Της ΓΡΑΜΜΑΤΗΣ ΜΠΑΚΛΑΤΣΗ,
τοπογράφου – πολεοδόμου μηχανικού
baklatsi@yahoo.gr
Σε λιγότερο από δύο μήνες λήγει η προθεσμία, που μπορούν ιδιοκτήτες να δηλώσουν οικειοθελώς τα αυθαίρετά τους. Μέχρι στιγμής έχουν δηλωθεί περίπου ένα εκατομμύριο αυθαίρετα από το 2013 και μετά. Ομως ο μεγαλύτερος αριθμός αυθαιρέτων δεν έχει δηλωθεί ακόμα, παρ όλες τις εκπτώσεις και τις διευκολύνσεις για πληρωμή προστίμων σε πολλές δόσεις, που έδωσε η πολιτεία. Ετσι παρατηρείται μείωση των αναμενόμενων εσόδων στα κρατικά ταμεία. Στο πλαίσιο αυτό η κυβέρνηση, για να προσελκύσει τους ιδιοκτήτες αυθαιρέτων «φέρνει» με το νέο αναπτυξιακό πολυνομοσχέδιο, επιπλέον εκπτώσεις σε όσους έχουν χρήματα και μπορούν είτε να εξοφλήσουν άμεσα το πρόστιμο που τους αναλογεί, είτε να καταβάλουν το 30% του προστίμου για το αυθαίρετό τους.
Επιπρόσθετα για να λειτουργήσει αυτή η ρύθμιση, το Υπουργείο Περιβάλλοντος εξετάζει, να δοθεί μια ΤΕΛΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΤΟΥ Ν. 4495/17 για την «νομιμοποίηση» αυθαιρέτων, μετά τη λήξη του ισχύοντος νόμου 4495/2017, που είναι η 8η Νοεμβρίου του 2019. Στόχος είναι οι πολίτες να είναι καλά ενημερωμένοι και να αποφασίσουν αν επιθυμούν να είναι νόμιμοι ή θα βρίσκονται σε καθεστώς παρανομίας αντιμέτωποι με καταγγελίες, δικαστήρια, πολεοδομικά πρόστιμα, αναδρομικό ΕΝΦΙΑ, κατεδαφίσεις και «μπλοκάρισμα» του ακινήτου τους κατά την μεταβίβαση του.
- Τι προβλέπει η νέα διάταξη;
Αυξάνεται από 20% σε 30% η έκπτωση στο πρόστιμο νομιμοποίησης αυθαιρέτων, εφόσον αυτό καταβληθεί εφάπαξ και από 10% σε 20% εφόσον καταβληθεί το 30% (και το υπόλοιπο πρόστιμο με δόσεις) αμέσως μετά την πληρωμή του παραβόλου.
- Πώς δηλώνω το αυθαίρετό μου;
Η διαδικασία τακτοποίησης αυθαιρέτων είναι σύνθετη και απαιτεί την ανάθεση της εργασίας από τον ιδιοκτήτη σε έναν μηχανικό, ο οποίος θα κάνει την αυτοψία, θα καταγράψει τις αυθαιρεσίες και θα υποβάλει τη δήλωσης τακτοποίησης με όλα τα απαιτούμενα ανά περίπτωση δικαιολογητικά, σχέδια και μελέτες στο Υπουργείο Περιβάλλοντος. Οι δηλώσεις γίνονται ηλεκτρονικά μέσα από πληροφοριακό σύστημα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος.
- Ποιοι δεν πληρώνουν πρόστιμο;
Τα κτίσματα χωρίς οικοδομική άδεια, που ανεγέρθηκαν πριν από το 1955 δεν θεωρούνται αυθαίρετα και σε αυτά δεν επιβάλλονται πρόστιμα, ενώ επιτρέπεται η μεταβίβασή τους χωρίς να έχει προηγηθεί τακτοποίηση.
- Ποιοι είναι ευνοημένοι και πληρώνουν λιγότερα χρήματα;
1) Τα αυθαίρετα που ανεγέρθηκαν μεταξύ 1955 και 1975 νομιμοποιούνται με την καταβολή παραβόλου 250 ευρώ χωρίς την πληρωμή προστίμου.
2) Τα αυθαίρετα που έχουν κτιστεί από το 1975 έως το 1982 τακτοποιούνται με την καταβολή παραβόλου και του 15% του προστίμου.
3) Τα αυθαίρετα που έχουν κτιστεί από την 1/1/1983 έως την 1/1/1993 τακτοποιούνται με την καταβολή παραβόλου και την πληρωμή του 60% του προστίμου.
