Οι ολοένα και συχνότεροι καύσωνες στην Ευρώπη αρχίζουν να αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες αγοράζουν ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια, ωθώντας τις συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs) πέρα από το παραδοσιακό μοντέλο «pay-as-produced» προς συμβάσεις που έχουν σχεδιαστεί ώστε να προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία και προστασία απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Αναλυτές δήλωσαν στο Montel ότι η αλλαγή αυτή αντανακλά την αυξανόμενη αναγνώριση από την πλευρά των εταιρικών αγοραστών πως η εξασφάλιση ανανεώσιμης ενέργειας δεν αποτελεί πλέον απλώς ζήτημα αγοράς μεγαβατωρών. Καθώς τα καιρικά μοτίβα γίνονται πιο ασταθή, οι εταιρείες αναζητούν ολοένα και περισσότερο συμβάσεις που να ταιριάζουν καλύτερα στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, να περιορίζουν τον κίνδυνο των τιμών και να διασφαλίζουν ότι η ηλεκτρική ενέργεια είναι διαθέσιμη όταν η ζήτηση βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδό της.
«Οι συμβάσεις καθαρής ενέργειας είναι πιθανό να επιβραβεύουν ολοένα και περισσότερο την ευελιξία, την ανθεκτικότητα και την απόδοση του συστήματος, και όχι μόνο τις μεγαβατώρες που παράγονται», τόνισε χαρακτηριστικά, ο Bruno Brunetti, επικεφαλής έρευνας για τις ροές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην S&P Global Energy Horizons.
Οι συμβάσεις pay-as-produced, στις οποίες οι αγοραστές λαμβάνουν την ηλεκτρική ενέργεια που παράγει μια μονάδα ανανεώσιμης ενέργειας τη στιγμή που αυτή παράγεται, είναι απίθανο να εξαφανιστούν. Ωστόσο, οι περιορισμοί τους γίνονται ολοένα και πιο εμφανείς καθώς η Ευρώπη βιώνει περισσότερα ακραία θερμοκρασιακά φαινόμενα και ολοένα μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ηλιακή παραγωγή
Η ηλιακή παραγωγή αποτυπώνει χαρακτηριστικά αυτή την πρόκληση. Οι καύσωνες μπορούν να πιέσουν προς τα κάτω τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη διάρκεια της ημέρας, όταν η ηλιακή παραγωγή βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδό της, ιδιαίτερα σε περιόδους άφθονης παραγωγής. Την ίδια στιγμή, οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τη ζήτηση για κλιματισμό, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε απότομη άνοδο των τιμών αργότερα μέσα στην ημέρα, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών αρχίζει να υποχωρεί.
Ο Alessandro Migliorini, country manager της European Energy Italia, εξηγεί ότι οι καύσωνες μπορούν επομένως να επηρεάσουν τα έσοδα των φωτοβολταϊκών μονάδων και προς τις δύο κατευθύνσεις. Στη Γερμανία, οι υψηλότερες τιμές κατά τις βραδινές ώρες βοήθησαν τα φωτοβολταϊκά πάρκα να επιτύχουν υψηλότερη μέση τιμή απορρόφησης σε σχέση με τη συνολική αγορά, τονίζει, προσθέτοντας:«Οι παραδοχές αναθεωρούνται προς την κατεύθυνση μεγαλύτερης μεταβλητότητας και όχι απλώς χαμηλότερων [τιμών]».
Μεταβαλλόμενο μοτίβο
Το μεταβαλλόμενο αυτό μοτίβο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους εταιρικούς αγοραστές. Οι ηπιότερες συνθήκες την άνοιξη και το φθινόπωρο συνδέονται ολοένα και περισσότερο με περιόδους υπερπροσφοράς και αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι περίοδοι καύσωνα μπορούν να δημιουργήσουν ισχυρές αιχμές τιμών κατά τις βραδινές ώρες.
Μια εταιρεία που αγοράζει ηλεκτρική ενέργεια μέσω μιας σύμβασης pay-as-produced μπορεί, ως εκ τούτου, να λαμβάνει σημαντικές ποσότητες όταν η ηλεκτρική ενέργεια είναι φθηνή, αλλά να εξακολουθεί να χρειάζεται να αγοράζει πρόσθετη ενέργεια από την αγορά ακριβώς όταν οι τιμές βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδά τους.
Ο κίνδυνος αυτός επηρεάζει ήδη την αγορά PPAs. Ο όγκος των PPAs για data centres στην Ευρώπη υποχώρησε στα 2,6 GW το 2025 από 4,2 GW το 2024, σύμφωνα με τον Migliorini, καθώς οι χαμηλότεροι συντελεστές απορρόφησης της ηλιακής παραγωγής και οι συχνότερες περίοδοι αρνητικών τιμών καθιστούν δυσκολότερη τη σύναψη συμφωνιών.
Μια ακόμη ανησυχία είναι ότι πολλές τιμές PPAs εξακολουθούν να βασίζονται σε προβλέψεις που χρησιμοποιούν τυπικά έτη καιρικών συνθηκών. Ο Andrea Marchisio της Elemens δήλωσε ότι η ολοένα συχνότερη εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων θα καθιστά αυτές τις παραδοχές ολοένα πιο δύσκολα διατηρήσιμες.
