Νεότερα στοιχεία για την αναδιοργάνωση των Υπηρεσιών Δόμησης προβλέπουν πανελλαδικό δίκτυο 97 Κέντρων, υποχρεωτικό προληπτικό έλεγχο οικοδομικών αδειών από ανεξάρτητους μηχανικούς και δυνατότητα εξέτασης φακέλων ανεξάρτητα από τη γεωγραφική θέση του ακινήτου. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης μείωση του ορίου υποχρεωτικής προέγκρισης στα 1.000 τ.μ., με πιλοτική εφαρμογή που τοποθετείται πλέον στο 2027.
Σε νέα φάση επεξεργασίας εισέρχεται ο σχεδιασμός για τον Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ), ο οποίος προορίζεται να συγκεντρώσει στο Ελληνικό Κτηματολόγιο βασικές αρμοδιότητες των σημερινών δημοτικών Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ).
Η μεταρρύθμιση είχε παρουσιαστεί επίσημα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τον Νοέμβριο του 2025, ενώ στις 2 Νοεμβρίου 2026 ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, επανέφερε τη δημιουργία του νέου Οργανισμού στις άμεσες προτεραιότητες του υπουργείου, κατά την τοποθέτησή του στο συνέδριο Green Deal Greece 2026 του ΤΕΕ.
Νεότερο δημοσιογραφικό ρεπορτάζ της 14ης Νοεμβρίου παρουσιάζει την εξειδίκευση του οργανωτικού μοντέλου, του μηχανισμού αδειοδότησης, των αναγκών στελέχωσης και του χρονοδιαγράμματος εφαρμογής.
Το σχέδιο παραμένει υπό νομοθετική επεξεργασία. Οι νέες διαδικασίες που περιγράφονται δεν αποτελούν ακόμη εφαρμοστέες υποχρεώσεις για τους μηχανικούς.
Από τις 183 ΥΔΟΜ σε 97 Κέντρα Δόμησης
Στον πυρήνα της μεταρρύθμισης βρίσκεται η αναδιοργάνωση των σημερινών Υπηρεσιών Δόμησης σε ένα ενιαίο εθνικό δίκτυο, υπό κεντρική διοικητική εποπτεία.
Ο σχεδιασμός προβλέπει 97 Κέντρα Δόμησης, τα οποία θα αξιοποιούν σε σημαντικό βαθμό τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις του Ελληνικού Κτηματολογίου.
Η αρχική επίσημη παρουσίαση του ΥΠΕΝ, στις 27 Νοεμβρίου 2025, προέβλεπε 20 Περιφερειακά Κέντρα Δόμησης και 77 Τοπικά. Σύμφωνα με τις νεότερες πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν στις 14 Νοεμβρίου 2026, εξετάζεται κατανομή σε 21 Περιφερειακά και 76 Τοπικά Κέντρα, χωρίς μεταβολή του συνολικού αριθμού.
Στο νεότερο σχέδιο αναφέρονται, μεταξύ άλλων, 18 Κέντρα Δόμησης στην Αττική, 11 στην Κεντρική Μακεδονία και 14 στο Νότιο Αιγαίο.
Η κεντρική εποπτεία προβλέπεται να ασκείται από τη Γενική Διεύθυνση Δόμησης του νέου Οργανισμού. Τα Περιφερειακά Κέντρα θα αναλαμβάνουν πιο σύνθετες διαδικασίες, όπως προεγκρίσεις μεγαλύτερων έργων και υποθέσεις σε περιοχές ειδικής προστασίας, ενώ τα Τοπικά Κέντρα θα διεκπεραιώνουν, μεταξύ άλλων, βεβαιώσεις όρων δόμησης.
Η τελική γεωγραφική κατανομή και οι αναλυτικές αρμοδιότητες θα καθοριστούν από το θεσμικό πλαίσιο εφαρμογής.