4) Για αυθαίρετες κατασκευές και αυθαίρετη αλλαγή χρήσης από την 1/1/1993 έως την 31/12/2003, καταβάλλεται το 80% του προστίμου.
- Ποιες άλλες εκπτώσεις ισχύουν σήμερα;
- Εφόσον εκπονηθεί στατική μελέτη και χρειαστεί να γίνουν εργασίες ενίσχυσης του κτιρίου, γίνεται έκπτωση στο πρόστιμο που ξεκινά από 30% και φτάνει μέχρι το 60%, ανάλογα σε τι περιοχή σεισμικής επικινδυνότητας βρίσκεται το αυθαίρετο.
- Επίσης 50% έκπτωση στο πρόστιμο, δίνεται σε όσα αυθαίρετα βρίσκονται σε παραδοσιακούς οικισμούς, ιστορικούς τόπους ή είναι διατηρητέα για να γίνουν εργασίες προσαρμογής, γιατί παραβίασαν τις αρχές του πολιτιστικού περιβάλλοντος.
- Μείωση από 30% έως 50%, για κτίσματα που θα προχωρήσουν σε εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης. Στην περίπτωση αυτή 50% είναι τα μειωμένα πρόστιμα για υπερβάσεις έως 250 τ.μ σε οριζόντιες ή κάθετες ιδιοκτησίες με χρήση κατοικίας και έως 500 τ.μ για άλλες χρήσεις. Για τις υπόλοιπες περιπτώσεις, η έκπτωση είναι 30%.
- Ποιο είναι το παράβολο και σε πόσες δόσεις μπορεί να γίνει η αποπληρωμή του;
Για να υπαχθεί κάποιος στο νόμο θα πρέπει να καταβάλλει ένα παράβολο. Το ύψος των παραβόλων εξαρτάται από το μέγεθος της αυθαιρεσίας και διαμορφώνεται ως εξής:
■ Εως 10 τ.μ., παράβολο 250 ευρώ
■ Ανω των 100 έως 500 τ.μ., παράβολο 500 ευρώ
■ Ανω των 500 έως και 2.000 τ.μ., παράβολο 1.000 ευρώ
■ Ανω των 2.000 τ.μ. και έως 5.000 τ.μ., παράβολο 4.000 ευρώ
■ Ανω των 5.000 τ.μ., παράβολο 10.000 ευρώ).
Ο ιδιοκτήτης του αυθαιρέτου, μπορεί να αποπληρώσει το πρόστιμο ακόμα και σε 100 δόσεις, με ελάχιστη ποσό δόσης τα 50ευρώ.
- Τι εκπτώσεις έχουν οι ευπαθείς ομάδες;
1. Ατομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) με ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω, καθώς και πρόσωπα που επιβαρύνονταιφορολογικά από πρόσωπα με τις ανωτέρω ιδιότητες (π.χ. σύζυγος ή τέκνο), με ατομικό εισόδημα έως σαράντα χιλιάδες (40.000) ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως εξήντα χιλιάδες (60.000) ευρώ, έχουν ΕΚΠΤΩΣΗ 85% στο πρόστιμο, ανεξαρτήτως περιορισμού κύριας κατοικίας. Το ποσοστό της αναπηρίας πιστοποιείται με βεβαίωση ή γνωμάτευση, που έχει εκδοθεί από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας.
2. Ατομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω, καθώς και πρόσωπα που επιβαρύνονταιφορολογικά από πρόσωπα με τις ανωτέρω ιδιότητες (π.χ. σύζυγος ή τέκνο), με ατομικό εισόδημα έως δεκαοκτώ χιλιάδες (18.000) ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως είκοσι τέσσερις χιλιάδες (24.000) ευρώ, για την κύρια κατοικία τους έχουν ΕΚΠΤΩΣΗ 80% στο πρόστιμο. Το ποσοστό της αναπηρίας πιστοποιείται με βεβαίωση ή γνωμάτευση, που έχει εκδοθεί από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας.
3. Πολύτεκνοι, για την κύρια κατοικία τους με ατομικό εισόδημα έως σαράντα χιλιάδες (40.000) ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως ογδόντα χιλιάδες (80.000) ευρώ, έχουν ΕΚΠΤΩΣΗ 80% στο πρόστιμο και υποβάλλουν ως δικαιολογητικό το πιστοποιητικό της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος. Πολύτεκνοι, για την δεύτερη κατοικία τους με επιφάνεια μικρότερη των 80 τ.μ, έχουν ΕΚΠΤΩΣΗ 50% στο πρόστιμο.
