Ελεύθερη πρόσβαση σε γεωεπιστημονικές πληροφορίες, ψηφιακές περιηγήσεις και διαδραστικούς χάρτες για τα σημαντικότερα ηφαιστειακά κέντρα της χώρας προσφέρει η εφαρμογή «Ηφαίστεια της Ελλάδας», μέσω της πλατφόρμας Geotreasures της ΕΑΓΜΕ.
Μια νέα ψηφιακή εφαρμογή για τη γνωριμία με τα ηφαίστεια της Ελλάδας θέτει στη διάθεση του κοινού η Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ), αξιοποιώντας διαδραστικούς χάρτες, γεωχωρικές πληροφορίες και επιστημονικά τεκμηριωμένο περιεχόμενο.
Η εφαρμογή, με τίτλο «Ηφαίστεια της Ελλάδας», παρουσιάστηκε στις 20 Οκτωβρίου 2026 και είναι διαθέσιμη μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας Geotreasures, η οποία αναπτύχθηκε για την ανάδειξη της γεωλογικής κληρονομιάς της χώρας.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τέσσερα από τα σημαντικότερα ηφαιστειακά κέντρα του ελληνικού χώρου: η Σαντορίνη, η Νίσυρος, η Μήλος και τα Μέθανα.
Μέσα από το ψηφιακό περιβάλλον, οι χρήστες μπορούν να εξερευνήσουν τη γεωλογική ιστορία των περιοχών αυτών, να γνωρίσουν χαρακτηριστικούς ηφαιστειακούς σχηματισμούς και να κατανοήσουν τις φυσικές διεργασίες που συνέβαλαν στη διαμόρφωση του Αιγαίου.
Τι περιλαμβάνει η νέα εφαρμογή
Η εφαρμογή συνδυάζει χαρτογραφική απεικόνιση και επιστημονική πληροφορία, προσφέροντας έναν διαδραστικό τρόπο εξερεύνησης του ηφαιστειακού τοπίου.
Σύμφωνα με την ΕΑΓΜΕ, οι χρήστες έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν:
- Τα σημαντικότερα ηφαιστειακά κέντρα της Ελλάδας, μέσα από ψηφιακούς χάρτες και πληροφοριακό υλικό.
- Τη γεωλογική εξέλιξη των ηφαιστείων, με αναφορές στις διεργασίες που διαμόρφωσαν τις αντίστοιχες περιοχές.
- Τα ηφαιστειακά πετρώματα και τους γεωλογικούς σχηματισμούς, που αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος.
- Τις γεωθερμικές και υδροθερμικές εκδηλώσεις, οι οποίες συνδέονται με την ηφαιστειακή δραστηριότητα.
- Τη γεωμορφολογία των ηφαιστειακών περιοχών, με έμφαση στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τοπίου.
Το επιστημονικό υλικό στηρίζεται στην ερευνητική δραστηριότητα και στην τεχνογνωσία της ΕΑΓΜΕ στον τομέα της ηφαιστειολογίας.
Η παρουσίαση απευθύνεται τόσο στο ευρύ κοινό όσο και σε φοιτητές, εκπαιδευτικούς, ερευνητές και επαγγελματίες που ενδιαφέρονται για τις γεωεπιστήμες.
Το Νοτιοαιγαιακό Ηφαιστειακό Τόξο
Ιδιαίτερη θέση στην εφαρμογή καταλαμβάνει το Ελληνικό ή Νοτιοαιγαιακό Ηφαιστειακό Τόξο, ένα από τα σημαντικότερα ενεργά ηφαιστειακά συστήματα της Ευρώπης.
Το ηφαιστειακό αυτό τόξο εκτείνεται από την περιοχή των Μεθάνων έως τη Νίσυρο και συνδέεται με τη γεωδυναμική εξέλιξη του νότιου Αιγαίου.