Οικοδομικές άδειες χωρίς γεωγραφικό περιορισμό στον έλεγχο
Μία από τις σημαντικότερες οργανωτικές αλλαγές αφορά τη δυνατότητα ανακατανομής των φακέλων οικοδομικών αδειών μεταξύ υπηρεσιών διαφορετικών περιοχών.
Σήμερα, η διαδικασία συνδέεται με την κατά τόπο αρμόδια ΥΔΟΜ. Στο προτεινόμενο μοντέλο, ένας φάκελος για ακίνητο σε νησιωτική περιοχή θα μπορεί να εξετάζεται από Κέντρο Δόμησης άλλης Περιφέρειας, ανάλογα με τον διαθέσιμο φόρτο εργασίας και τη δυνατότητα πρόσβασης στα απαιτούμενα ψηφιακά δεδομένα.
Η λεγόμενη «υπερτοπικότητα» επιδιώκει την καλύτερη κατανομή των εκκρεμοτήτων και τη μείωση των αποκλίσεων στους χρόνους εξυπηρέτησης.
Η λειτουργία της προϋποθέτει κοινές διαδικασίες, επαρκή ψηφιοποίηση των πολεοδομικών δεδομένων και διαλειτουργικότητα μεταξύ Κτηματολογίου, υπηρεσιών δόμησης και πληροφοριακών συστημάτων.
Υποχρεωτικός προληπτικός έλεγχος από ανεξάρτητους μηχανικούς
Η μεταρρύθμιση προβλέπει τη δημιουργία Μητρώου Ανεξάρτητων Ελεγκτών Δόμησης, στους οποίους θα ανατίθεται με κλήρωση ο έλεγχος των οικοδομικών αδειών πριν από την έναρξη των εργασιών.
Η αρχή του καθολικού προληπτικού ελέγχου είχε περιληφθεί ήδη στην επίσημη παρουσίαση του ΥΠΕΝ το 2025.
Σύμφωνα με τον νεότερο σχεδιασμό, μετά την υποβολή των μελετών, εγκρίσεων και λοιπών δικαιολογητικών θα ακολουθεί έλεγχος από ανεξάρτητο μηχανικό. Μετά τη θετική εισήγηση, η οικοδομική άδεια θα εκδίδεται ψηφιακά, με διατήρηση του συστήματος e-Άδειες του ΤΕΕ.
Πρόκειται για μοντέλο που μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος του ελέγχου πριν από την έναρξη της κατασκευής.
Η ακριβής διαδικασία εγγραφής στο νέο μητρώο, οι προϋποθέσεις συμμετοχής, η αμοιβή των ελεγκτών και η κατανομή των ευθυνών μεταξύ μελετητή, ανεξάρτητου ελεγκτή και Διοίκησης θα χρειαστούν ειδική νομοθετική και κανονιστική εξειδίκευση.
Το προτεινόμενο μητρώο δεν πρέπει να συγχέεται αυτομάτως με το υφιστάμενο καθεστώς των Ελεγκτών Δόμησης, καθώς οι αρμοδιότητες και οι προϋποθέσεις του νέου μηχανισμού δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.
Πρόσθετος έλεγχος στο 30% των αδειών
Εκτός από τον προληπτικό έλεγχο των φακέλων, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει και πρόσθετους ελέγχους από τη Διοίκηση.
Η επίσημη παρουσίαση του ΥΠΕΝ του 2025 αναφερόταν σε έλεγχο περίπου του 30% των αδειών, με αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την αναγνώριση υποθέσεων αυξημένου κινδύνου.
Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με την προτεραιοποίηση σύνθετων περιπτώσεων, όπως κατασκευές σε προστατευόμενες περιοχές ή περιοχές με αυξημένο ιστορικό παραβάσεων.
Το νεότερο ρεπορτάζ αναφέρεται επίσης σε πρόσθετο δειγματοληπτικό έλεγχο του 30% των αδειών πριν από την έναρξη εργασιών.
Η τελική ρύθμιση θα πρέπει να προσδιορίσει τη σχέση του καθολικού προληπτικού ελέγχου με τον πρόσθετο διοικητικό έλεγχο, καθώς και τα κριτήρια επιλογής των φακέλων.
