Σε στρατηγική συμμαχία για τον πλωτό τερματικό σταθμό LNG «Διώρυγα Gas» στον Σαρωνικό Κόλπο προχώρησαν η Motor Oil και η Mercuria Energy, σε ένα project που φιλοδοξεί να ενισχύσει καθοριστικά τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Οι δύο πλευρές υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης (MoU), ανοίγοντας τον δρόμο για μια μακροχρόνια συνεργασία που αφορά τόσο την εμπορική αξιοποίηση του έργου όσο και τη διαμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας του FSRU. Το project αναπτύσσεται από τη θυγατρική της Motor Oil, Διώρυγα Gas, και θεωρείται από την αγορά ως το πιο ώριμο νέο έργο πλωτής αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG στην Ελλάδα.
Η συμφωνία προβλέπει συνεργασία σε πολλαπλά επίπεδα, τόσο από τη δέσμευση δυναμικότητας επαναεριοποίησης έως τον μακροχρόνιο εφοδιασμό LNG από τη Mercuria προς τη Motor Oil μέσω της νέας μονάδας. Παράλληλα, οι δύο όμιλοι θα αναπτύξουν από κοινού το εμπορικό και λειτουργικό μοντέλο που θα επιτρέψει στο έργο να περάσει σε πλήρη εμπορική λειτουργία.
Ο όμιλος Motor Oil προχωρά στις απαραίτητες ενέργειες για τη διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας του έργου, αναμένοντας παράλληλα την επανένταξη των απαιτούμενων συνοδευτικών υποδομών στο αναπτυξιακό πλάνο του ΔΕΣΦΑ, καθώς και τη διαμόρφωση μηχανισμού κρατικής στήριξης για το FSRU, αντίστοιχου με εκείνους που έχουν ήδη εφαρμοστεί σε παρόμοια έργα.
Καθοριστικής σημασίας για την προώθηση του έργου θεωρείται η επανένταξη στο δεκαετές αναπτυξιακό πρόγραμμα του ΔΕΣΦΑ για την περίοδο 2026–2035, των απαραίτητων υποδομών που θα επιτρέψουν τη σύνδεση του πλωτού σταθμού με το εθνικό σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου. Τα συγκεκριμένα έργα είχαν αφαιρεθεί από τα δύο προηγούμενα προγράμματα ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ, ωστόσο, έπειτα από μακρά διαδικασία διαβουλεύσεων, όλα δείχνουν πως το ζήτημα οδεύει προς επίλυση. Το νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα του ΔΕΣΦΑ τελεί ήδη υπό δημόσια διαβούλευση, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί στις 12 Ιουνίου.
Η υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας (MoU) με τη Mercuria, διεθνή εταιρεία ενεργειακού trading με έδρα τη Γενεύη, αποτελεί ένδειξη ότι το project εισέρχεται σε πιο ώριμη φάση ανάπτυξης. Το πλωτό τερματικό προγραμματίζεται να εγκατασταθεί κοντά στις εγκαταστάσεις του διυλιστηρίου της Motor Oil στους Αγίους Θεοδώρους και, μέχρι στιγμής, αποτελεί το μοναδικό FSRU που σχεδιάζεται να λειτουργήσει στη Νότια Ελλάδα.
Η οριστική επενδυτική απόφαση για το FSRU της Διώρυγα Gas, θυγατρικής του ομίλου Motor Oil, εκτιμάται ότι θα ληφθεί εντός του 2026, υπό την προϋπόθεση παροχής κρατικής ενίσχυσης στο έργο, όπως επισημαίνεται ρητά και στην ιστοσελίδα της εταιρείας.
Το στοίχημα της ενεργειακής ασφάλειας
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη χαράξει πορεία πλήρους απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο από το 2027 και μετά, γεγονός που δημιουργεί ένα τεράστιο κενό τροφοδοσίας στην ευρωπαϊκή αγορά. Εκτιμήσεις της αγοράς κάνουν λόγο για έλλειμμα που μπορεί να φτάσει έως και τα 35 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου μέχρι το 2030.
Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, η Ελλάδα επιχειρεί να διεκδικήσει κεντρικό ρόλο στον ανεφοδιασμό της περιοχής, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση αλλά και τις νέες ενεργειακές υποδομές που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια.
Το FSRU της Διώρυγα Gas εκτιμάται ότι θα μπορεί να καλύπτει εισαγωγές LNG της τάξης των 21-24 TWh ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 30% της σημερινής ελληνικής αγοράς φυσικού αερίου. Παράλληλα, θα προσθέσει αποθηκευτική δυναμικότητα 177.000 κυβικών μέτρων στη Νότια Ελλάδα, αυξάνοντας σημαντικά τις δυνατότητες αποθήκευσης και τροφοδοσίας του συστήματος.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, το ενδιαφέρον που έχει ήδη εκδηλωθεί για το project θεωρείται ιδιαίτερα ισχυρό. Στο market test που πραγματοποιήθηκε το 2023 συμμετείχαν μεγάλοι ενεργειακοί παίκτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με δεσμεύσεις δυναμικότητας που, σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, έφτασαν έως και τα 25 χρόνια από την έναρξη εμπορικής λειτουργίας του έργου.
Η Ελλάδα ενισχύει τον ρόλο της στον ευρωπαϊκό χάρτη LNG
Το νέο project έρχεται να προστεθεί στις ήδη υφιστάμενες υποδομές LNG της χώρας, οι οποίες αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
Η Ρεβυθούσα εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πυλώνα εισαγωγής LNG, ενώ το FSRU Αλεξανδρούπολης έχει ήδη τεθεί σε εμπορική λειτουργία, ενισχύοντας αποφασιστικά τον λεγόμενο «Κάθετο Διάδρομο» προς Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία.
Η μονάδα της Αλεξανδρούπολης που «τρέχει» η Gastrade, με δυνατότητα αεριοποίησης 5,5 δισ. κυβικών μέτρων LNG ετησίως, λειτουργεί πλέον ως βασική πύλη διοχέτευσης αμερικανικού και διεθνούς LNG προς τις αγορές της Ανατολικής Ευρώπης, όπου η ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα τόσο για τις Βρυξέλλες όσο και για την Ουάσιγκτον.
Την ίδια ώρα, προωθείται και δεύτερο project στην περιοχή από την Gatrade, το FSRU Θράκης, το οποίο έχει λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση και σχεδιάζεται να τεθεί σε λειτουργία έως το 2028. Εφόσον υλοποιηθεί, η συνολική δυναμικότητα των δύο πλωτών μονάδων στην Αλεξανδρούπολη θα μπορεί να προσεγγίσει τα 11 δισ. κυβικά μέτρα LNG ετησίως.
A. Εξάρχου: «Χρειάζονται και άλλα FSRU»
Το ζήτημα της επάρκειας υποδομών τίθεται πλέον ανοιχτά από παράγοντες της αγοράς. Πρόσφατα, από το βήμα του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, ο επικεφαλής της Aktor και διευθύνων σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα θα χρειαστεί επιπλέον πλωτές μονάδες LNG προκειμένου να στηρίξει τον Κάθετο Διάδρομο και τη νέα αρχιτεκτονική τροφοδοσίας της Ευρώπης.
Όπως ανέφερε, η ανάπτυξη μακροχρόνιων συμβολαίων προμήθειας φυσικού αερίου απαιτεί αντίστοιχες επενδύσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, εκτιμώντας ότι η χώρα θα χρειαστεί τουλάχιστον δεύτερο και πιθανώς τρίτο FSRU σε βάθος χρόνου.
Με την κατανάλωση φυσικού αερίου να αναμένεται να παραμείνει ισχυρή τα επόμενα χρόνια, η Νοτιοανατολική Ευρώπη μετατρέπεται σταδιακά σε μια από τις πιο κρίσιμες αγορές για το διεθνές εμπόριο υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει το γεωστρατηγικό της πλεονέκτημα, μετατρέποντας τις ενεργειακές της υποδομές σε εργαλείο οικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος.
