Το 2027 αναμένεται να ξεκαθαρίσει το τοπίο με τους κοινόχρηστους δρόμους που θα δίνουν οικοδομησιμότητα στα παρόδια οικόπεδα σε εκτός σχεδίου περιοχές, προετοιμάζοντας το έδαφος για τη διευθέτηση μιας από τις μεγαλύτερες εκκρεμότητες στην κτηματαγορά και στον κατασκευαστικό τομέα. Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε ο γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), κ. Ευθύμιος Μπακογιάννης, μιλώντας σε ενημερωτική εκδήλωση στα Χανιά, εντός του πρώτου τριμήνου του επόμενου έτους «θα έχουμε τους κυρωμένους δρόμους».
Να θυμίσουμε ότι από τον Μάρτιο του 2023 όταν ξεκίνησε το μπαράζ ακυρωτικών αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για οικοδομικές άδειες σε οικόπεδα εκτός σχεδίου τα οποία δεν πληρούσαν το κριτήριο προσώπου σε κοινόχρηστο δρόμο, η εκτός σχεδίου δόμηση έχει «παγώσει».
Το κλειδί της οικοδομησιμότητας
Όπως εξήγησε ο κ. Μπακογιάννης, παρουσιάζοντας το χρονοδιάγραμμα για την αναγνώριση των οδών, η διαδικασία καταγραφής του οδικού δικτύου σε ολόκληρη τη χώρα βρίσκεται σε εξέλιξη.
Οι μελέτες για τα νησιά έχουν ήδη ολοκληρωθεί, ενώ για την ηπειρωτική Ελλάδα, την Εύβοια και την Κρήτη υπογράφηκαν προσφάτως οι σχετικές συμβάσεις με τους αναδόχους για την αποτύπωση του δικτύου. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, οι μελέτες αναμένεται να ολοκληρωθούν έως τις 30 Ιουνίου, στο πλαίσιο των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς το έργο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το «πακέτο» των 23 μελετών αναγνώρισης δρόμων σε ολόκληρη τη χώρα είναι συνολικού προϋπολογισμού περίπου 196 εκατ. ευρώ.
Η επόμενη μέρα
Η καταγραφή του οδικού δικτύου αποτελεί το πρώτο βήμα. Η επόμενη κρίσιμη φάση είναι η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος (ΠΔ) που θα καθορίζει τα κριτήρια αναγνώρισης των δρόμων ως κοινόχρηστων. Από τα κριτήρια αυτά θα προκύψει τελικά ποιοι δρόμοι θα αναγνωριστούν επισήμως και θα μπορούν να δίνουν οικοδομησιμότητα στα εκτός σχεδίου οικόπεδα. Σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα του ΥΠΕΝ, μετά την παραλαβή των μελετών με την καταγραφή των δρόμων, το υπουργείο θα επεξεργαστεί εντός του καλοκαιριού το σχέδιο του Προεδρικού Διατάγματος για τα κριτήρια αναγνώρισής τους. Θα έχει προηγηθεί η σχετική νομοθετική εξουσιοδότηση.
Στόχος είναι το σχέδιο να αποσταλεί στο ΣτΕ για επεξεργασία τον Οκτώβριο ή τον Νοέμβριο του 2026, αφού ολοκληρωθεί δημόσια διαβούλευση. Με δεδομένο ότι ο μέσος χρόνος επεξεργασίας ενός Προεδρικού Διατάγματος από το ΣτΕ κυμαίνεται από τρεις έως πέντε μήνες, ο γενικός γραμματέας εκτίμησε ότι το πρώτο τρίμηνο του 2027 θα έχουν κυρωθεί οι δρόμοι που θα καθορίζουν το νέο πλαίσιο οικοδομησιμότητας για τις εκτός σχεδίου ιδιοκτησίες.
Ο πολεοδομικός γρίφος
Η οριστική λύση πάντως για την εκτός σχεδίου δόμηση δεν θα έρθει με την υπογραφή του ΠΔ με τα κριτήρια αναγνώρισης αλλά αργότερα με την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού, μέσω των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων που εκπονούνται σε όλη τη χώρα, στα οποία θα ενσωματωθεί και το δίκτυο των κοινοχρήστων δρόμων που θα διαμορφωθεί, βάσει των συγκεκριμένων κριτηρίων.