Προέγκριση οικοδομικών αδειών από τα 1.000 τ.μ.
Ιδιαίτερη σημασία για μελετητές και κατασκευαστικές εταιρείες έχει η προτεινόμενη μεταβολή του ορίου υποχρεωτικής προέγκρισης.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του νεότερου σχεδίου, εξετάζεται η μείωση του σχετικού ορίου από τα 3.000 στα 1.000 τετραγωνικά μέτρα.
Παράλληλα, προβλέπεται υποχρεωτική προέγκριση για ορισμένες κατηγορίες ακινήτων σε περιοχές ειδικής προστασίας, ανεξάρτητα από το μέγεθος του έργου.
Εφόσον οι ρυθμίσεις υιοθετηθούν, μεγαλύτερος αριθμός οικοδομικών έργων θα υπάγεται σε διαδικασία προέγκρισης πριν από την έκδοση της οριστικής άδειας.
Για τους μελετητές, το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τον χρόνο προετοιμασίας των φακέλων, την αλληλουχία εγκρίσεων και τον προγραμματισμό έναρξης των κατασκευαστικών εργασιών.
Η συγκεκριμένη μεταβολή προκύπτει από το δημοσιογραφικά παρουσιασμένο σχέδιο και όχι από δημοσιευμένη νέα νομοθετική διάταξη.
Ποιες αρμοδιότητες παραμένουν στους δήμους
Η δημιουργία του ΕΟΚΕΔ δεν σχεδιάζεται ως πλήρης μεταφορά όλων των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων από την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση του ΥΠΕΝ, οι δήμοι προβλέπεται να διατηρήσουν βασικές αρμοδιότητες τοπικού πολεοδομικού σχεδιασμού, όπως πολεοδομικές μελέτες, αναπλάσεις, επεκτάσεις σχεδίων πόλης, διαχείριση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων και συμμετοχή στις διαδικασίες καθορισμού χρήσεων γης.
Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται εργασίες που αφορούν πράξεις εφαρμογής και συγκεκριμένες ρυμοτομικές και τοπογραφικές διαδικασίες.
Αντίθετα, η έκδοση οικοδομικών αδειών, οι προεγκρίσεις, οι βεβαιώσεις όρων δόμησης και ο έλεγχος κατασκευών προβλέπεται να υπαχθούν στο νέο οργανωτικό σχήμα.
Η κατανομή αυτή αποτελεί βασικό στοιχείο της σχεδιαζόμενης μεταρρύθμισης και αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω θεσμικής επεξεργασίας.
Στελέχωση και κόστος λειτουργίας
Η δημιουργία του νέου δικτύου προϋποθέτει σημαντικές οργανωτικές και λειτουργικές παρεμβάσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του σχεδιασμού που παρουσιάστηκαν στο δημοσιογραφικό ρεπορτάζ, οι ανάγκες για το σκέλος της έκδοσης οικοδομικών αδειών εκτιμώνται σε 817 μηχανικούς και 80 διοικητικούς υπαλλήλους.
Σε μεταγενέστερο στάδιο, με την ενσωμάτωση πρόσθετων ελεγκτικών αρμοδιοτήτων, οι συνολικές ανάγκες υπολογίζονται σε 1.056 μηχανικούς.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει αξιοποίηση υφιστάμενου προσωπικού, μετακινήσεις από άλλους δημόσιους φορείς και πρόβλεψη για 200 νέες προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ.
Το εκτιμώμενο ετήσιο κόστος λειτουργίας του σκέλους έκδοσης οικοδομικών αδειών ανέρχεται, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, σε περίπου 32 εκατ. ευρώ, έναντι προβλεπόμενων εσόδων από τα σχετικά παράβολα ύψους 1,5–2 εκατ. ευρώ.
Τα μεγέθη αυτά αποτελούν στοιχεία του υπό επεξεργασία επιχειρησιακού σχεδιασμού και όχι οριστικοποιημένο προϋπολογισμό του νέου φορέα.
