Γρίφος για… δυνατούς λύτες εξακολουθεί να είναι η επέκταση της παρουσίας των ελληνικών κατασκευαστικών ομίλων εκτός Ελλάδας.
Εν μέσω των σημαντικών καθυστερήσεων στις αναθέσεις νέων μεγάλων συμβάσεων στην ελληνική αγορά, οι εταιρείες του κλάδου αδυνατούν να δραστηριοποιηθούν με επιτυχία στο εξωτερικό, καθώς οι συνθήκες παραμένουν δυσχερείς. ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Ελλάκτωρ και Αβαξ έχουν κληθεί να διαχειριστούν σειρά ζητημάτων κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών, είτε μέσω της αποχής από διεκδικήσεις νέων συμβάσεων εκτός Ελλάδας, είτε μέσω της εγγραφής ζημιών από έργα που δεν απέδωσαν.
Για παράδειγμα, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ έχει υιοθετήσει επί σειράν ετών μια ιδιαίτερα συντηρητική πολιτική αναφορικά με την ανάληψη νέων έργων εκτός Ελλάδας, κυρίως από το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης και μετά, λόγω της εκτίναξης του χρηματοοικονομικού κόστους, που καθιστά την κατάθεση ανταγωνιστικής προσφοράς μια εξαιρετικά δυσχερή υπόθεση, ακόμα και σήμερα.
Οπως αναφέρει η διοίκηση της εισηγμένης στην ετήσια έκθεση για το 2018, «το κόστος χρηματοδότησης, όπως και το κόστος εγγυητικών επιστολών, συνεχίζει να είναι πολύ υψηλό, αν και χαμηλότερο από τον προηγούμενο χρόνο. Ταυτόχρονα, ο περιορισμός της δραστηριοποίησης των ελληνικών τραπεζών στο εξωτερικό και η μη αποδοχή, σε αρκετές περιπτώσεις, των εγγυητικών τους επιστολών, αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στην ανάπτυξη στις αγορές του εξωτερικού». Πρόκειται για ένα ζήτημα που έχει περιορίσει τις δυνατότητες της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ εκτός συνόρων επί σειράν ετών, αν και η εταιρεία έχει αναλάβει ορισμένα έργα επιλεκτικά, προκειμένου να διατηρεί την παρουσία της και να είναι σε θέση να διεκδικήσει περισσότερες συμβάσεις στο μέλλον, εφόσον βελτιωθούν οι συνθήκες και μειωθεί το χρηματοοικονομικό κόστος, που επί του παρόντος καθιστά την παρουσία στο εξωτερικό απαγορευτική.
Στο πλαίσιο αυτό, η εταιρεία προχωράει σε επιλεκτικές κινήσεις, όπου υπάρχει η σχετική δυνατότητα, προκειμένου να αποφύγει ζημίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2018, το 88,2% των 949 εκατ. ευρώ, του τομέα των κατασκευών κατά τη διάρκεια του 2018, αφορούσε έργα στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Στον αντίποδα, οι δραστηριότητες της Μέσης Ανατολής συνεισέφεραν μόλις το 6,4% του τζίρου των κατασκευών και αντίστοιχα εκείνες των Βαλκανίων μόλις το 5,37%.
Επειτα από μια περίοδο σημαντικών ζημιών και η Ελλάκτωρ επιχειρεί μια επανεκκίνηση της παρουσίας της εκτός Ελλάδας, έχοντας αναβαθμίσει σημαντικά τη δομή και τον τρόπο λειτουργίας της, μετά τις πρόσφατες διοικητικές αλλαγές. Οπως τονίζουν στελέχη του ομίλου, στόχος είναι η διεκδίκηση έργων τα οποία να είναι συναφή με τα στρατηγικά πλεονεκτήματα της Ακτωρ, όπως για παράδειγμα σήραγγες, τούνελ, γέφυρες κ.τ.λ., όπου έχει αναπτυχθεί μια πολύ σημαντική τεχνογνωσία. Τέτοια έργα πριμοδοτούνται, καθώς είναι εφικτό να εκτιμηθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια το κόστος τους και επομένως να διαμορφωθεί και η κατάλληλη οικονομική προσφορά, προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν ζημίες. Αυτό που τονίζεται είναι ότι κάθε έργο εξετάζεται ξεχωριστά και αξιολογούνται δεκάδες παράμετροι, προτού γίνει αντικείμενο διεκδίκησης. Υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2018, η Ελλάκτωρ υποχρεώθηκε να αναγνωρίσει ζημίες και να σχηματίσει προβλέψεις για έργα στη Ρουμανία (79 εκατ. ευρώ) και στο Κατάρ (18 εκατ. ευρώ).
Σε «περιπέτειες» εκτός συνόρων βρέθηκε πέρυσι και η Αβαξ, ωστόσο για διαφορετικούς λόγους. Η εταιρεία κλήθηκε να διαχειριστεί μια σειρά έργων εκτός Ελλάδας, τα οποία εκτελούσε σε συνεργασία με τη μητρική J&P Overseas, μέχρι την οικονομική κατάρρευση της τελευταίας. Παρά τις προσπάθειες να ολοκληρωθούν τα έργα με τις μικρότερες δυνατές απώλειες, εντέλει δεν αποφεύχθηκαν έκτακτες επιβαρύνσεις. Ετσι, κατά την περυσινή χρήση, οι εκτός συνόρων δραστηριότητες εμφάνισαν ζημίες 21,5 εκατ. ευρώ, έναντι κερδών 14,4 εκατ. ευρώ κατά το 2017. Είναι χαρακτηριστικό ότι η λειτουργική κερδοφορία συρρικνώθηκε σε μόλις 3,4 εκατ. ευρώ, παρότι ο κύκλος εργασιών στο εξωτερικό ανήλθε σε 205 εκατ. ευρώ.
Ενδεικτικό των ζητημάτων που έχουν προκύψει εκτός Ελλάδας είναι και η απόφαση της διοίκησης της Αβαξ να αναστείλει τις εργασίες κατασκευής του θερμικού σταθμού παραγωγής ενέργειας, ισχύος 590 MW, στην περιοχή Ντέιρ Ααμάρ, κοντά στην πόλη Τρίπολη του Λιβάνου. Παράλληλα, έχει καταθέσει αίτηση διαιτησίας ενώπιον του ∆ιεθνούς Κέντρου Επίλυσης Επενδυτικών ∆ιαφορών (ICSID) για την απαίτηση αποζημίωσης από το κράτος του Λιβάνου. Παράλληλα, στις υπόλοιπες χώρες, όπου εκτελούνταν έργα σε συνεργασία με τον όμιλο J&P που χρεοκόπησε (π.χ. Ιορδανία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κατάρ), η Αβαξ συνεχίζει αυτόνομη πορεία, τουλάχιστον μέχρι την ολοκλήρωση των υφιστάμενων κοινοπρακτικών συμβάσεων, ενώ βέβαια εξετάζεται και η δυνατότητα διατήρησης της παρουσίας της εταιρείας στις παραπάνω χώρες, είτε αυτόνομα είτε σε συνεργασία με άλλη εταιρεία.
