Τα φωτοβολταϊκά και αιολικά έργα που δεν έχουν ηλεκτριστεί ακόμα, ενώ έχουν λάβει Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης (ΟΠΣ), είναι 14.723 MW, όταν ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος επιτρέπει τη σύνδεση άλλων 7 GW νέων μονάδων (πέραν αυτών που λειτουργούν ήδη). Μόνο στον ΑΔΜΗΕ υπάρχουν αιτήματα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) για προσφορά σύνδεσης που αθροίζουν ισχύ άνω των 35 GW.
Σύμφωνα με τη διοίκηση του ΑΔΜΗΕ, οι μονάδες σε λειτουργία αθροίζουν περί τα 12 GW στα δίκτυα χαμηλής, μέσης (ΔΕΔΔΗΕ) και υψηλής τάσης (ΑΔΜΗΕ). H συνολική χωρητικότητα των δικτύων για έργα ΑΠΕ φτάνει σήμερα τα 19 GW. Η διεύρυνση του ηλεκτρικού χώρου στην Ελλάδα είναι ένα στοίχημα που αν επιτευχθεί θα διασφαλίσει τη βιωσιμότητα των επενδύσεων, αλλά και την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ στο σύστημα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, τα φωτοβολταϊκά και αιολικά έργα που περιμένουν σήμερα στην ουρά, ενώ έχουν λάβει Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης (ΟΠΣ), είναι 14.723 MW. Ειδικότερα, όσον αφορά τα αιολικά, έχουν λάβει ΟΠΣ από τον ΑΔΜΗΕ 2.912MW και 80 MW από τον ΔΕΔΔΗΕ. Αντίστοιχα, στα φωτοβολταϊκά έχουν λάβει ΟΠΣ από τον ΑΔΜΗΕ 10.590 MW και από τον ΔΕΔΔΗΕ 1.141 MW. Όσον αφορά άλλες ΑΠΕ, όπως βιομάζα, μικρούς υδροηλεκτρικούς σταθμούς και ΣΗΘΥΑ, οι Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης ανέρχονται σε 330 MW. Η διοίκηση του ΑΔΜΗΕ αναφέρει πως το κρίσιμο ζήτημα όσον αφορά τη λειτουργία των έργων ΑΠΕ είναι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, δεδομένου ότι αυτή δεν αυξάνεται με τον ίδιο ρυθμό που αυξάνεται η παραγωγή από ΑΠΕ. Με βάση τις αντίστοιχες μελέτες, ακόμα κι αν υπήρχε άπειρο δίκτυο εντός της Ελλάδας, λόγω περιορισμένης κατανάλωσης ως προς την παραγωγή από ΑΠΕ, οι περικοπές θα αρχίσουν να αυξάνονται σημαντικά όταν οι ΑΠΕ σε λειτουργία ξεπεράσουν τα 25-26 GW εγκατεστημένης ισχύος. Επομένως, το κρίσιμο ζήτημα στην περίοδο που έρχεται είναι η ενσωμάτωση αποθήκευσης και η περαιτέρω ανάπτυξη των διεθνών διασυνδέσεων προς την κεντρική Ευρώπη, προκειμένου να είναι εφικτή η μεγαλύτερη εξαγωγή «πράσινης» ενέργειας από τα ΑΠΕ που θα αναπτυχθούν εντός της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων αιολικών που θα ωριμάσουν τα επόμενα χρόνια.
Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα προβλέπει πως το 2030 η συνολική χωρητικότητα του δικτύου θα φτάνει τα 29 GW. Το Σύστημα Μεταφοράς Ελληνικής Ενέργειας ενισχύεται, κάτι που -όπως υποστηρίζει η διοίκηση του ΑΔΜΗΕ- «αποδεικνύεται από την αύξηση του ύψους των επενδύσεων που κατευθύνονται στην ανάπτυξη των δικτύων τα τελευταία χρόνια». Είναι ενδεικτικό ότι από 70 εκατ. ευρώ που ήταν οι επενδύσεις το 2017, ανήλθαν στα 178 εκατ. ευρώ το 2018 και στα 250 εκατ. ευρώ το 2019, ενώ από το 2020 και μετά κινούνται πάνω από το μισό δισ. ευρώ ετησίως (557 εκατ. ευρώ το 2020, 588 εκατ. ευρώ το 2021, 515 εκατ. ευρώ το 2022 και εκτίμηση για επενδύσεις στα ίδια επίπεδα και για τη φετινή χρήση). Στο υπό έγκριση Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης Συστήματος Μεταφοράς (ΔΠΑ 2024-2033) προδιαγράφονται επενδύσεις συνολικού ύψους 5,7 δισ. ευρώ για την περίοδο και περιλαμβάνονται 43 έργα (6 εκ των οποίων ολοκληρώθηκαν πρόσφατα, όπως η δεύτερη διασύνδεση Ελλάδας-Βουλγαρίας), των οποίων η ολοκλήρωση θα συμβάλει στην πρόσβαση νέων χρηστών στο Σύστημα Μεταφοράς, αυξάνοντας τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο από 18 GW περίπου σήμερα στα 29 GW στο τέλος της δεκαετίας.