Ο κ. Μπακογιάννης μίλησε από τα Χανιά για την πρόοδο του πολεοδομικού σχεδιασμού που εξελίσσεται ανά τη χώρα. Όπως τόνισε, μέχρι τις 30 Ιουνίου αναμένεται να έχουν παραληφθεί μελέτες που καλύπτουν περίπου το 60% των δημοτικών ενοτήτων της χώρας, επιτρέποντας την απορρόφηση του μεγαλύτερου μέρους των διαθέσιμων πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Ωστόσο, αναφέρθηκε και στους δήμους που δεν είχαν προλάβει να ολοκληρώσουν τα πολεοδομικά τους σχέδια. Για αυτές τις περιπτώσεις ενεργοποιήθηκε ένα παράλληλο πρόγραμμα μέσω του Πράσινου Ταμείου, το οποίο δίνει τη δυνατότητα εκκίνησης της διαδικασίας εκπόνησης πολεοδομικών σχεδίων. Ο Δήμος Χανίων, όπως ανέφερε, έχει ήδη εξασφαλίσει τη σχετική χρηματοδότηση και βρίσκεται στη φάση της δημοπράτησης της μελέτης. Από τη στιγμή που θα αναδειχθεί ανάδοχος — διαδικασία που ενδέχεται να καθυστερήσει λόγω πιθανών προσφυγών μεταξύ των εταιρειών — ο κ. Μπακογιάννης εκτίμησε ότι μέσα σε περίπου 24 μήνες θα μπορεί να εκδοθεί το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα που θα καθορίζει χρήσεις γης και το πολεοδομικό πλαίσιο της περιοχής.
Η μάχη των προθεσμιών
Το βασικό ζητούμενο, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, είναι να ολοκληρωθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του πολεοδομικού σχεδιασμού με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης η οποία είναι εξασφαλισμένη. Για τις μελέτες που δεν θα προλάβουν να ολοκληρωθούν έως το τέλος Ιουνίου, εξετάζεται από τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Οικονομικών η δημιουργία ενός παράλληλου χρηματοδοτικού προγράμματος, ώστε να συνεχιστεί η υλοποίηση των συμβάσεων. «Προφανώς είναι μεταρρυθμιστικός στόχος η υλοποίηση του πολεοδομικού σχεδιασμού στη χώρα άρα σε καμία περίπτωση δεν θα υπάρξει οικονομικό κενό κατά την υλοποίηση των συμβάσεων. Ο πολεοδομικός σχεδιασμός στη χώρα θα ολοκληρωθεί με χρηματοδοτικό εργαλείο το οποίο θα ανακοινωθεί στη συνέχεια μόλις ξέρουμε ακριβώς αυτές τις μελέτες οι οποίες δεν θα ολοκληρωθούν με χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης», σημείωσε ο Γενικός Γραμματέας.
Σε διαπραγμάτευση με την Κομισιόν το περασμένο φθινόπωρο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αναγνωρίσει τη δυσκολία της εκπόνησης 227 μελετών πολεοδομικών σχεδίων για το 80% της ελληνικής επικράτειας και είχε δεχθεί ως επαρκή για την επίτευξη του σχετικού οροσήμου τον έλεγχο και την παραλαβή των μελετών από την Αρχή Σχεδιασμού έως τα τέλη Απριλίου, αφήνοντας για αργότερα την κύρωσή τους με Προεδρικά Διατάγματα (ΠΔ) τα οποία θα πρέπει να περάσουν όλα από τον έλεγχο του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), μια ιδιαιτέρως χρονοβόρα και απαιτητική διαδικασία. Κατά τις διαπραγματεύσεις με την Κομισιόν, το ΥΠΕΝ είχε δηλώσει ότι θα αφήσει εκτός της χρηματοδότησης το 40% των μελετών ώστε να μην κινδυνέψει να χαθεί το σύνολο του προγράμματος, με προοπτική αυτές να καλυφθούν με εθνικούς πόρους.