Η ηφαιστειακή δραστηριότητα της περιοχής αποτελεί αποτέλεσμα σύνθετων τεκτονικών διεργασιών, οι οποίες σχετίζονται με την καταβύθιση της αφρικανικής λιθόσφαιρας κάτω από την περιοχή του Αιγαίου.
Η μακρόχρονη εξέλιξη του συστήματος έχει δημιουργήσει εντυπωσιακούς γεωλογικούς σχηματισμούς, όπως καλδέρες, ηφαιστειακούς θόλους, κρατήρες, πεδία λάβας και υδροθερμικές περιοχές.
Οι σχηματισμοί αυτοί έχουν ιδιαίτερη επιστημονική αξία, καθώς παρέχουν πληροφορίες για τη γεωλογική ιστορία και τη γεωδυναμική συμπεριφορά του ελληνικού χώρου.
Σαντορίνη, Νίσυρος, Μήλος και Μέθανα
Τα τέσσερα ηφαιστειακά κέντρα που προβάλλονται στην εφαρμογή παρουσιάζουν διαφορετικά γεωλογικά χαρακτηριστικά.
Σαντορίνη
Το ηφαιστειακό σύμπλεγμα της Σαντορίνης αποτελεί ένα από τα περισσότερο μελετημένα ηφαιστειακά συστήματα της Μεσογείου. Η καλδέρα και οι διαδοχικές ηφαιστειακές αποθέσεις αποτυπώνουν τη μακρόχρονη εξέλιξη της περιοχής.
Νίσυρος
Η Νίσυρος χαρακτηρίζεται από την εντυπωσιακή ηφαιστειακή της καλδέρα, τους κρατήρες και τις έντονες υδροθερμικές εκδηλώσεις, που αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής μελέτης.
Μήλος
Η Μήλος παρουσιάζει σημαντική ποικιλία ηφαιστειακών πετρωμάτων και γεωμορφών, ενώ η γεωλογική της εξέλιξη συνδέεται με την παρουσία μεταλλευτικών και γεωθερμικών πόρων.
Μέθανα
Η χερσόνησος των Μεθάνων διαθέτει εκτεταμένους ηφαιστειακούς σχηματισμούς, με θόλους λάβας και ιδιαίτερες γεωμορφές, που αποτυπώνουν διαφορετικές φάσεις της ηφαιστειακής της ιστορίας.
Η ψηφιακή παρουσίαση αυτών των περιοχών δίνει τη δυνατότητα συγκριτικής γνωριμίας με διαφορετικές εκφάνσεις της ηφαιστειακής δραστηριότητας στον ελληνικό χώρο.
Η σημασία για τους μηχανικούς και τις γεωεπιστήμες
Η αξιοποίηση ψηφιακών χαρτών και γεωχωρικών πληροφοριών έχει ιδιαίτερη σημασία για τη διάδοση της γεωλογικής γνώσης.
Για τους γεωλόγους, τους μηχανικούς και τους επιστήμονες που ασχολούνται με το φυσικό και δομημένο περιβάλλον, τέτοιες εφαρμογές μπορούν να λειτουργήσουν ως συμπληρωματικά εργαλεία ενημέρωσης και κατανόησης των γεωλογικών χαρακτηριστικών μιας περιοχής.
Η γνώση της γεωλογικής δομής και εξέλιξης ενός τόπου αποτελεί σημαντικό υπόβαθρο για επιστημονικά αντικείμενα όπως:
- Η τεχνική γεωλογία και η γεωτεχνική μηχανική.
- Η γεωμορφολογική και γεωχωρική ανάλυση.
- Η μελέτη γεωθερμικών συστημάτων.
- Η αξιολόγηση γεωλογικών διεργασιών και φυσικών κινδύνων.
- Η περιβαλλοντική εκπαίδευση και η ανάδειξη γεωτόπων.
Πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι η συγκεκριμένη εφαρμογή παρουσιάζεται ως εργαλείο γεωεπιστημονικής ενημέρωσης και ψηφιακής περιήγησης. Δεν υποκαθιστά εξειδικευμένες γεωλογικές ή γεωτεχνικές μελέτες, ούτε αποτελεί από μόνη της σύστημα επιχειρησιακής παρακολούθησης ή έγκαιρης προειδοποίησης ηφαιστειακής δραστηριότητας.
Αξιοποίηση της ψηφιακής γεωεπιστημονικής υποδομής της ΕΑΓΜΕ
Η νέα εφαρμογή αξιοποιεί τις δυνατότητες του Geoportal της ΕΑΓΜΕ και εντάσσεται στη στρατηγική της Αρχής για την ευρύτερη διάθεση της γεωεπιστημονικής γνώσης.
Η πλατφόρμα Geotreasures συγκεντρώνει ψηφιακό περιεχόμενο σχετικό με τη γεωλογική κληρονομιά και επιτρέπει την παρουσίαση επιστημονικών πληροφοριών με περισσότερο προσιτό και διαδραστικό τρόπο.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΑΓΜΕ επιδιώκει να διευρύνει την πρόσβαση σε γεωχωρικά δεδομένα και επιστημονικό υλικό, ενισχύοντας τη σύνδεση της έρευνας με την εκπαίδευση και την κοινωνία.
Η πρόσβαση στη νέα εφαρμογή παρέχεται ελεύθερα, επιτρέποντας την αξιοποίησή της από πολίτες, μαθητές, φοιτητές, επαγγελματίες και δημόσιους φορείς.
Η συμβολή της επιστημονικής έρευνας
Στην επίσημη ανακοίνωσή της, η ΕΑΓΜΕ αναγνωρίζει ιδιαίτερα τη συμβολή του ηφαιστειολόγου Δρ. Γεώργιου Βουγιουκαλάκη, του οποίου η ερευνητική δραστηριότητα έχει συνδεθεί επί δεκαετίες με τη μελέτη των ελληνικών ηφαιστείων.
Η επιστημονική του προσφορά συνέβαλε, μεταξύ άλλων, στη δημιουργία των Ηφαιστειολογικών Παρατηρητηρίων Σαντορίνης και Νισύρου και στην ανάπτυξη του Ηφαιστειολογικού Μουσείου Νισύρου.
Ο Γενικός Διευθυντής της ΕΑΓΜΕ, Διονύσιος Γκούτης, υπογράμμισε ότι η νέα εφαρμογή επιδιώκει να καταστήσει τη γεωλογική γνώση περισσότερο προσβάσιμη, ιδιαίτερα στην εκπαιδευτική και ερευνητική κοινότητα.
Πώς μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει την εφαρμογή
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκεφθούν την ψηφιακή πλατφόρμα Geotreasures της ΕΑΓΜΕ, μέσω της οποίας παρέχεται πρόσβαση στο περιεχόμενο για τα ελληνικά ηφαίστεια.
Πρόσβαση στην πλατφόρμα:
https://geotreasures.eagme.gr/
Πρόσθετες πληροφορίες για το περιεχόμενο, τις δυνατότητες και τις σχετικές ψηφιακές εφαρμογές παρέχονται από τον επίσημο ιστότοπο της ΕΑΓΜΕ.
Η πρωτοβουλία αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών για τη διάδοση της γεωεπιστημονικής γνώσης και την ανάδειξη του ιδιαίτερου γεωλογικού πλούτου της Ελλάδας.
Επίσημη πηγή
Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ)
Δελτίο Τύπου, 20 Οκτωβρίου 2026
«Από τη Σαντορίνη έως τη Νίσυρο: Τα ηφαίστεια της Ελλάδας “ζωντανεύουν” τη γεωλογική ιστορία του Αιγαίου»
https://eagme.gr/pages/apo-th-santorinh-ews-th-nisyro-ta-hfaisteia-ths-elladas-zwntaneyoyn-th
Πλατφόρμα Geotreasures:
https://geotreasures.eagme.gr/