4. Τρίτεκνοι με ατομικό εισόδημα έως εικοσιπέντε χιλιάδες (25.000) ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως σαράντα χιλιάδες (40.000) ευρώ, για την υπαγωγή στο νόμο της κύριας κατοικίας τους έχουν ΕΚΠΤΩΣΗ 70% στο πρόστιμο και υποβάλλουν ως δικαιολογητικό τη βεβαίωση από το σύλλογο τριτέκνων. Προσοχή! Η έκπτωση εφαρμόζεται εφόσον κατά τον χρόνο υπαγωγής δηλώνονται στη φορολογική δήλωση προστατευόμενα μέλη.
5. Μακροχρόνια άνεργοι για την κύρια κατοικία τους, έχουν ΕΚΠΤΩΣΗ 70% στο πρόστιμο και υποβάλλουν σχετικό έγγραφο από τον αρμόδιο Οργανισμό Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού, που να φαίνεται ότι είναι άνεργοι πάνω από 12 μήνες. Επίσης κατά τα δύο πρώτα έτη από την υποβολή της δήλωσης υπαγωγής αναστέλλεται η καταβολή των δόσεων. Προσοχή! για τα άτομα αυτής της κατηγορίας το ειδικό πρόστιμο που καταβάλλεται εφάπαξ είναι το ποσό των πενήντα (50) ευρώ, εφόσον η κύρια κατοικία τους έχει εμβαδόν έως και εκατόν πενήντα (150) τ.μ.
6. Μονογονεϊκές οικογένειες με ατομικό εισόδημα έως εικοσιπέντε χιλιάδες (25.000) ευρώ για την υπαγωγή στον νόμο της κύριας κατοικίας τους έχουν ΕΚΠΤΩΣΗ 70% στο πρόστιμο και υποβάλλουν τα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν μονογονεϊκότητα όπως: α) απόφαση δικαστηρίου – διαζευκτήριο που ρυθμίζει την επιμέλεια, ή β) προσωρινή απόφαση δικαστηρίου που ρυθμίζει την επιμέλεια. Προσοχή! Η έκπτωση εφαρμόζεται εφόσον κατά τον χρόνο υπαγωγής δηλώνονται στη φορολογική δήλωση προστατευόμενα μέλη.
7. Ατομα τα οποία είναι δικαιούχοι του Κοινωνικού Εισοδήματος Αλληλεγγύης, για την υπαγωγή στον νόμο της κύριας κατοικίας τους έχουν ΕΚΠΤΩΣΗ 80% στο πρόστιμο και υποβάλλουν τα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν τη συνδρομή της ανωτέρω προϋπόθεσης. Επίσης Κατά τα δύο πρώτα έτη από την υποβολή της δήλωσης υπαγωγής αναστέλλεται η καταβολή των δόσεων. Προσοχή, για τα άτομα αυτής της κατηγορίας το ειδικό πρόστιμο που καταβάλλεται εφάπαξ είναι το ποσό των πενήντα (50) ευρώ, εφόσον η κύρια κατοικία τους έχει εμβαδόν έως και εκατόν πενήντα (150) τ.μ.
8. Παλιννοστούντες ομογενείς, οι οποίοι έχουν εγγραφεί στα μητρώα ή τα δημοτολόγια δήμου ή κοινότητας, για την κύρια κατοικίας τους έχουν ΕΚΠΤΩΣΗ 80% στο πρόστιμο και υποβάλλουν τα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν τη συνδρομή των ανωτέρω προϋποθέσεων, όπως: Απόφαση ιθαγένειας και πιστοποιητικό από το δημοτολόγιο του δήμου που είναι εγγεγραμμένοι.
9. Μόνιμοι κάτοικοι της Θράκης, καθώς και για τα ακίνητα αυτών στη Θράκη, για την κύρια κατοικίας τους έχουν ΕΚΠΤΩΣΗ 80% στο πρόστιμο και υποβάλλουν τα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν τη συνδρομή των ανωτέρω προϋποθέσεων. Για την περίπτωση έλλειψης τίτλων ιδιοκτησίας τα δικαιολογητικά καθορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Διοικητικής Ανασυγκρότησης και Οικονομικών.
- Υπάρχει έκπτωση στα πρόστιμα για τους συνταξιούχους και χαμηλόμισθους;
Οχι. Εκτός των ευπαθών ομάδων δεν προβλέπονται μειωμένα πρόστιμα για συνταξιούχους και χαμηλόμισθους.
