Κόφτη για τα αιολικά σε βουνά από ένα υψόμετρο και πάνω, μαζί με αυστηρότερο πλαίσιο για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε πολύ τουριστικά νησιά όπως οι Κυκλάδες και περιορισμούς για τις προστατευόμενες περιοχές, φέρνει το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ που σύμφωνα με τις πληροφορίες ανακοινώνεται την επόμενη εβδομάδα.
Το κείμενο έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και το βάρος των παρεμβάσεων πέφτει στα αιολικά – οι αλλαγές στα φωτοβολταϊκά δεν είναι ουσιώδεις – με τη κατεύθυνση του νέου πλαισίου που σύμφωνα με τις πληροφορίες προγραμματίζεται να βγει σε διαβούλευση την προσεχή Δευτέρα 11 Μαίου, να είναι περιοριστική, χωρίς ωστόσο, όπως διαβεβαιώνουν πηγές του ΥΠΕΝ να πλήττει την ανάπτυξη του κλάδου.
Στο μείζον ερώτημα για τη συγκεκριμένη αγορά ως προς το υψόμετρο όπου θα μπει ο κόφτης, δηλαδή κατά πόσο το όριο θα κινείται στη ζώνη των 1.300- 1.500 μέτρων ή μπορεί και να φτάνει κοντά στα 2.000 μέτρα, όπως είχε τεθεί σε παλαιότερες συζητήσεις του κλάδου με το ΥΠΕΝ, αρμόδιες πήγες αφήνουν να εννοηθεί ότι η απόφαση δεν θα κινείται σε μαξιμαλιστικά επίπεδα.
«Ο στόχος είναι το μείγμα των περιορισμών όσον αφορά το υψόμετρο, τα νησιά και τις προστατευόμενες περιοχές Natura, αφενός να μην δημιουργεί επενδυτικά αντικίνητρα, ούτε να αποκλείει ζώνες με υψηλό αιολικό δυναμικό, αφετέρου όμως να μη γίνει αφορμή για νέες αντιδράσεις, υπονομεύοντας την ανάπτυξη της συγκεκριμένης τεχνολογίας», όπως μεταφέρουν.
Στην αγορά των αιολικών από τη πλευρά τους θεωρούν αφενός ότι το όριο θα μπει κάτω από τα 1.500 μέτρα, αφετέρου είναι βέβαιοι ότι οι οριζόντιοι περιορισμοί δεν θα αφορούν έργα που έχουν λάβει περιβαλλοντική άδεια ΑΕΠΟ. Δηλαδή ότι θα εξαιρεθούν από το νέο καθεστώς των απαγορεύσεων όσα αιολικά έχουν ολοκληρώσει τη σχετική διαδικασία, δηλαδή έχουν συλλέξει τις σχετικές γνωμοδοτήσεις και απλώς εκκρεμεί να γραφτεί η τελική απόφαση έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων.
Το αίτημα να μην υπαχθούν στους οριζόντιους χωροταξικούς αποκλεισμούς τα ώριμα περιβαλλοντικά έργα έχει τεθεί κατ’ επανάληψη από το κλάδο και στη κατεύθυνση αυτή φαίνεται ότι κινήθηκε και η κυβέρνηση, όπως έχει γράψει το Energypress (https://energypress.gr/news/epikratestero-senario-mono-sta-nea-aiolika-oi-orizontioi-apokleismoi-me-basi-ypsometro-typiki), με το ΥΠΕΝ να κάνει τις ανάλογες ασκήσεις με βάση και τη κατηγοριοποίηση των έργων της συγκεκριμένης τεχνολογίας.
Η εικόνα για το στάδιο στο οποίο βρίσκεται σήμερα η ανάπτυξη των αιολικών στην Ελλάδα αποτυπώνεται στην υπουργική απόφαση του Δεκεμβρίου 2025 με τίτλο «χαρτογράφηση των περιοχών για την επίτευξη του στόχου για την ανανεώσιμη ενέργεια στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας το 2050, σύμφωνα με την παρ. 18 του άρθρου 33 του ν. 4936/2022» (https://nomotelia.gr/photos/File/7365b-25.pdf).
Σύμφωνα με το σχετικό γράφημα, τα ενεργά αιολικά πάρκα, μαζί με όσα έχουν λάβει οριστική προσφορά σύνδεσης και όσα έχουν υποβάλει αίτημα για οριστική προσφορά σύνδεσης αθροίζουν περί τα 16,19 GW. Ο στόχος με βάση το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) είναι τα 8,9 GW για το 2030 και τα 13 GW για το 2050. «Η χώρα έχει αδειοδοτήσει περισσότερα αιολικά πάρκα απ’ όσα χρειάζεται το 2050», σχολιάζουν πηγές του ΥΠΕΝ.
Έκτος του πλαφόν στο υψόμετρο, περιορισμοί στην εγκατάσταση αιολικών πάρκων θα υπάρχουν για την ανάπτυξη σε νησιά με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως οι Κυκλάδες, ενώ μένει να φανεί τι είδους αντιμετώπιση θα έχει η Κρήτη, που σύμφωνα με το σχεδιασμό της προηγούμενης πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ (Θόδωρος Σκυλακάκης) είχε επιλεγεί για να φιλοξενήσει περισσότερα έργα.