Νεότερο χρονοδιάγραμμα: Πιλοτική εφαρμογή το 2027
Η εξέλιξη του χρονοδιαγράμματος αποτελεί μία από τις ουσιαστικότερες νέες πληροφορίες.
Στην αρχική παρουσίαση του Νοεμβρίου 2025 είχε προβλεφθεί ψήφιση του νομοθετικού πλαισίου έως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2026, πιλοτική λειτουργία τον Ιούνιο και πλήρης ανάπτυξη στις αρχές του 2027.
Σύμφωνα με το νεότερο ρεπορτάζ της 14ης Νοεμβρίου 2026, ο σχεδιασμός τοποθετεί πλέον την πιλοτική εφαρμογή στον Απρίλιο του 2027, με συμμετοχή περίπου 20 μηχανικών από τη Λάρισα και τα Τρίκαλα.
Ως στόχος πανελλαδικής λειτουργίας αναφέρεται ο Οκτώβριος του 2027.
Οι ημερομηνίες αυτές αποτελούν προγραμματισμό και όχι θεσμοθετημένες προθεσμίες εφαρμογής. Η οριστικοποίησή τους θα εξαρτηθεί από το νομοθετικό πλαίσιο, τις αναγκαίες διοικητικές πράξεις, τη στελέχωση και την επιχειρησιακή ετοιμότητα των νέων υπηρεσιών.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους μηχανικούς
Οι προτεινόμενες αλλαγές αφορούν άμεσα τον τρόπο οργάνωσης της διαδικασίας οικοδομικής αδειοδότησης.
Για τους ιδιώτες μελετητές, το νέο σύστημα θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα περισσότερο ενιαίο περιβάλλον ελέγχου, με δυνατότητα εξέτασης φακέλων από υπηρεσίες διαφορετικών περιοχών. Παράλληλα, ο καθολικός προληπτικός έλεγχος και οι προτεινόμενες αλλαγές στην προέγκριση απαιτούν σαφή καθορισμό των σταδίων, των ευθυνών και των προθεσμιών.
Για τους μηχανικούς των δημόσιων υπηρεσιών, σημαντικά ζητήματα αποτελούν η νέα υπηρεσιακή διάρθρωση, η κατανομή αρμοδιοτήτων, η στελέχωση και η μετάβαση στο ενιαίο οργανωτικό σχήμα.
Για τις τεχνικές και κατασκευαστικές εταιρείες, το βασικό ζητούμενο θα είναι η προβλεψιμότητα της διαδικασίας αδειοδότησης, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερα έργα που ενδέχεται να υπαχθούν σε πρόσθετες απαιτήσεις προέγκρισης.
Το επόμενο ουσιαστικό βήμα είναι η δημοσιοποίηση του νομοθετικού κειμένου, ώστε να αποσαφηνιστούν η τελική δομή του ΕΟΚΕΔ, τα στάδια ελέγχου, οι αρμοδιότητες των εμπλεκόμενων μηχανικών και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.
Μέχρι τότε, η αδειοδότηση εξακολουθεί να διενεργείται βάσει του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου και των ισχυουσών διαδικασιών.
Πηγές
- ΥΠΕΝ – Επίσημη παρουσίαση νομοθετικής πρωτοβουλίας ΕΟΚΕΔ, 27/11/2025
- ΤΕΕ – Δηλώσεις υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο Green Deal Greece 2026, 02/11/2026
- Πρώτο Θέμα – Αναλυτικό ρεπορτάζ για τον επιχειρησιακό σχεδιασμό των 97 Κέντρων Δόμησης, 14/11/2026
- ΚΕΔΕ – Απόφαση σχετικά με τη μεταφορά ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο, 17/09/2025
- MICHANIKOS ONLINE – Προηγούμενη κάλυψη της διαδικασίας μεταφοράς ΥΔΟΜ, 23/06/2026






