Τη στιγμή που οι βορειοευρωπαϊκές πόλεις αποκαλύπτουν και πάλι τα υπογειοποιημένα ρέματα, στην Αττική συνεχίζεται ο εγκιβωτισμός των λιγοστών ρεμάτων που έχουν απομείνει στο όνομα της αντιπλημμυρικής προστασίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ρέμα του Ποδονίφτη στα όρια των Δήμων Αθηναίων και Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας, που η Περιφέρεια Αττικής σκοπεύει να μετατρέψει σε ανοιχτό αγωγό από τσιμέντο. Οι προσφυγές των δύο δήμων και του συλλόγου «Ροή» ενάντια στο έργο εκδικάζονται σε λίγες ημέρες στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Το ρέμα Ποδονίφτη πηγάζει από τις νοτιοδυτικές πηγές του Πεντελικού Ορους και μέσω Χαλανδρίου, Φιλοθέης και Νέας Ιωνίας καταλήγει στη Φιλαδέλφεια και από εκεί στον Κηφισό. Το μεγαλύτερο μέρος του έχει μετατραπεί σε αγωγό ομβρίων – το τελευταίο μεγάλο τμήμα ήταν εκείνο της Νέας Ιωνίας, μετά τη φονική πλημμύρα του 1994.
Την άνοιξη του 2017, η Περιφέρεια Αττικής ξεκίνησε τη διαδικασία αδειοδότησης ενός έργου για μετατροπή του τελευταίου ανοιχτού (φυσικού) τμήματος στα όρια των Δήμων Αθηναίων – Νέας Φιλαδέλφειας, σε μήκος 771 μέτρων (από τη γέφυρα της οδού Χαλκίδος έως τη γέφυρα της οδού Εράτωνος) σε ανοιχτό αγωγό από σκυρόδεμα.
Παρά τις αντίθετες γνωμοδοτήσεις των δύο δήμων και της διεύθυνσης Περιφερειακού και Χωροταξικού Σχεδιασμού της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, τον Οκτώβριο του 2018 η αποκεντρωμένη διοίκηση ενέκρινε τους περιβαλλοντικούς όρους του έργου. Στη συνέχεια οι δύο δήμοι, καθώς και ο Σύλλογος Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων «Ροή» προσέφυγαν στο ΣτΕ ζητώντας την ακύρωση της απόφασης.
Τι υποστηρίζουν οι δύο πλευρές; Σύμφωνα με τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων του έργου, τα έργα διευθέτησης του Ποδονίφτη θα αυξήσουν την παροχετευτικότητά του, «ενώνοντας» τα ήδη κατασκευασμένα έργα πριν και μετά το συγκεκριμένο τμήμα του. «Η αναγκαιότητα κατασκευής των έργων διευθέτησης στο ρέμα Ποδονίφτη προκύπτει από τη διαχρονική συμπεριφορά του σε πλημμυρικά επεισόδια, όπως π.χ. η σοβαρή πλημμύρα του Οκτωβρίου 1994 που προξένησε μεγάλες υλικές ζημιές και ανθρώπινα θύματα», αναφέρει η μελέτη. Εκτιμά πως η κατασκευή του συγκεκριμένου έργου είναι αναγκαία εκτός των άλλων «ώστε, αφενός, να προβλεφθούν οι απαιτούμενες ζώνες διέλευσής του και, αφετέρου, να σταματήσει η καταπάτησή του».
Τα επιχειρήματα
Σύμφωνα με τις προσφυγές, με το έργο αυτό «επιχειρείται η ολοκλήρωση της καταστροφής και η μετατροπή του τελευταίου εναπομείναντος σε φυσική μορφή τμήματος του ρέματος με αγωγό ομβρίων», σημειώνοντας ότι μαζί με τη φυσική κοίτη του ποταμού θα «εξαφανιστεί» και όλη η παραρεμάτια βλάστηση, δηλαδή το μικρό αστικό οικοσύστημα που έχει αναπτυχθεί εκατέρωθέν του. Υποστηρίζεται δε ότι η εγκριθείσα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων έχει σοβαρές πλημμέλειες και παραλείψεις, στην κατεύθυνση της «αιτιολόγησης» του έργου.
Τα επιχειρήματα του Δήμου Νέας Φιλαδέλφειας υποστήριξε με γνωμοδότησή του το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (έχει αρμοδιότητα και για τα εσωτερικά ύδατα). Οπως εκτιμά, «η περιοχή του Ποδονίφτη στην οποία προτείνονται έργα διευθέτησης και αντιπλημμυρικής προστασίας είναι ένας σημαντικός αστικός “πράσινος διάδρομος”, που προσφέρει οικοσυστημικές υπηρεσίες υψηλής σημασίας. Η μικρή “ανοιχτή” ποτάμια έκταση των 700 μέτρων έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τη βιοποικιλότητα (υδρόβια πανίδα, αμφίβια, πτηνά) και η περιοχή υπάγεται στους “υγροτόπους Β΄ προτεραιότητος” βάσει του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας». Το ΕΛΚΕΘΕ αποδομεί την ΜΠΕ, υποστηρίζοντας ότι δεν ερευνά βασικά ζητήματα και καταλήγει: «Η προσέγγιση της επένδυσης της κοίτης ενός ρέματος με τσιμέντο είναι προφανώς μια αναχρονιστική τακτική, που αφενός καταστρέφει το ρέμα ολοσχερώς και αφετέρου είναι τελείως αντίθετη στη λογική της αντιμετώπισης του πλημμυρικού κινδύνου που επιβάλλεται από την οδηγία για τις πλημμύρες».