Ο ΑΔΜΗΕ ξεχωρίζει ως πιο σημαντικά έργα «τις νέες διασυνδέσεις Ελλάδας-Αλβανίας και Ελλάδας-Ιταλίας, καθώς και τις αναβαθμίσεις στο σύστημα των 400 kV στη Δυτική Ελλάδα που τις συνοδεύουν. Αντίστοιχα, η ενίσχυση του Συστήματος της Πελοποννήσου και η ενίσχυση του Συστήματος 400 kV στην περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης θα συντελέσουν στην αύξηση του διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου. Τέλος, σημαντικά έργα γι’ αυτόν τον σκοπό θεωρούνται τα έργα που αφορούν τις διασυνδέσεις του Ηπειρωτικού συστήματος μεταφοράς με τα νησιά της χώρας μας, όπως η διασύνδεση Κρήτης-Αττικής και οι διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου, καθώς και τα έργα ανάπτυξης του συστήματος 150 kV στην Εύβοια». Σημειώνεται επιπρόσθετα ότι το τελευταίο διάστημα (Μάρτιος 2022-Ιούνιος 2023) ολοκληρώθηκαν τα έργα επέκτασης για τη σύνδεση με το Σύστημα 150 kV 10 νέων Υποσταθμών για σύνδεση μονάδων ΑΠΕ.
Πέραν των νέων ηλεκτρικών διασυνδέσεων, η διοίκηση του ΑΔΜΗΕ ανέφερε πως μέσα στο πλάνο του Διαχειριστή είναι «ο εκσυγχρονισμός και η τεχνολογική αναβάθμιση του Συστήματος, με στόχο την ενίσχυση της αξιόπιστης λειτουργίας και της ανθεκτικότητάς του. Μέσα από ένα διευρυμένο Πρόγραμμα Ανανέωσης Παγίων προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ, ο ΑΔΜΗΕ αντικαθιστά το 60% των υφιστάμενων στοιχείων του Συστήματος με υπερσύγχρονο εξοπλισμό έως το 2026. Με δεδομένη τη ραγδαία διείσδυση ΑΠΕ, ο Διαχειριστής έχει θέσει σε εφαρμογή και ένα νέο Πρόγραμμα Έργων Ενεργειακής Μετάβασης. Μέσα από τα έργα αυτά ο ΑΔΜΗΕ θα αναπτύξει νέες εξειδικευμένες υποδομές για τη διαχείριση της ανανεώσιμης ηλεκτροπαραγωγής, αυξάνοντας την ευελιξία των δικτύων, επιτρέποντας τη γρήγορη κατανομή των ηλεκτρικών φορτίων από μονάδες ΑΠΕ -που είναι γεωγραφικά διεσπαρμένες και απρόβλεπτες στην παραγωγή τους- και θωρακίζοντας την ευστάθεια του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας».
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε στη συγκρότηση Ομάδας Διοίκησης για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που δημιουργούνται από την ανάγκη για αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ σε σχέση με τον περιορισμένο διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο. Τη σύσταση της Ομάδας επέβαλαν η ανάγκη για εμπροσθοβαρή επίτευξη των στόχων του ΕΣΕΚ στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής, στο πλαίσιο του σχεδιασμού για ταχεία απεξάρτηση του τομέα από το εισαγόμενο φυσικό αέριο, σύμφωνα και με τις κατευθύνσεις του Σχεδίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης REpowerEU, που επιβάλλει τη λήψη μέτρων για ταχεία υλοποίηση έργων ΑΠΕ.
