεβρουαρίου είχαν κλείσει στα 74 €/MWh. Εδώ, η αύξηση είναι 19%.
«Οι ανατιμήσεις αυτές -χωρίς να είναι υπερβολικές- δεν περνούν απαρατήρητες και αν τις επόμενες ημέρες παγιωθούν τιμές αερίου στα υψηλά επίπεδα των 40-50 ευρώ ή και υψηλότερα, προφανώς και τα futures θα τσιμπήσουν κι άλλο», σχολιάζει trader μεγάλης ελληνικής ενεργειακής εταιρείας, που δεν κρύβει την ανησυχία του η κρίση να τραβήξει για μήνες.
Στο κακό αυτό σενάριο, δηλαδή μιας νέας ενεργειακής κρίσης, θεωρείται βέβαιο ότι θα επιστρατευτούν οι λιγνιτικές μονάδες, για όσο διάστημα χρειαστεί, ώστε να μην υπάρξει πρόβλημα στο σύστημα τροφοδοσίας της χώρας, μεταθέτοντας για αργότερα το σβήσιμό τους, το οποίο προγραμματίζεται για φέτος (η «Πτολεμαΐδα 5» είναι η τελευταία μονάδα που πρόκειται να κλείσει).
Σημειωτέον ότι στις αυλές των λιγνιτικών μονάδων εκτιμάται ότι υπάρχουν αποθέματα καυσίμου για τουλάχιστον 2 μήνες, και αν προφανώς χρειαστεί να μπουν μπροστά κάποια ορυχεία, θα γίνει και αυτό.
Αν τα πράγματα ξεφύγουν, είναι βέβαιο ότι η κυβέρνηση θα επιστρατεύσει το fuel pass για τα καύσιμα ή τις επιδοτήσεις για το ρεύμα, όπως άφησε να εννοηθεί χθες ο κ. Παπασταύρου, λέγοντας ότι η «κυβέρνηση έχει αποδείξει στην πράξη ότι όταν χρειάζεται, έχει και τα οικονομικά και τα θεσμικά εργαλεία να στηρίξει τον Έλληνα πολίτη».
Στο καλό σενάριο, που η σύγκρουση δεν θα κρατήσει παρά το πολύ λίγες εβδομάδες, δεν θα χρειαστεί τίποτα από τα παραπάνω, πόσο μάλλον όταν η ελληνική αγορά διανύει μια πολύ καλή συγκυρία με πολλά ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας), μεγάλη υδροηλεκτρική παραγωγή λόγω των βροχών, επομένως μέρος των κραδασμών μπορεί να απορροφηθεί, όπως σημειώνει έτερος παράγοντας της αγοράς.
Τα στοιχεία που έβγαλε χθες το Green Tank για τις τάσεις στην ηλεκτροπαραγωγή τον Ιανουάριο, δείχνουν ότι οι ΑΠΕ ήταν στη πρώτη θέση με ποσοστό 40%, με το φυσικό αέριο ωστόσο να ακολουθεί από κοντά με ποσοστό 38% και τα μεγάλα υδροηλεκτρικά στην τρίτη θέση με 12%.
Εχει τη σημασία του ότι υπάρχουν ημέρες που τα νερά συμμετέχουν στο ενεργειακό μείγμα με ποσοστό κοντά ή και πάνω από 20%, ακόμη και μπροστά από το φυσικό αέριο. Καθώς επίσης ότι υπάρχουν ημέρες όπου ακριβώς επειδή οι ταμιευτήρες φουλάρουν, ο ΑΔΜΗΕ (Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας) αναγκάζεται να χρησιμοποιεί όσο περισσότερα υδροηλεκτρικά μπορεί, προκειμένου να διατηρήσει τη στάθμη των φραγμάτων εντός των ορίων ασφαλείας, προς αποφυγή πλημμυρών.
Τα καύσιμα
Σε ό,τι αφορά τα καύσιμα, η μέση τιμή της αμόλυβδης στην Αττική έπαιζε χθες στο 1,77 ευρώ, ενώ από σήμερα έρχονται και άλλες αυξήσεις και ο λογαριασμός θα ανέβει περαιτέρω την επόμενη εβδομάδα. Στο πετρέλαιο, το καλό σενάριο της JP Morgan, δηλαδή μια γρήγορη αποκλιμάκωση, μιλά για επιστροφή στα 50-60 δολάρια, ενώ το κακό βλέπει εκτόξευση στα 120 δολάρια.
