Το νέο πλαίσιο στεγαστικής αρωγής φέρνει τρεις βασικές αλλαγές που αφορούν άμεσα τους πολίτες: ψηφιοποίηση των διαδικασιών, λιγότερα γραφειοκρατικά εμπόδια – ιδίως σε περιπτώσεις συνιδιοκτησίας – και καλύτερη δυνατότητα παρακολούθησης της πορείας κάθε αίτησης. Για όσους βρεθούν αντιμέτωποι με ζημιές από πλημμύρα, πυρκαγιά ή άλλη φυσική καταστροφή, το σημαντικό είναι να γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν πρακτικά και με ποια σειρά.
Μετά το συμβάν, το πρώτο βήμα είναι η δήλωση της ζημιάς στις αρμόδιες αρχές που ορίζονται για την πληγείσα περιοχή, συνήθως μέσω του Δήμου ή των αρμόδιων υπηρεσιών που ανακοινώνονται επισήμως. Ακολουθεί η αυτοψία από κλιμάκια μηχανικών, τα οποία χαρακτηρίζουν το ακίνητο ως κατάλληλο, προσωρινά ακατάλληλο ή επικίνδυνο για χρήση. Ο χαρακτηρισμός αυτός είναι καθοριστικός, καθώς από αυτόν εξαρτάται το είδος και το ύψος της ενίσχυσης που μπορεί να λάβει ο ιδιοκτήτης.
Με το νέο σύστημα, οι αιτήσεις για οικονομική ενίσχυση υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω των επίσημων κρατικών πλατφορμών κρατικής αρωγής, οι οποίες διασυνδέονται με άλλα συστήματα του Δημοσίου. Αυτό σημαίνει ότι πολλά στοιχεία αντλούνται αυτόματα και δεν απαιτείται η επανακατάθεση των ίδιων δικαιολογητικών σε διαφορετικές υπηρεσίες. Ο πολίτης έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί την πορεία της αίτησής του ψηφιακά. Ωστόσο, είναι κρίσιμο να τηρούνται οι προθεσμίες που ανακοινώνονται κάθε φορά για την πληγείσα περιοχή, καθώς η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια δικαιώματος.
Το πλαίσιο προβλέπει αρχικά την καταβολή πρώτης οικονομικής ενίσχυσης για βασικές ανάγκες, η οποία λειτουργεί ως προκαταβολή και συμψηφίζεται με τη συνολική στεγαστική συνδρομή που θα εγκριθεί στη συνέχεια για επισκευή ή ανακατασκευή. Η τελική στεγαστική στήριξη καθορίζεται με βάση τον χαρακτηρισμό του ακινήτου και τα τεχνικά στοιχεία της ζημιάς.
Μία από τις σημαντικές αλλαγές αφορά τα ακίνητα με περισσότερους ιδιοκτήτες. Πλέον δίνεται μεγαλύτερη ευελιξία στις περιπτώσεις συνιδιοκτησίας ή πολυϊδιοκτησίας, ώστε να μην μπλοκάρει η διαδικασία αποκατάστασης λόγω έλλειψης συναίνεσης όλων των συνιδιοκτητών ή λόγω κληρονομικών εκκρεμοτήτων. Αυτό διευκολύνει ιδιαίτερα παλαιά ακίνητα και πολυκατοικίες, όπου στο παρελθόν οι διαδικασίες καθυστερούσαν σημαντικά.
Εφόσον το ακίνητο κριθεί ακατάλληλο για κατοίκηση, προβλέπεται είτε επιδότηση ενοικίου είτε δυνατότητα παραχώρησης μεταφερόμενου οικίσκου, δηλαδή προκατασκευασμένης προσωρινής κατοικίας. Η επιλογή εξαρτάται από τις συνθήκες της περιοχής και τις ανάγκες του δικαιούχου.
Οι πολίτες καλό είναι να κρατούν φωτογραφικό υλικό των ζημιών, να αποφεύγουν εκτεταμένες παρεμβάσεις πριν από την αυτοψία – εκτός αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια – και να παρακολουθούν συστηματικά την εξέλιξη της αίτησης στην πλατφόρμα. Η μετάβαση σε ψηφιακή διαδικασία μειώνει τις μετακινήσεις σε υπηρεσίες, αλλά αυξάνει τη σημασία της σωστής και πλήρους υποβολής στοιχείων από την αρχή.
Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να μειώσει τον χρόνο από την καταστροφή έως την αποκατάσταση. Για τους πολίτες, το βασικό είναι να κινηθούν έγκαιρα, με σωστή δήλωση και πλήρη στοιχεία, ώστε να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες του νέου συστήματος χωρίς καθυστερήσεις.