«Όσο συχνότερα εμφανίζονται αυτά τα φαινόμενα, τόσο περισσότερο θα ενσωματώνονται διαρθρωτικά στον συντελεστή απορρόφησης», δήλωσε ο Marchisio.
Προβλέψιμο προφίλ
Ως αποτέλεσμα, η αγορά στρέφεται προς συμβάσεις που προσφέρουν ένα πιο προβλέψιμο προφίλ προμήθειας. Η διαφορά μεταξύ ενός ηλιακού PPA pay-as-produced και μιας σύμβασης που εγγυάται παράδοση κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων ωρών μπορεί να φτάσει τα 30-35 ευρώ/MWh σε ορίζοντα 10 ετών, σύμφωνα με τον Marchisio.
«Η τάση κατευθύνεται ολοένα και περισσότερο προς προφίλ baseload ή προφίλ προσαρμοσμένα στην κατανάλωση», δήλωσε.
Για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις, οι επιπτώσεις ξεπερνούν τη σύγκριση των ονομαστικών τιμών των PPAs. Ο Filippo Lazzarin, ιδρυτής της J4energy, δήλωσε ότι οι αγοραστές θα πρέπει να εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο θα αποδίδουν οι συμβάσεις υπό ακραίες καιρικές συνθήκες και να υπολογίζουν το πρόσθετο κόστος διαχείρισης της υπολειπόμενης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.
«Ένας βιομηχανικός αγοραστής δεν πρέπει να συγκρίνει μόνο τη μέση τιμή σε ευρώ/MWh, αλλά και να προσομοιώνει τον συντελεστή απορρόφησης, το υπολειπόμενο προφίλ και το κόστος αντιστάθμισης κινδύνου υπό ακραίες κλιματικές συνθήκες», υπογράμμισε.
Ο ρόλος της αποθήκευσης
Η αποθήκευση αναδεικνύεται σε μία από τις πιθανές λύσεις. Οι μπαταρίες μπορούν να βοηθήσουν στη μετατόπιση της ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας από περιόδους υψηλής ηλιακής παραγωγής προς ώρες κατά τις οποίες η ζήτηση και οι τιμές είναι υψηλότερες, μειώνοντας την αναντιστοιχία μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης.
Είναι σημαντικό ότι η αποθήκευση δεν χρειάζεται απαραίτητα να βρίσκεται στην ίδια τοποθεσία με τη μονάδα ανανεώσιμης ενέργειας. Ο Marchisio διευκρίνισε ότι οι μπαταρίες θα μπορούσαν να παρέχουν ευελιξία από άλλα σημεία του χαρτοφυλακίου ενός παραγωγού, επιτρέποντας στους παραγωγούς ανανεώσιμης ενέργειας να προσφέρουν στους πελάτες ένα πιο προσαρμοσμένο προφίλ παράδοσης.
Ωστόσο, οι μπαταρίες δεν αποτελούν αυτόματα τη φθηνότερη λύση. Η οικονομική τους βιωσιμότητα εξαρτάται από διάφορους παράγοντες και, κυρίως, από το μέγεθος της μπαταρίας σε σχέση με το προφίλ ηλεκτρικής ενέργειας που πρέπει να εξυπηρετηθεί.
Αυτό σημαίνει ότι η επόμενη γενιά PPAs είναι πιθανό να περιλαμβάνει ένα ευρύτερο φάσμα συμβατικών δομών, αντί για μία και μοναδική εναλλακτική λύση στο μοντέλο pay-as-produced. Οι αγοραστές μπορεί να αναζητούν συνδυασμούς ανανεώσιμης παραγωγής, αποθήκευσης, διαμορφωμένων προφίλ παράδοσης και μηχανισμών αντιστάθμισης κινδύνου, ανάλογα με τα πρότυπα κατανάλωσης και την ανοχή τους στον κίνδυνο της αγοράς.
Η αλλαγή αυτή συνδέεται με έναν ευρύτερο μετασχηματισμό του ευρωπαϊκού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας. Η ηλιακή και αιολική παραγωγή αυξάνονται, δημιουργώντας περιόδους πολύ χαμηλών ή αρνητικών τιμών, ενώ η εξηλεκτρισμένη ζήτηση και οι ακραίες θερμοκρασίες μπορούν να προκαλέσουν απότομες αυξήσεις της κατανάλωσης. Οι καύσωνες φέρνουν αυτές τις αντίθετες δυνάμεις στο προσκήνιο, αναδεικνύοντας τους περιορισμούς των συμβάσεων που έχουν σχεδιαστεί με βάση ιστορικά καιρικά δεδομένα και σχετικά προβλέψιμα πρότυπα παραγωγής.
Η Ευρώπη έχει ήδη βιώσει πέντε κύματα καύσωνα αυτό το καλοκαίρι, σύμφωνα με ειδικούς που συμμετείχαν στο πρόσφατο podcast Plugged In του Montel. Καθώς η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων, οι συνθήκες αυτές είναι πιθανό να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία στις μακροπρόθεσμες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.