Έχει τη σημασία του ότι το νέο Χωροταξικό των ΑΠΕ θα ανακοινωθεί μερικές μόλις ημέρες μετά τις ανακοινώσεις μεθαύριο Πέμπτη για το Χωροταξικό του Τουρισμού από τους αρμόδιους υπουργούς Ολγα Κεφαλογιάννη και Σταύρο Παπασταύρου.
Τα δύο Χωροταξικά συνδέονται άμεσα το ένα με το άλλο, καθώς η ασάφεια ως προς τη ανάπτυξη έργων ΑΠΕ σε νησιά με μεγάλη τουριστική ανάπτυξη έχει μέχρι σήμερα φρενάρει ουκ ολίγες «πράσινες» επενδύσεις.
Αυτός είναι και ο λόγος που η συγκεκριμένη αγορά προβληματίζεται ως προς το κατά πόσο η προτεραιότητα που δίνεται όσον αφορά τις ανακοινώσεις στο τουρισμό, θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω τη δυνατότητα ανάπτυξης αιολικών σε δημοφιλείς προορισμούς αλλά με ισχυρό δυναμικό.
Ποιες θα είναι οι Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ
Σημειωτέον ότι το νέο Χωροταξικό – την ανακοίνωση του οποίου μέχρι τις 15 Μαίου είχε προαναγγείλει από τη Βουλή ο υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου – θα ενσωματώνει και τη πρόβλεψη της Οδηγίας «RED ΙΙΙ» που ψηφίστηκε τη περασμένη εβδομάδα.
Η Οδηγία καθιερώνει τις λεγόμενες «Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ», δηλαδή ειδικές γεωγραφικές ζώνες (Go -to -Areas) εντός των οποίων οι αδειοδοτήσεις απλουστεύονται. Επειδή όμως ο νόμος κάνει μια γενική αναφορά στις περιοχές, των οποίων η θέσπιση αποτελεί ευρωπαϊκή υποχρέωση, και επειδή ο ακριβής προσδιορισμός τους με συντεταγμένες προϋποθέτει την εκπόνηση ειδικής μελέτης, κάτι που δεν έχει γίνει μέχρι στιγμής, το πιθανότερο είναι ότι η ενσωμάτωση των περιοχών θα γίνει με γενικούς όρους.
Στη περίπτωση των αιολικών αυτό σημαίνει πιθανότατα ότι οι «Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ» θα ταυτιστούν με τις γνωστές από το παρελθόν «Περιοχές Αιολικής Προτεραιότητας» (ΠΑΠ), που στο draft επί υπουργίας Σκυλακάκη αυξάνονταν από τις 58 σήμερα, στις 67 χωρίς να είναι σαφές αν η πρόβλεψη θα διατηρηθεί.
Στο παιχνίδι τότε είχε μπει για πρώτη φορά και η Κρήτη, με μια σειρά περιοχών, κατανεμημένες σε όλους τους νομούς, από τα Χανιά, το Ηράκλειο και το Ρέθυμνο μέχρι φυσικά το με πολύ ισχυρό δυναμικό Λασίθι.
Το «κεφάλαιο Κρήτη» ωστόσο και η διαχείριση των έντονων αντιδράσεων κατά των ΑΠΕ έχει ξεχωριστή πολιτική σημασία για την κυβέρνηση. Τόσο επειδή η ηλεκτρική διασύνδεση Αττική – Κρήτη ξεκλειδώνει ένα μεγάλο αριθμό επενδύσεων στα κρητικά βουνά με διασφαλισμένη χωρητικότητα στο καλώδιο, όσο και γιατί ανοίγει τη συζήτηση για την κατανομή της υπόλοιπης, που φτάνει συνολικά στα 2,5 Γιγαβάτ.
Άνευ ουσιωδών αλλαγών για τα φωτοβολταϊκά
Στο σκέλος των φωτοβολταικών, πηγές του ΥΠΕΝ μιλούν για ήσσονος σημασίας αλλαγές στο νέο Χωροταξικό σε σχέση με τα παλαιότερα drafts καθώς οι προκλήσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου συνδέονται περισσότερο με τις δυνατότητες του ηλεκτρικού συστήματος παρά με τη χωροταξική διαθεσιμότητα.
Στο προσχέδιο που είχαν επεξεργαστεί προ διετίας οι υπηρεσίες του ΥΠΕΝ, προβλέπονταν ότι το μέγιστο ποσοστό κάλυψης εδάφους επί των καλλιεργήσιμων και βοσκήσιμων εκτάσεων ανά ΟΤΑ δεν μπορεί να ξεπερνά το 3%. Ταυτόχρονα διατηρούνταν η ισχύουσα νομοθεσία για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε γεωργική γη και σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, με το όριο να ορίζεται τότε στο 1 MW.
Όσον αφορά τις «Περιοχές Επιτάχυνσης για έργα ηλιακής ενέργειας», αυτές θα είναι οι πρώην λιγνιτικές, καθώς επίσης τα πρώην λατομικά και μεταλλευτικά πεδία. Εδώ τα υπό ανάπτυξη έργα έχουν όφελος ως προς το αδειοδοτικό σκέλος, προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία ωρίμανσης μέχρι και το στάδιο υλοποίησης της επένδυσης. Το ίδιο ισχύει για περιοχές με ευχέρεια διασύνδεσης με το δίκτυο, καθώς επίσης για περιοχές άγονες ή μη αρδευόμενες και περιοχές που δεν προορίζονται για βόσκηση, κατά προτίμηση αθέατες από κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας.
